Eleftherios Venizelos Atina Uluslararası Havalimanı'nın (AIA), önümüzdeki kış sezonundan itibaren IATA Seviye 3'e, yani en üst düzey koordineli slot yönetim sistemine geçmesi bekleniyor. Aynı rejim 2027 yaz sezonunda da uygulanacak.
To Vima gazetesinin pazar baskısına göre bu değişiklik artık kaçınılmaz hale geldi. Sürekli artan yolcu trafiği, mevcut hava trafik kontrol sistemlerinin yetersizliği, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve havalimanının devam eden büyük genişleme çalışmaları, Yunanistan'ın en büyük havalimanının operasyonları üzerinde giderek artan bir baskı oluşturuyor.
Daha sıkı işletme rejimine geçişin temel amacı, özellikle sabah erken saatlerdeki yoğun uçuş trafiğini kontrol altına almak. Havayolları, bağlantıları kolaylaştırmak ve doluluk oranlarını artırmak için en ticari açıdan cazip slotları almak istiyor.
Bu uygulama, gün içinde planlanan operasyonlardan sapmalarla birleşince, son günlerde görülen zincirleme gecikmelere yol açtı ve tüm günlük uçuş programını etkiledi.
Konu, Sivil Havacılık Otoritesi (CAA), Yunan Sivil Havacılık Otoritesi'nin hava seyrüsefer hizmetleri, Atina Uluslararası Havalimanı, havayolları ve hava trafik kontrolörlerinin katıldığı üst düzey bir toplantıda ele alındı. Edinilen bilgiye göre bu, 2024'ten bu yana tüm paydaşların bu kadar üst düzeyde bir araya geldiği ve sadece yaz sezonu gecikmelerine odaklanan ilk toplantıydı. Katılımcılar, sonraki adımları koordine etmek için bir dizi teknik toplantı yapılmasında anlaştı.
Atina Uluslararası Havalimanı şu anda IATA Seviye 2 olarak işletiliyor, yani günün, haftanın veya sezonun belirli saatlerinde yoğunluk yaşanabiliyor. Mevcut sistemde Ulusal Slot Koordinasyon Otoritesi, havayolu programlarında değişiklik öneriyor ancak bu öneriler bağlayıcı değil.
Bu nedenle havayolları, mevcut kapasiteyi aşsalar bile orijinal programlarını koruyabiliyor, çünkü uygulanan cezalar her zaman caydırıcı olmuyor.
Operasyonel veriler sorunun boyutunu gözler önüne seriyor. Planlama saatte 35 kalkış ve 31 varış kapasitesini öngörmesine rağmen, havayolları bazı durumlarda aynı dönemde 45 ila 50 uçak hareketi planlıyor. Dikkat çekici bir örnek 5 Haziran'da yaşandı: Tek bir zaman diliminde 48 kalkış planlandı; bu, havalimanının operasyonel kapasitesinin oldukça üzerindeydi.
Gecikmelerin Nedeninde Görüş Ayrılığı
Ancak gecikmelere neyin yol açtığı konusunda bir fikir birliği bulunmuyor.
Atina Uluslararası Havalimanı kaynakları, asıl sorunun onaylanan toplam uçuş sayısı değil, günlük hava trafik planlamasının uygulanma şekli olduğunu savunuyor. Mevcut sistemin yapılandırmasının, gün içinde uçuş akışlarının gerçek operasyonel koşullara göre ayarlanmasına izin vermediğini ve havalimanının mevcut kapasitesini tam olarak kullanamadığını belirtiyorlar.
Aynı kaynaklara göre, ortak bakanlık kararıyla belirlenen saatlik operasyonel hedeflere haftada sadece sınırlı sayıda saatte ulaşılıyor, geri kalan zamanda operasyonel performans bu hedeflerin altında kalıyor.
Hava trafik kontrolörleri ise gecikmeleri esas olarak sabah pik saatlerindeki yoğun uçuş konsantrasyonuna bağlıyor. Bir uçağın planlanan saatte kalkışa hazır olmaması veya önceki uçuşlar, yer hizmetleri ya da diğer operasyonel faktörler nedeniyle gecikmesi durumunda, aksamanın sonraki saatlere taşındığını ve bilinen 'domino etkisi'ni yarattığını belirtiyorlar.
Bu nedenle kontrolörler, havalimanının IATA Seviye 3'e geçmesini talep ediyor. Bu sistemde havalimanı slotları yasal olarak bağlayıcı hale geliyor ve ihlallere idari ve mali yaptırımlar uygulanıyor.
Operasyonel baskı, aynı slot koordinasyon mekanizmasına tabi olmayan özel uçaklar, tıbbi tahliye uçuşları ile hükümet ve diplomatik misyonlar tarafından daha da artıyor. Ayrıca Atina Uçuş Bilgi Bölgesi'ndeki (FIR) trafik önemli ölçüde arttı; Orta Doğu'daki gelişmeler nedeniyle uluslararası hava yollarında yapılan değişiklikler Yunan hava sahasına ciddi bir yük bindirdi.
Öte yandan, bu kış başlaması planlanan büyük havalimanı genişletme çalışmaları, geçici olarak mevcut kapasiteyi düşürecek. Çünkü uzun süreler boyunca sadece bir pist işletilebilecek. Yetkililer şimdiden uçak park yerleri, yolcu terminalleri, pasaport kontrol tesisleri ve bagaj taşıma operasyonları üzerindeki etkiyi değerlendiriyor.
