Libya'daki arkeologlar, çatışmalar, yağma ve 2023'teki yıkıcı fırtınanın hasar verdiği antik Yunan şehirleri Kirene (Cyrene) ve Apollonia'yı koruma altına almak için hummalı bir çalışma yürütüyor. Doğu Libya'da yer alan bu alanlar, Yunanistan dışındaki en önemli antik Yunan kalıntıları arasında kabul ediliyor.
Kirene, MÖ 631 yılı civarında bugün Santorini adıyla bilinen Yunan adası Thera'dan gelen kolonistler tarafından kuruldu. Bu kolonistler, Apollonia dahil dört başka yerleşim yerini de inşa etti.
En parlak döneminde yaklaşık 100.000 kişilik nüfusa ulaşan Kirene, tiyatrolarıyla ve tanınmış bir felsefe okuluyla önemli bir bilim ve kültür merkezi haline geldi. Rehber Hamdi Al-Kailani'ye göre şehrin Zeus Tapınağı, Atina'daki Parthenon'la boy ölçüşecek büyüklükte ve nefes kesen bir yapıydı.
Tahribatın başlangıç noktası, uzun yıllar Libya'yı yöneten Muammer Kaddafi'ye karşı 2011'de patlak veren halk ayaklanması oldu. IŞİD de dahil olmak üzere pek çok silahlı grup, bu dönemde bölgedeki tarihi alanları sistematik biçimde yağmaladı.
Kirene Müzesi'ni yöneten Smail Dakhil, o dönemde müze çalışanlarının küçük heykelleri, altın paraları ve belgeleri evlerinde sakladığını anlattı. Nadir bulunan bir dişi sfenks heykeli başta olmak üzere büyük eserleri ise gönüllüler 24 saat vardiya tutarak korudu; hiçbir eser çalınmadı.
