DUBAİ, Birleşik Arap Emirlikleri (AP) — ABD, pazar günü erken saatlerde İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir gemiye düzenlediği saldırıya karşılık olarak İran'ı vurdu. Saldırıda konteyner gemisi alev almış ve mürettebat gemiyi terk etmek zorunda kalmıştı. İran ise Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Umman'ın da aralarında bulunduğu birçok Körfez ülkesine saldırılarla karşılık verdi.
Çatışmaların tırmanması, 28 Şubat'ta başlayan savaşa kalıcı bir son verme çabalarıyla ilgili yeni soru işaretleri yarattı. Petrol ve doğalgaz için kilit bir geçiş rotası olan boğaz, müzakerelerdeki en önemli anlaşmazlık noktası haline gelirken, geçen hafta boyunca yaşanan tekrarlanan çatışmalar müzakerelerin çökme tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına neden oldu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), pazar günkü saldırılarda önceki iki saldırı turundan çok daha fazla olmak üzere yaklaşık 140 hedefi vurduğunu açıkladı. Saldırılarda füze ve insansız hava aracı rampaları, mühimmat depoları, iletişim ekipmanları ve diğer tesisler hedef alındı. CENTCOM, bu saldırıların İran'ın sivil deniz taşımacılığını tehdit etme kabiliyetini zayıflatacağını belirtti.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth çevrimiçi yaptığı açıklamada, "İran kötü bir seçim yaptı. Şimdi bedelini ödüyorlar" dedi.
ABD, geçen hafta boyunca İran'ın boğazdan geçen ve İran karasularından kaçınmak için bir rota kullanan gemilere yönelik saldırılarına karşılık olarak üç tur hava saldırısı düzenledi. İran, ABD askeri güçlerine ev sahipliği yapan bölge ülkelerine saldırarak misilleme yaparken, boğazın kontrolünün yalnızca kendisinde olması gerektiğinde ve gemilerden geçiş ücreti alınabileceğinde ısrar ediyor.
İran parlamentosu sözcüsü ve baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf pazar günü yaptığı açıklamada, "Tek taraflı anlaşmalar dönemi BİTTİ. Size söylemiştik: Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin. Gerçek kapıyı çalıyor" dedi.
Savaş başlamadan önce ticareti yapılan petrol ve doğalgazın yaklaşık beşte biri boğazdan geçiyordu. İran'ın savaş sırasında boğaz üzerindeki hakimiyeti küresel bir enerji krizine yol açtı, ancak petrol fiyatları savaş zamanındaki varil başına 120 dolarlık zirveden keskin bir şekilde düştü.
Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Umman Hedef Alındı
Pazar günü erken saatlerde birçok Körfez Arap ülkesinde füze alarmları çaldı.
Katar ordusu, İran'dan gelen füzeleri durdurduğunu açıklarken, komşu Birleşik Arap Emirlikleri'nde patlama sesleri duyuldu. Katar İçişleri Bakanlığı, İran saldırılarının durdurulması sırasında düşen şarapneller nedeniyle aralarında bir çocuğun da bulunduğu üç kişinin yaralandığını, ancak durumları hakkında ayrıntılı bilgi vermedi.
Bu arada, ABD Donanması'nın 5. Filosu'na ev sahipliği yapan Basra Körfezi'ndeki ada krallığı Bahreyn'de pazar günü üçüncü kez füze alarmı verildi. Kuveyt ordusu da gelen füzeleri durdurduğunu açıkladı.
Umman devlet haber ajansı, insansız hava araçlarının Hürmüz Boğazı kıyısındaki kuzeydoğu Umman'daki bölgeleri vurduğunu duyurdu. İran daha önce Umman'a saldırı düzenlediğini iddia etmişti. Saldırı, iki ülkenin cumartesi günü görüşmeler yapmasının ardından geldi.
Birleşik Arap Emirlikleri'nde de sirenler çaldı, ancak hükümet füzelerin BAE sınırlarını geçmediğini söyledi. BAE, en son İran saldırılarında henüz hedef alınmadı. Abu Dabi ve Dubai'ye ev sahipliği yapan Emirlikler'e yönelik son saldırı, mayıs ayında bir insansız hava aracının ülkenin tek nükleer santralinin kenarında yangın çıkarmasıyla gerçekleşmişti.
