NEW YORK (AP) — ABD ve dünya genelinde trafik ölümleri azalırken, düşük gelirli ülkeler bu iyileşmeden pek nasibini alamıyor. Pazartesi günü yayımlanan bir araştırma bu tabloyu ortaya koydu.
Lancet Public Health dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, 1990 ile 2023 arasında küresel trafik yaralanma ve ölüm oranları yüzde 30'dan fazla düştü. Ancak bu ilerleme ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösteriyor.
Altı ülkede — ABD de dahil — yaya ve araç içi ölümler aynı dönemde arttı. Bununla birlikte daha güncel veriler, ABD'de trafik ölümlerinin 2024 ve 2025'te düştüğünü gösteriyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de Pazartesi günü kendi verilerini yayımladı. Buna göre, trafik ölümleri 2011 ile 2025 arasında yüzde 21 azaldı. Ancak geçen yıl trafik kazaları hâlâ 1,1 milyondan fazla can aldı ve 5-29 yaş arası çocuk ve gençler arasında önde gelen ölüm nedeni olmaya devam ediyor.
Trafik ölümleri, yayalar, bisikletliler ve araba, kamyon gibi araçlarda seyahat edenlerin ölümcül yaralanmalarını kapsıyor. Bazı ülkelerde eksiksiz veri bulunmadığından, araştırmacılar mevcut verilere dayanarak tahminler yaptı.
Washington Üniversitesi Sağlık Ölçütleri ve Değerlendirme Enstitüsü'nden araştırmacılar, yüksek gelirli ülkelerde trafik yaralanma oranlarının daha yüksek olduğunu ancak trafik ölümlerinin yüzde 90'ının düşük gelirli ülkelerde meydana geldiğini buldu.
Birçok düşük gelirli ülkede, şehirlerdeki hızlı büyüme ve motorlu araç kullanımındaki artışa ayak uyduracak güvenlik önlemleri alınamadı. Örneğin, emniyet kemeri zorunluluğu ve hava yastığı gibi araç güvenlik özellikleri yüksek gelirli ülkelerde çok daha yaygın.
Çalışmanın kıdemli yazarı Liane Ong yaptığı açıklamada, “Trafik yaralanma sonuçları yalnızca kazalarla değil, aynı zamanda bunları önlemek ve meydana geldiğinde insanları korumak için tasarlanmış sistemlerle şekilleniyor” dedi.
Ancak ABD'de daha büyük ve daha yüksek araçların yaygınlaşması gibi çelişkili eğilimler var. ABD'li yetkililer ayrıca her yıl binlerce ölümün, sürücülerin telefonlarına bakması da dahil olmak üzere “dikkat dağınıklığına bağlı sürüşe” atfedilebileceğini söylüyor.
Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'ne (NHTSA) göre, ABD'de motorlu taşıt ölümleri son on yılda arttı ve 2021'de 43.000'in üzerine çıktıktan sonra düşüşe geçti. Ajans, geçen yıl bu sayının yaklaşık 36.600'e düştüğünü tahmin ediyor.
Valiler Karayolu Güvenliği Derneği ise 2025'te ABD yollarında yürüyen insanlara çarparak öldürülenlerin sayısının bir önceki yıla göre yüzde 7 azaldığını bildirdi. Bu, yaya ölümlerinin üç yıl önce düşmeye başlamasından bu yana kaydedilen en büyük yıllık düşüş oldu. Ancak rakamlar hâlâ COVID-19 salgını öncesindeki seviyelerin üzerinde.
DSÖ, yol güvenliğini 20 yıldan uzun süre önce uluslararası bir halk sağlığı önceliği olarak belirlemişti. Lancet raporunun yayımlanması, New York'ta başlayan ve küresel yol güvenliğini iyileştirmeyi amaçlayan iki günlük Birleşmiş Milletler üst düzey toplantısına denk geldi.
