Avrupa liderleri, 15 Ekim Perşembe günü yapılan Avrupa Konseyi zirvesinin nihai sonuç bildirgesinde, artan enerji fiyatlarıyla mücadele için ek ve acil önlemlere ihtiyaç duyulduğunu kabul etti. Bildirge 16 Ekim Cuma günü sabaha karşı yayımlandı. Bu gelişme, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in Avrupa enerji politikasında değişiklik yapılması ve hanehalklarına ile işletmelere destek verilmesinde daha fazla esneklik sağlanması yönündeki baskısının ardından geldi.
Bu arada Yunanistan ve diğer beş ülke, Politico’ya göre yeni Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS2) uygulamasını en erken 2030’a kadar ertelemek için ortak bir girişim hazırlıyor.
27 AB liderinin enerji konusunda üzerinde anlaştığı konular – Avrupa Komisyonu’ndan ek önlemler
Zorlu ve uzun süren müzakerelerin ardından gece yarısından kısa süre sonra yayımlanan Avrupa Konseyi nihai sonuç bildirgesinde, enerji maliyetleriyle mücadele, Avrupa’nın rekabet gücünü artırma çabalarında öncelikli bir konu olarak öne çıktı.
Avrupa liderleri, yüksek enerji fiyatlarını ele almak için kısa vadede ek önlemler çağrısında bulundu. Bu önlemlerde üye ülkelerin farklı koşulları ile elektrik maliyetlerindeki farklılıklar özellikle dikkate alındı.
Nihai metinde şöyle deniyor:
“Avrupa Konseyi, Komisyondan, üye ülkelerin özel koşullarını, elektrik fiyatlarındaki farklılıklar dahil, göz önünde bulundurarak kısa vadede artan enerji fiyatlarına yönelik ek önlemleri gerektiği ölçüde incelemesini ve önermesini talep ediyor.”
Bu ifade Yunanistan için özellikle önemli. Yunan hükümeti, Avrupa piyasalarındaki elektrik fiyatlarındaki büyük farklılıkları defalarca vurguladı ve enerji krizine karşı daha esnek bir Avrupa yanıtı çağrısında bulundu.
Sonuç bildirgesinde ayrıca yüksek enerji maliyetlerine karşı alınacak önlemlerin, enerji geçişinin sürdürülmesi ve Avrupa ekonomisinin rekabet gücünün korunmasıyla birlikte yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor.
Metan yükümlülüklerinin ertelenmesi, devlet yardımları ve rafinerilere yönelik önlemler
Aynı belgede Avrupa Konseyi, Avrupa ekonomisi üzerindeki yükü sınırlamak amacıyla Avrupa Komisyonu’nun Metan Yönetmeliği’nden doğan belirli yükümlülüklerin ertelenmesi önerisini memnuniyetle karşıladı.
27 lider, yüksek enerji maliyetlerinden en ağır biçimde etkilenen sanayi sektörleri için geçici devlet yardımı çerçevesini genişletme yönündeki Komisyon niyetini de memnuniyetle karşıladı.
Sonuç bildirgesindeki önlemler arasında, Avrupa Birliği genelinde rafinerilerin kapasitesini ve verimliliğini optimize etmeye yönelik kısa vadeli bir çerçeve geliştirme niyeti ile enerji talebinin gönüllü olarak bir araya getirilmesini kolaylaştıracak girişimler yer alıyor.
Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için idari ve düzenleyici yüklerin azaltılmasına da özel önem verildi. Avrupa Konseyi, daha basit ve hızlı ruhsat prosedürleri ile gereksiz bürokratik şartların kaldırılmasını çağrıda bulundu.
Yunanistan ve diğer beş ülke ETS2’nin 2030’a kadar ertelenmesini istiyor
Bu arada Avrupa Birliği’nin altı üye ülkesi, Politico’ya göre yeni Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS2) uygulanmasını daha da ertelemek için ortak bir girişim hazırlıyor.
Bu ülkeler Yunanistan, İtalya, Polonya, Çekya, Macaristan ve Slovakya. Enerji krizine ve üye ülkeler arasındaki elektrik fiyatı farklarına dikkat çekerek sistemin devreye girişinin en az 2030’a kadar ertelenmesini istiyorlar.
Politico’ya konuşan beş Avrupalı diplomat, ortak bir mektubun hazırlandığını doğruladı. Girişim, ETS2’nin tam uygulamasının zaten 2027’den 2028’e ertelenmiş olmasına rağmen geliyor. İlgili hükümetler, bu ertelemeyi hanehalklarını ve işletmeleri ek enerji maliyetlerinden korumak için yetersiz buluyor.
