Guardian'dan Helena Smith şöyle yazıyor: «Hatırlanabildiği kadarıyla, yazarların, sanatçıların, şairlerin, siyasetçilerin, doktorların, avukatların, radikallerin ve devrimcilerin buluşma noktası oldu. Ve 44 yıldır Mouria'nın sahibi Hristos Vanas herkesi burada karşılıyor» ve yazısını şöyle sürdürüyor:
«Her gün sabah 7'de, sessiz eski garson, solcu Atina'nın kalbi sayılan Exarhia semtindeki tarihi kafeye ilk giren kişi oluyor. Kendi ilk kahvesini içmeden önce ünlü buluşma mekânını açmak, titizlikle sürdürdüğü bir ritüel.»
Son parti
«Yalnızca cumartesileri farklı», diyor kızı Arete, aromatik Yunan sigarası Karelia'dan bir nefes çekerek. Karelia da Mouria gibi bir asırdan uzun süredir var. «Sabah 5'te zaten buradadır ve dışarıdaki açık hava pazarının satıcılarını ısıtmak için tsipouro ve diğer alkollü içkileri servis eder.»
Ama bu hafta sonu Vanas için son hafta sonu. Sabaha kadar süren bir veda partisinin ardından kafenin büyük, demir kapıları 1 Kasım Pazar günü sonsuza dek kapanacak. Müdavimler de mozaik zeminli bu tarihi mekândan çıkacak.
Bu, kira sözleşmesinin geçen yaz sona ermesiyle başlayan bir draminin son perdesi.
Bir değişiklik daha
«Sanki bir arkadaşım ölmüş gibi», diye iç çekiyor emekli avukat Nondas Papayannis. Son 20 yıldır kafenin düzenli müdavimi. «Exarhia için bir değişiklik daha, ama bu aynı zamanda gözümüzün önünde ölen bir Yunanistan'da bir kayıp daha.»
Exarhia'da doğup büyüyen ve uzun süredir Atina'nın karşı kültürünün merkezi sayılan semtte yaşayan 70 yaşındaki mavi gözlü adam, kendi rutinini de sürdürdü. Öğlen saati vurduğu andan itibaren bir saat içinde sevdiği buluşma yerine «en az dört kez» uğruyor.
Bir tür psikoterapi
Stelios Goutis, 83 yaşında bir oyuncu. Altı on yılı aşkın süre sahneye çıktı. Daha sonra «Το Καφέ της Χαράς» dizisinde, bir-iki kadeh içkiye meyilli rahip Papa Triantafyllos rolüyle daha geniş kitlelerce tanındı. Geleneksel mekânların Yunanlıların hayatında oynadığı önemli rolü coşkuyla anlatıyor ve bu mekânların «rahatlatıcı etkisinden» söz ediyor.
«Buraya uğramak rahatlamanın yoludur», diyor Goutis. Mouria'nın mermer masalarından birinde teatral bir zarafetle oturuyor. «İşten sonra uğrarsın. Bir-iki tsipouro içersin, buluşmayı önceden ayarlamış olabileceğin ya da olmadığın arkadaşlarla karşılaşırsın ve gündelik hayatın bütün baskıları buharlaşır. Bu bir tür psikoterapi. Bu mekân kapandığında onu hoş anıların bir hatırası olarak hatırlayacağız, kayıp olsa bile.»
İkisi de, binanın sahipleri kiralamayı yenilemeyeceklerini duyurduğunda, hızla soylulaşan bir semtte kafeyi korunan kültür anıtı ilan etmesi için Yunanistan Kültür Bakanlığı'na çağrı yapan çevrimiçi kampanyaya imza atan 7.500 kişi arasındaydı. Kültür Bakanlığı ise müdahale etmedi.
«Burada son kalan kaledik», diyor Arete. Siyah deri ceket ve Dr Martens botları giymiş. «Menümüzü değiştirmedik, fiyatlarımızı artırmadık, Aperol spritz ya da caffè latte de servis etmedik. Bu bir nostalji. Başımız dik gideceğiz.»
