Küçük Tiyatro'nun yalnızca 20 metre ötesinde, antik Epidavros kenti sırlarını yavaş yavaş açığa çıkarıyor. Ünlü Asklepieion ve Polikleitos Tiyatrosu'nun gölgesinde kalan Epidavros bu. Tiyatroya her yıl binlerce ziyaretçi geliyor, ancak kentin kendi tarihi büyük ölçüde bilinmeden kaldı. Son yıllarda sistemli arkeolojik araştırmalar, kent merkezindeki anıtları ve dini yaşamı adım adım ortaya çıkarıyor. Ortaya çıkan tabloda, Asklepios'a adanmış kendi kutsal alanı, görkemli çeşmeleri, stoaları ve ibadet yerleri olan bir kent var. Bu da Epidavros'u antik dünyanın en önemli şifa merkezlerinden biri olarak tamamlıyor. Atina Üniversitesi Klasik Arkeoloji emeritus profesörü ve kazının eş yöneticisi Vassilis Lambrinoudakis, kazıya katkı sağlayan bağışçıları onurlandırdığı özel bir törende bulguları Atina Üniversitesi'nde sundu.
Bu çalışmanın en önemli adımlarından biri, antik gezgin Pausanias'ın anlattığı ama yeri uzun süre bilinmeyen Asklepios'un temenosu, yani kutsal alanının bulunması oldu. Antik kentin merkezinde, Küçük Tiyatro'nun yakınında kazı ekipleri düzenli bir kült alanı buldu. Alanda açık havada çevrelenmiş bir bölüm, büyük bir sarnıca bağlı görkemli bir çeşme, batı stoası ve bir nimfeum (süslü bir su yapısı) bulunuyor. Bulgular, burasının antik gezginin bahsettiği alan olduğunu destekliyor. Buluntular arasında Asklepios'un adının yazılı olduğu bir çanak çömlek parçası da var.
Kazıda ayrıca kabartma kadın büstleriyle süslenmiş küçük kil diskler ile benzer görüntülere sahip büyük heykelcik parçaları çıktı. Araştırmacılar bunları annelik ve doğanın yenilenmesiyle ilişkili bir kadın tanrıçayla bağlantılandırıyor. Yerel dini geleneğe göre bu tanrıçanın, Asklepios'un eşi Epione ile özdeşleştirilmiş olabileceği düşünülüyor.
Bu yorum, Epidavros'taki şifa kültünün anlaşılmasına ilginç bir boyut ekliyor. Kültün yalnızca tıp tanrısıyla değil, doğanın yenileyici güçleriyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Aynı araştırma hattı, 2021'de antik kentte bulunan kadın mermer heykelinin kimi temsil ettiği sorusunu da yeniden gündeme getiriyor. Heykel Paros mermerinden oyulmuş ve kiton ile himation (antik Yunan giysileri) giymiş. Pausanias'ın tıp tanrısının alanında tarif ettiği Epione heykeli olabilir; ancak bu ihtimal henüz doğrulanmış değil.
Kentin hikâyesi, şehir merkezinin dışındaki büyük Asklepieion ile yakından bağlantılı. Bu alandaki araştırmalar da kültün kökenleri ve gelişimi hakkında yeni bilgiler ortaya koyuyor. Tholos'un altında kazı ekipleri, MÖ 7. yüzyılın sonlarına tarihlenen Arkaik dönem bir yapı buldu. Bu tarih, Asklepios'a tapınmanın başladığı düşünülen tarihten yaklaşık altmış yıl öncesine denk geliyor.
Yapının zemin katı peristil (sütunlu revak) ile çevriliydi. Ayrıca doğal kayaya oyulmuş bir yeraltı odası vardı. Duvarları koyu kırmızı kalın bir sıvayla kaplıymış, zemininde ise hâlâ çakıl mozaiği duruyor. Bu mozaik, Yunanistan'daki erken örneklerin en iyi korunmuş olanlarından biri. Yapının planı, batıya dönük yönelimi ve yeraltı odasına inen merdiven, binanın Asklepios'un yeraltı dünyasıyla (khthonik) bağlantılı bir kült yapısı olduğu görüşünü destekliyor. Yapı, sonradan inşa edilen Tholos'tan çok önce yapılmış.
Kutsal alandaki çalışmalar, Yapı K'de de buluntular çıkardı. Kazı ekipleri burada Hellenistik dönemden geç Roma dönemine uzanan ardışık yapı evrelerine sahip büyük bir kompleks ortaya çıkardı.
Öne çıkan bir ayrıntı var: kazı ekiplerinin 'Kripta' olarak adlandırdığı yeraltı odası.
Odanın üç bölümlü bir planı, yeniden kullanılmış mimari elemanları ve öğle güneşinin içeri girmesine izin veren açıklıkları var. Doğal zemine gömülü dört amforanın alt kısımları bulundu. Bu özellikler, mekânın geç Roma İmparatorluk döneminde gizemli kültler için kullanılmış olabileceği yönünde bir hipoteze yol açtı; ancak amacı kesin olarak belirlenmiş değil.
Buluntular, Atina Üniversitesi'nin 2015'ten bu yana Asklepieion'u sistemli biçimde inceleyen araştırma programının bir parçası. Program çalışmalarını antik kente de genişletti. Projeyi Vassilis Lambrinoudakis, Atina Üniversitesi doçenti Stelios Katakis ve Argolida Antikiteler Eforluğu yürütüyor. Eforluğu müdürü Grigoris Grigorakakis ise projeyi temsil ediyor.