Planlanan müdahale, aynı zamanda Perşembe sabahı Emisyon Ticaret Sistemi’nin sürdürülmesini ve desteklenmesini savunan Nordik ülkelerinin girişimine de bir yanıt niteliğinde.
Ancak diplomatlardan birine göre ortak mektubun içeriği henüz kesinleşmedi. İtalya’dan gelebilecek ek yorumları da içerebilecek revize bir sürümün hazırlanması bekleniyor.
ETS2 nedir ve hanehalklarını nasıl etkileyecek?
ETS2, Avrupa Birliği’nin yeni karbondioksit emisyonu ticaret sistemi. Esas olarak karayolu ulaşımında kullanılan yakıtları ve bina ısıtmasını kapsıyor; ayrıca daha küçük sanayi faaliyetleri dahil belirli ek sektörleri de içeriyor. Sistemin amacı, fosil yakıtları pahalılaştırarak sera gazı emisyonlarını azaltmak ve temiz enerji kaynaklarına geçişi teşvik etmek.
Uygulamada benzin, dizel ve kalorifer yakıtı tedarik eden şirketler, bu yakıtlarla ilişkili karbondioksite karşılık gelen emisyon izinlerini teslim etmek zorunda kalacak. Ek maliyet tüketicilere yansıtılabilir ve bu da yakıt ve ısıtma fiyatlarının yükselmesine yol açabilir.
Sistemin tam olarak uygulanması 2028 için planlanıyor. Ancak Yunanistan ve diğer beş ülke, zaten yüksek olan enerji fiyatlarını ve hanehalkı ile işletmeler için ek maliyet riskini gerekçe göstererek bunun en az 2030’a ertelenmesini istiyor.
Miçotakis: “Avrupa’nın sanayisizleşme riski taşıyoruz”
Zirve görüşmeleri sırasında Miçotakis, Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) temel unsurlarının gözden geçirilmesini güçlü biçimde savundu ve sistemin önemli ayarlamalar yapılmadan sürdürülmesinin sonuçlarına karşı uyarıda bulundu.
Politico’nun aktardığına göre, kapalı kapılı toplantıda başbakanın sözlerini ileten bir Yunan yetkili, Miçotakis’in Avrupa sanayisinin ciddi risklerle karşı karşıya olduğu konusunda uyardığını bildirdi.
“Sanayisizleşme riski: Emisyon Ticaret Sistemi’nde önemli bir revizyon yapılmazsa Avrupa’nın sanayisizleşme riskiyle karşı karşıya kalırız” diye vurguladı.
Başbakan, sistemin AB’nin karbonsuzlaşma stratejisindeki temel rolünü sorgulamadığını, ancak mevcut gerçeklere uyarlanması gerektiğini savundu.
“Sistem, AB’nin karbonsuzlaşma stratejisinin temel direği olmaya devam etmek zorunda; ancak kabul edildiği tarihten bu yana dünyanın değişmediği gibi işleyemez” dedi.
Miçotakis enerji maliyetleri ve hanehalklarına destek için harekete geçilmesini istiyor
Miçotakis, zirve sonuç bildirgesinin ilk taslağına da sert tepki gösterdi. Taslağın enerji krizinin boyutunu ve aciliyetini yansıtmadığını savundu.
Politico’ya konuşan Yunanlı yetkiliye göre Miçotakis, “Sonuç bildirgesi, mevcut haliyle enerji krizinin aciliyetini yansıtmıyor” dedi.
Yunanistan’ın müdahalesinde ayrıca üye ülkelerin yüksek enerji maliyetlerinden etkilenen vatandaşlara ve işletmelere daha etkin destek verebilmesi için daha fazla mali esnekliğe ihtiyaç olduğu üzerinde duruldu.
“Kırılgan hanehalklarına ve işletmelere yönelik hedefli, özelleştirilmiş ve geçici destek önlemleri alabilmek için mevcut mali çerçeve içinde daha fazla esnekliğe ihtiyacımız var” diye vurguladı.
Nihai sonuç bildirgesinde ek kısa vadeli önlemlere ve üye ülkelerin özel enerji koşullarına yapılan atıflar, Yunanistan’ın daha etkili bir Avrupa yanıtı çağrısıyla örtüşüyor. Ancak bunlar, yeni destek önlemlerinin hemen devreye sokulmasına karar verildiği anlamına gelmiyor. Komisyondan önce ek adım ihtiyacını değerlendirmesi ve gerektiğinde öneriler sunması istendi.
Benzer şekilde, nihai sonuç bildirgesinin ilgili bölümleri, altı ülkenin istediği gibi ETS2’nin 2030’a kadar ertelenmesi kararını kaydetmiyor. Bu talep, enerji politikasına ilişkin daha geniş Avrupa müzakereleri içinde ayrı bir girişim olarak duruyor.