İran ayrıca başka yerlerdeki saldırılarla ilgili bir dizi iddiada bulundu, ancak bunlar hemen doğrulanmadı.
Hürmüz Boğazı saldırısında, Kıbrıs bandıralı bir konteyner gemisi İran tarafından vuruldu ve "makine dairesinde ciddi hasar" oluştu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, pazar günü erken saatlerde sivil bir mürettebat üyesinin kayıp olduğunu duyurdu. Hindistan Dışişleri Bakanlığı'na göre, kayıp kişi de dahil olmak üzere tüm mürettebat Hint vatandaşıydı.
Hindistan saldırıyı kınadı ve Umman ile bir arama kurtarma operasyonu yürüttüğünü açıkladı. Hindistan, boğazda "serbest ve engelsiz" seyrüsefer çağrısında bulundu.
İngiliz ordusuna bağlı Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), geminin Umman kıyı şeridini takip eden bir rotada seyrettiğini söyledi. Bu, gemilerin İran karasularından kaçınarak Basra Körfezi'ne girip çıktığı rota olarak biliniyor.
İran'ın paramiliter Devrim Muhafızları, birden fazla geminin "uyarılarımızı ve onaylanan rotada ilerleme talimatlarımızı dikkate almadığını" söyledi. Bunlardan birinin "uyarı atışıyla vurulduğu ve durdurulduğu" belirtildi.
İran, boğazın "bir sonraki duyuruya kadar" kapalı kalacağını ve daha fazla saldırıya uğraması halinde "bölgedeki ek düşman üslerini" hedef almayı değerlendireceğini duyurdu.
İran devlet medyası, ABD saldırılarının ülkenin güneyindeki Hürmüz Boğazı'na en yakın eyalet ve Tahran yakınlarındaki bir eyaletteki askeri tesisler de dahil olmak üzere ülke genelinde geniş bir alanı vurduğunu bildirdi.
Saldırılar Boğazla İlgili Diplomatik Görüşmelerin Ardından Geldi
Son şiddet olayları, İran ve Umman dışişleri bakanlarının cumartesi günü boğazı görüşmek üzere bir araya gelmesinin ardından yaşandı. Dar boğaz, hem İran hem de Umman'ın karasularında yer alıyor ancak uzun süredir uluslararası bir su yolu olarak kabul ediliyor.
Umman, İran'la Hürmüz Boğazı'nı "teknik ve siyasi düzeyde" görüşmeye devam etme konusunda anlaştıklarını söyledi. Ancak İran, Trump yönetiminin talep ettiği gibi boğazın herkese açık olduğuna dair herhangi bir açıklama yapmadı.
ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta İran savaşında geçici bir anlaşmanın "bittiğini" ima etti. Ancak Pakistan, Katar ve Mısır'ın da aralarında bulunduğu arabulucular bir anlaşmaya varma çabalarını sürdürüyor.
Savaşın başlamasından bu yana henüz görülmeyen İran'ın yeni dini lideri, babası Ayetullah Ali Hamaney'in cenazesinden bu yana yaptığı ilk açıklamada, İranlıların 28 Şubat'taki savaşın açılış saldırılarında öldürülmesinin intikamını alacağını söyledi.
Dini Lider Ayetullah Mucteba Hamaney, devlet televizyonunda yayınlanan açıklamasında, bu intikamın "ulusumuzun iradesidir ve kesinlikle yerine getirilmelidir" dedi.
ABD, İran'da Kimin Sorumlu Olduğunu Sorguluyor
Cuma günü isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan ABD'li yetkililer, en son saldırı turundan önce bile saldırıların yeniden başlamasının, ateşkesi sabote etmeye çalışan İranlı aşırılık yanlılarından oluşan bir grup nedeniyle olduğunu söyledi.
İran, teokrasisinin yeni dini lider altında birleşik olduğunda ısrar ediyor.
İran Sağlık Bakanlığı sözcüsü Hüseyin Kermanpur, geçen haftaki iki saldırı turunda İran'da en az 17 kişinin öldüğünü ve 115 kişinin yaralandığını açıkladı.
