WASHINGTON, DC – Amerikan Helen Enstitüsü (AHI), "Türk İşgali Altındaki Kıbrıs'ta İnsan Hakları: Erdoğan'ın Karnesi ve Ankara NATO Zirvesi için Yansımaları" başlıklı Tom Lantos İnsan Hakları Komisyonu oturumunu memnuniyetle karşıladı. NATO Zirvesi öncesinde düzenlenen oturum, Türkiye'nin Kıbrıs işgalinin insani, insan hakları, kültürel ve güvenlik alanlarındaki süregelen etkilerinin yanı sıra, ABD'nin Türkiye politikasının uluslararası hukuk ve demokratik değerler temelinde şekillendirilmesinin önemini vurguladı.
Temsilciler Meclisi üyeleri Chris Smith (R-NJ) ve James P. McGovern (D-MA) tarafından eş başkanlık edilen Komisyon, Kıbrıs'ın işgal altındaki bölgelerinde Türkiye'nin sicilini, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ABD Büyükelçisi Evangelos Savva, Orta Doğu Forumu Politika Analizi Direktörü Michael Rubin, Uluslararası Koordinasyon Komitesi Kıbrıs için Adalet (PSEKA) Alternatif Başkanı ve eski AHEPA Yüksek Başkanı Savas Tsivicos ile Demokrasileri Savunma Vakfı Türkiye Programı Direktörü Dr. Sinan Ciddi'nin ifadeleriyle inceledi.
Büyükelçi Savva, Türkiye'nin işgal altındaki bölgelerde uyguladığı yerleşim politikasını uluslararası hukukun açık bir ihlali olarak nitelendirerek, "İşgal topraklarının yasa dışı kolonizasyonu savaş suçu olarak kabul edilmektedir" dedi. Türkiye'den işgal altındaki bölgelere 250 bin ila 300 bin arasında yerleşimcinin nakledildiğini tahmin eden Savva, bu durumun Kıbrıs'ın demografik dengesini bozduğunu ve hem Kıbrıslı Rum hem de Kıbrıslı Türk toplumlarını etkilediğini belirtti. Ayrıca kayıp kişiler konusuna da değinen Savva, aralarında beş ABD vatandaşının da bulunduğu 746 kişinin akıbetinin hala bilinmediğini belirterek, kaderlerinin aydınlatılması için sürdürülebilir uluslararası çaba çağrısında bulundu.
Michael Rubin, Türkiye'nin 1974 işgalinin ardından hesap verilebilirliğin sağlanmamasının tehlikeli bir emsal oluşturduğunu ve bunun daha sonraki toprak saldırılarını cesaretlendirmiş olabileceğini savundu. Süregelen yerleşim faaliyetlerinin Kıbrıs'ın demografik yapısını kalıcı olarak değiştirmeyi ve yerli Kıbrıslı Türk toplumunu zayıflatmayı amaçladığı uyarısında bulundu.
Savas Tsivicos ifadesinde, işgal altındaki bölgelerde dini ve kültürel mirasın tahribatına dikkat çekerek, 1974'ten bu yana 500'den fazla kilise ve manastırın hasar gördüğünü, tahrip edildiğini veya yıkıldığını belirtti. "Bugün işgal altındaki bölgelere paraşütle bırakılsanız, orada 3 bin 500 yıllık bir tarihin var olduğunu asla düşünmezsiniz" diyen Tsivicos, miras alanlarının sistematik tahribatını Kıbrıs'ın tarihi kimliğine yönelik bir saldırı olarak tanımladı.
Dr. Ciddi, önemli politika değişiklikleri olmaksızın Türkiye'ye gelişmiş ABD savunma kabiliyetlerinin sağlanmasına karşı uyarıda bulundu. Ankara'nın F-35 programına yeniden katılma ve KAAN savaş uçağı için F-110 motoru tedarik etme çabalarına atıfta bulunan Ciddi, "Türkiye, en ileri ABD savunma araçlarına erişmeyi hedefliyor... Erdoğan'ı bu tür yeteneklerle donatmak büyük bir hata olur" ifadelerini kullandı. Türkiye'nin hedeflerinin diğer NATO müttefiklerinden farklı olduğunu ve Doğu Akdeniz ile Orta Doğu'da revizyonist hırsları destekleyebileceğini savundu.
Tanıklar, Kıbrıs işgalinin uluslararası hukuk, din özgürlüğü, mülkiyet hakları ve bölgesel güvenlik açısından süregelen bir meydan okuma olmaya devam ettiğini vurgulayarak, ABD ve NATO politikalarında hesap verilebilirliğin ve hukuk normlarına bağlılığın sürdürülmesi çağrısında bulundu.
Komisyon üyeleri, hesap verilebilirlik, uluslararası hukuka bağlılık ve Kıbrıs meselesinde ABD'nin sürekli katılımının gerekliliğinin altını çizdi.
Temsilci Chris Smith, son yirmi yılda Kıbrıs'taki koşulların şekillenmesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın rolünü vurgulayarak, "Bugün gördüğümüz Kıbrıs, sadece 1974 olaylarının ürünü değildir. Aynı zamanda Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yirmi üç yıllık bilinçli kararlarının da bir ürünüdür" dedi. Bu politikaların müzakere edilmiş bir çözüm umutlarını karmaşıklaştırdığını ve Varosha ile kültürel miras konusunda endişeleri artırdığını ifade etti.
Temsilci James P. McGovern, uluslararası hukuka dayalı bir çözüme desteğini yineleyerek, "Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye'nin yükümlülüklerine uymasını talep etmelidir" dedi ve "uluslararası hukuk uygulamamızdaki çifte standartların kendi kendini baltaladığı" uyarısında bulundu.
Temsilci Gus Bilirakis, iki partili mutabakata dikkat çekerek, "Sanırım bu konuda Cumhuriyetçiler ve Demokratlar olarak hiç bu kadar birleşik olmamıştık" dedi. Kongre'nin Doğu Akdeniz'deki ABD müttefiklerini destekleme konusunda birleşik kaldığını ekledi.
Temsilci Dina Titus, işgali "dünyanın en uzun süreli çözülmemiş çatışmalarından biri" olarak nitelendirerek, bunun egemenliğe ve hukukun üstünlüğüne meydan okuduğunu ve uluslararası hukuka uygun kapsamlı bir çözümle sona erdirilmesi gerektiğini söyledi.
Temsilci Brad Schneider, Kıbrıs'ın stratejik önemini vurgulayarak, bölgesel güvenlik, enerji işbirliği ve Doğu Akdeniz'deki ortaklıklar açısından ABD çıkarları için değerine dikkat çekti.
AHI Başkanı Nick Larigakis, oturumu memnuniyetle karşılayarak şunları söyledi: "Tom Lantos İnsan Hakları Komisyonu'nda sunulan ifadeler, AHI'nin uzun süredir savunduğu görüşü pekiştirmektedir: Türkiye'nin Kıbrıs'ı sürekli işgali, derin insani, kültürel ve stratejik sonuçları olan devam eden bir uluslararası hukuk ihlalidir. Başkanlar Chris Smith ve James McGovern'ı bu kritik konulara yeniden Kongre'nin dikkatini çektikleri için takdir ediyoruz. Amerika Birleşik Devletleri ve müttefikleri NATO Zirvesi'ne hazırlanırken, insan haklarına, egemenliğe ve hukukun üstünlüğüne saygı, ABD politikasına yön veren temel ilkeler olmaya devam etmelidir."
Oturumun tamamı çevrimiçi olarak izlenebilir: https://shorturl.at/mJUZA.
