Geçen yıl Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumunda Yunan Başbakanı Kyriakos Miçotakis'in varlığı, Türkiye tarafının Recep Tayyip Erdoğan ile planlanan görüşmesini nezaketsizce iptal etmesiyle damgalanmıştı. Bu yıl iki lider New York'a geldiğinde, giderek daha çalkantılı sularda aynı şehirde iki yabancı gibi görünmeleri muhtemel.
"Son iki yıldır yaşadığımız 'sakin sular'ın geçici bir şey olmaması gerekiyor. Bu suların bize güven inşa etme, ortak zemin bulma ve her iki halkımızın da yararına çözümler arama imkanı vermesi gerekiyor," diye konuştu Yunan başbakanı 26 Eylül 2025'te New York'taki BM kürsüsünden. Bir yıl sonra ise 'sakin suların' sonuçta 'geçici bir şey' olduğu açıkça ortaya çıktı.
Yunanistan ve Türkiye, başta deniz parklarının hukuksuz şekilde ilan edilmesi, Yunanistan'ın kıta sahanlığı ve ulusal egemenlik haklarına meydan okunması, 'gri bölgeler' ve Yunan adalarının silahsızlandırılması baskısı olmak üzere, üzerinde uzlaşılması gereken temel konularda anlamlı bir diyalog için en temel adımları bile atmaktan başarısız olmakla kalmadı; Ankara'nın Ege ve Doğu Akdeniz'de revizyonist gündemini kademeli olarak ilerletmesiyle bir kez daha tanıdık gerilim sarmalına girdi. Türkiye bu konuları adalar üzerindeki egemenlik meselesiyle bağlantılı olarak da gündeme getiriyor.
Yunan-Türk karşıtlığının yeni turu, uluslararası kriz odaklarının açık kaldığı ve daha da tırmanma işaretleri gösterdiği bir dönemde yaşanıyor. Aynı zamanda yükselen enerji maliyetleri nedeniyle yaklaşan kışın zor geçmesi bekleniyor. Yunanistan zaten gayri resmi olarak uzun süren bir seçim öncesi dönemde bulunurken, Erdoğan iktidarını muhtemelen 2027'ye kadar uzatmanın en uygun yolunu arıyor. Kasım ayında ABD'de ara seçimler yapılacak ve Cumhuriyetçiler için olumsuz bir sonuç çıkması halinde Donald Trump'ın daha tutarsız tercihlere yöneleceği öngörülüyor. Kısacası, geniş Doğu Akdeniz bölgesi için görünüm olumlu değil. Bu olumsuz iklim içinde Atina ve Ankara gerilimi azaltmanın yollarını arayacak mı, yoksa bir kez daha sonsuz bir karşıtlık döngüsüne mi hapsolacak?
İletişim için bir 'pencere' var mı?
Benzer koşullarda olduğu gibi, haber odalarında dolaşan soru, Kyriakos Miçotakis'in Genel Kurul'un kenarında Recep Tayyip Erdoğan ile resmi programlarının dışında bile görüşüp görüşmeyeceği. Başbakan Yunanistan'ın kamu yayıncısı ERT'ye yüz yüze bir görüşmenin planlanmadığını söyledi ancak son dakikada bile gerçekleşebileceği küçük bir olasılığı açık bıraktı. Miçotakis, "Birçok kez böyle bir görüşme, fırsat doğarsa son dakikada bile düzenlenebilir" dedi ve New York'ta nihayetinde neyi başarmayı umduğuna dair belirsizliği artırdı.