Turistler ve yatırımcılar
«Atina'nın merkezinde Exarhia kadar direnişin, sol dayanışmanın, radikalizmin ve anarşist kargaşanın ruhunu yansıtan çok az semt var. Bu karşı-otorite ruhu, yakınlardaki Politeknik'teki ayaklanmaya dayanıyor. Bu olay onlarca öğrencinin ölümüne yol açtı, ama Yunanistan'daki askeri cuntanın 1974'te çöküşü de bu ayaklanmaya atfedilir. Bu, ülkenin acı iç savaşından yalnızca 35 yıl sonra oldu», diye yazıyor Helena Smith Guardian'da.
«Ancak Yunanistan'ın başkentine gelen turist sayısı son on yılda iki katından fazla arttığı için, grafitilerle kaplı dar sokaklardan oluşan bu semt yatırımcıların da dikkatini çekti. Yatırımcılar, yabancı ziyaretçilerin tercihlerine ve ihtiyaçlarına göre hareket ediyor.»
«Kahve ekonomisi»
Exarhia'da büyüyen Yunanlar için, artık tanıyamadıkları sokaklarda yürümek rahatsız edici bir deneyim oldu, diyerek şikâyet etti. «Çok şey değişti. Nereye baksan İngilizce tabelalı yeni dükkânlar var. Binaların birçoğu süit ve kısa dönemli kiralık konaklamaya dönüştürülmüş. Dünyanın neresinde olduğunu unutabilirsin.»
Birçokları için taşıran son damla, seyahat platformlarının Exarhia'nın buluşma mekânlarına yönelik turlar reklamı yapmaya başlamasıyla geldi. «Kafenin önünde gruplar belirmeye başladı», diyor Arete. Gözleri ayakkabılarına sabitlenmiş. «Ne diyeyim ki?»
Mouria tek değil. Kapanışı, Yunanistan genelinde geleneksel kafelerin gerilemesinin simgesi. Son yıllarda üçüncü dalga ve İtalyan tarzı kahve dükkânlarının yaygınlaşması ülkeye «kahve ekonomisi» ünü kazandırmış olsa da.
Her yerdeki köylerde, bir zamanlar toplulukların kalbi ve ruhu sayılan kafeneler yok oluyor. Bu da nüfusun çarpıcı biçimde azalmasını hızlandırıyor.
Mouria çevresindeki aktivizm
Exarhia'da ise kurumsal kültüre çok ateşli biçimde karşı çıkan yerliler arasında, Charilaou Trikoupi ve Kallidromiou caddelerinin köşesindeki bu amblemli kafenin kapanışı, semtin geleneksel kimliğini değiştirmeye yönelik koordineli bir çabanın parçası.
Öfke ayrıca Exarhia'nın merkez meydanında yapılan metro istasyonu inşaatıyla da arttı. Projeyi sağcı hükümet, birçok muhafazakârın ideolojisine hakaret saydığı bir bölgeyi temizlemenin aracı olarak destekliyor. Bu kamu projesi polis varlığının artmasına yol açtı ve sakinlerden tek açık toplanma alanlarını aldı.
«Exarhia, Atina'da «revanşist kent» kavramının uygulanabileceği belki de tek semt», diyor Ulusal Sosyal Araştırmalar Merkezi'nde sosyolog Nikos Souliotis. «Devletin politikaları açıkça toplumsal disiplin ve kontrolü dayatmayı hedefliyor. Mouria etrafında gördüğümüz aktivizm, semtin kimliğini ve yerleşik yaşam tarzını savunmakla ilgili.»
«Belleğin silinmesi»
Kafenin bir diğer eski müdavimi ve eski «Ελευθεροτυπία» gazetesi çalışanı Maria Tsampra, sosyologla hemfikir. Tsampra, kapanışın hem «belleğin silinmesi» ile hem de Atina'nın kalbinde solun bir kalesinin kapanmasıyla ilgili olduğunu söylüyor. Ona göre «belleğin silinmesi», semtin rantçı dönüşümünün de bir parçası.
«Burada bir revizyonizm çabası var. Tarihin yeniden şekillendirilmesi yoluyla bizi kontrol etmek istiyorlar», diyor Tsampra. Sonra gülümseyerek ekliyor: «Başarılı olmayacaklar. Mouria'da bir sığınak bulduk ve onu kolay kolay unutmayacağız.»
