ABD Temsilciler Meclisi'nde bir grup Demokrat vekil, Türkiye'nin Lockheed Martin F-35 Lightning II savaş uçağı programına yeniden katılmasını engellemek için kongrede ilk girişimi başlattı. Vekiller, Trump yönetimi'nin Ankara'yı tekrar programa dahil etme girişiminin mevcut ABD yasalarını ihlal edeceği uyarısında bulundu.
Girişime Dina Titus öncülük ediyor. Kongre Helenik Konseyi'nin birçok kıdemli üyesinin de aralarında bulunduğu 17 Demokrat vekil Titus'a destek veriyor.
Temsilciler Meclisi Çoğunluk Lideri Steve Scalise ve Azınlık Lideri Hakeem Jeffries'e gönderilen bir mektupta vekiller, Beyaz Saray'ın Türkiye'nin F-35 Ortak Taarruz Uçağı programına katılımını yeniden sağlamaya çalışması halinde tüm yasama mekanizmalarını kullanmaya hazır olunması çağrısında bulundu.
Vekiller yasal engellere dikkat çekiyor
Vekiller, Başkan Donald Trump'ın Türkiye'yi programa geri kabul etmeyi değerlendirdiği yönündeki haberlerden endişe duyduklarını belirtti.
Vekiller, Trump'ın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a 'büyük bir hediye' getirmeyi planladığını ima eden son açıklamalarına atıfta bulundu. Ayrıca Başkan Yardımcısı J. D. Vance'in, yönetimin böyle bir adımın mümkün olup olmadığına dair yasal inceleme yürüttüğünü doğrulayan ifadelerini de hatırlattı.
Mektupta, Türkiye'nin Rus yapımı S-400 Triumph hava savunma sistemine sahip olmaya devam ettiği sürece mevcut ABD yasalarının ülkenin programa dönüşünü engellediği savunuluyor.
Türkiye, S-400'ü satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. Washington, her iki sistemin birlikte kullanılmasının hassas F-35 teknolojisi için kabul edilemez riskler oluşturduğu sonucuna varmıştı.
CAATSA yaptırımları yürürlükte
Vekiller, Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığı'na yönelik CAATSA (ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası) kapsamında uygulanan yaptırımların hala yürürlükte olduğunu, çünkü Ankara'nın S-400 sistemini elinde tutmaya devam ettiğini belirtti.
Ayrıca 2020 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetki Yasası hükümlerine dikkat çektiler. Bu yasa, Türkiye'nin S-400 sistemini kalıcı olarak elden çıkarması, bir daha satın almamayı taahhüt etmesi ve ek teslimat veya benzer Rus askeri teçhizatı kabul etmediğini onaylaması dışında F-35 uçaklarının transferini yasaklıyor.
Mektupta ayrıca ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun ifadesine yer verildi. Rubio, Haziran ayında Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nde yaptığı konuşmada, yönetimin yasal olarak CAATSA yaptırımlarını uygulamakla yükümlü olduğunu ve bu kısıtlamalar devam ederken Türkiye'nin F-35 programına yeniden kabul edilemeyeceğini söylemişti.
Stratejik endişeler dile getirildi
Vekiller, yasal sorunların ötesinde, Türkiye'nin gelişmiş savaş uçağı programına erişiminin yeniden sağlanmasının Doğu Akdeniz'deki ABD müttefikleri arasında güveni sarsacağını savundu.
Ankara'nın Yunanistan ve Kıbrıs'la süregelen anlaşmazlıklarına, Ermenistan'la yaşanan çatışmalarda Azerbaycan'a verdiği askeri desteğe ve İsrail'le giderek gerilen ilişkilerine dikkat çektiler.
Vekiller, Kongre'nin gelişmiş ABD askeri teknolojisi transferlerinin denetimini sağlamak için CAATSA'yı ezici bir çift parti desteğiyle bilinçli olarak kabul ettiğini belirtti. Bu güvencelerin zayıflatılmasının hem ABD yaptırım politikasının güvenilirliğine hem de genel Amerikan ulusal güvenliğine zarar vereceğini ifade ettiler.
