Petrol fiyatları uluslararası piyasalarda sert düşerken pompa fiyatları hanehalklarını ve işletmeleri baskı altında tutmaya devam ediyor. Yunanistan bu çelişkinin çarpıcı bir örneği.
Brent petrolü iki haftada neredeyse yüzde 19 değer kaybetti. Bu tabloda Yunan hükümeti, benzin, motorin ve ısınma yağı için sübvansiyonları uzatmak zorunda kaldı. Cumartesi günü açıklanan karar, piyasanın temel sorununu gösteriyor: Ham petrol fiyatlarındaki düşüş, akaryakıt maliyetlerine otomatik olarak yansımıyor.
Küresel petrol piyasası, geçen şubat ayında başlayan İran savaşından bu yana ilk kez arz açığından arz fazlasına geçmeye hazırlanıyor. Ancak piyasaya daha fazla varil girmesi normale dönüş anlamına gelmiyor. Asıl sorun, ham petrolün çıkarılmasıyla tüketiciye ulaşan bitmiş ürün arasında yaşanan süreçte: nakliye, savaş riski sigorta primleri, rafineriler, mevcut stoklar ve nihayetinde vergilendirme.
Yunanistan: Akaryakıt sübvansiyonları 30 Kasım'a kadar uzatıldı
Yüksek fiyatların sürmesi ve uluslararası düşüşün ne kadar süreceğine dair belirsizlik, hükümeti sübvansiyonları bir kez daha uzatmaya itti.
Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile Çevre ve Enerji Bakanlığının ortak açıklamasına göre, Kasım ayının ilk yarısında yürürlükte olan destek önlemleri 16 Kasım'dan 30 Kasım'a kadar devam edecek.
Buna göre pompadaki devlet sübvansiyonu motorinde litre başına 15 sent, 95 oktanlık kurşunsuz benzinde litre başına 10 sent ve ısınma yağında litre başına 20 sent olarak kalacak.
Rafineri şirketleri de motorinde litre başına 5 sent, ısınma yağında ise litre başına 20 sent ek indirim sunmaya devam edecek.
Bu hesapla toplam indirim motorinde litre başına 20 sent, benzinde 10 sent ve ısınma yağında 40 sent'e ulaşıyor.
Son iki haftalık uzatmanın devlete maliyeti 35 milyon euro olarak hesaplanıyor.
Hükümet, uluslararası fiyatlarda son dönemde yaşanan kısmi gevşemenin önemli belirsizliklerle birlikte geldiğini kabul ediyor. Ham petrol fiyatlarındaki sert düşüşe rağmen destek önlemlerinin sürdürülmesinin esas nedeni de bu. Yunanistan'da bir de ek bir etken var: vergiler.
Motorinin ortalama litre fiyatı 2,099 euro. Bu fiyatın yaklaşık 83 sentlik kısmını vergi ve diğer ücretler oluşturuyor. Bu da nihai fiyatın neredeyse yüzde 40'ına denk geliyor.
Kurşunsuz benzinde ise bu oran yüzde 54'ün üzerinde.
Özel tüketim vergisi litre başına sabit bir tutar olarak alınırken KDV, özel tüketim vergisini de içeren vergilendirilebilir değer üzerinden hesaplanıyor.
Yani uluslararası petrol fiyatlarındaki düşüş, tüketicinin pompada ödediği nihai fiyatın yalnızca bir kısmını etkiliyor.
Vergiler fiyatların düşmesini engellemiyor, ama tüketicinin sonunda gördüğü indirimin boyutunu sınırlıyor.
Bir de zaman gecikmesi var. Uluslararası fiyat değişiklikleri önce rafine ürün fiyatlarına, ardından toptan piyasaya ve sonra perakende düzeyine yansıyor. Bu süre, mevcut stoklara ve stokların ne hızla yenilendiğine bağlı.
Dolayısıyla Yunan sürücüler için Brent petrolündeki yüzde 19'luk bir düşüş, pompada da aynı oranda bir indirime karşılık gelmiyor.