Bununla birlikte, Dışişleri Bakanları Giorgos Gerapetritis ve Hakan Fidan ile diplomatik danışmanların da yer alacağı olağan formatta böyle bir görüşme için herhangi bir hazırlık yapılmadı. Bu da gerekli gündemin bulunmadığı anlamına geliyor. Miçotakis'in son kamuoyu önüne çıkmasından sadece birkaç saat önce bilgili bir diplomatik kaynak, zirve görüşmesi ihtimalini "olası değil" olarak tanımladı. Gerçekte, genel atmosferin yanı sıra Yunanistan'ın hukuksuz gördüğü pozisyonlarda Türkiye'nin yenilenen ısrarı, böyle bir görüşmeyi neredeyse yasak hale getiriyor; çünkü bu bir taviz verme isteği olarak algılanacaktı. Bu görüşe göre başbakan, diğer şeylerin yanı sıra hükümetin ulusal konuların yönetimindeki imajına özellikle seçimlerden sadece aylar önce ciddi zarar verecek olan Türkiye'nin hızlı tırmanma stratejisini meşrulaştırmış olacaktı.
Elbette Yunan başbakanının resmi ikametgahı ve hükümet merkezi olan Maximos Konağı'nda bunun tam tersi bir görüşe de yer var. Bu bakış açısına göre, sadece birkaç dakika sürecek bir görüşme bile gerilimi düşürmeye yardımcı olabilir ve aynı zamanda Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı kablosu üzerindeki çalışmaların beklenen yeniden başlaması öncesinde Ankara'nın niyetlerini ölçmek için bir yol sunabilir. Aynı zamanda uygun iletişim stratejisiyle böyle bir görüşme, Yunanistan'ın 'kırmızı çizgilerinden' bir adım bile geri çekilmeye niyetli olmadığını gösteren bir kararlılık mesajı olarak sunulabilir. Bu yaklaşımın destekçileri, Miçotakis'in Türkiye Cumhurbaşkanı ile Türkiye'nin casus belli'sini kaldırma meselesini gündeme getiren ilk Yunan başbakanı olduğunu hatırlatıyor.
Gündem ve atmosferin ötesinde, iki liderin programlarının büyük ölçüde örtüşmediği de belirtilmeli. Türkiye Cumhurbaşkanı'nın BM Genel Kurulu'na hitabı salı sabahı planlanırken, Kyriakos Miçotakis aynı gün öğleden sonra San Francisco'dan New York'a gelecek, ABD başkanının geleneksel yemeğine katılacak ve Genel Kurul'a perşembe öğleden sonra hitap edecek. Bu koşullar altında bir görüşme ancak yerinde ve son dakika koordinasyonuyla düzenlenebilir.
Miçotakis'in Maximos Konağı'nda Türkiye Ulusal İstihbarat Teşkilatı'nın başkanı ve Erdoğan'a yakın bir isim olan İbrahim Kalın'ı kabul etmiş olmasının da dikkate alınması halinde, iki taraf arasında en üst düzeyde ve kurulu kanallara ek olarak iletişim kanallarının işlediği varsayılabilir. Başbakanın planlanan görüşmeleri arasında, Kıbrıs meselesindeki gelişmeler ışığında görevi sona eren BM Genel Sekreteri António Guterres ile yapacağı görüşmeye özel önem veriliyor. Türkiye Cumhurbaşkanı'nın Emmanuel Macron ile yapacağı görüşmeye de Yunanistan'dan güçlü ilgi var; bu görüşmede elektrik bağlantısı meselesinin gündeme gelmesi bekleniyor ve Fransız yatırım grubu Meridiam projedeki çoğunluk payını elinde bulunduruyor.
Zıtlık oluşturan konuşmalar
Miçotakis ve Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler'de bulunması, Atina ve Ankara'nın Ege ve Doğu Akdeniz'e yönelik tamamen zıt, hatta karşıt yaklaşımlarını bir kez daha gözler önüne sürecek.
Konuşmasında başbakan, Yunanistan'ı uluslararası hukuka dayalı olarak geniş bölgedeki güvenlik ve istikrar için çalışmaya devam edecek bir ülke olarak sunacak; hükümetin zamanın işaretlerini görmezden gelmeyeceğini vurgulayacak ve değişen bir dünyada ittifaklarını ve savunmasını güçlendirmeye devam edeceğini söyleyecek.
