Zevk için kitap okumanın bilişsel yetenekleri geliştirdiği, ruh sağlığını iyileştirdiği ve demans riskini azalttığı, University of Cambridge araştırmacılarının Psychological Medicine dergisinde yayımlanan bir derlemeye göre ortaya çıktı.
Araştırmacılar, çocukların ve gençlerin ne sıklıkla okuduğunda süregelen bir düşüş olduğunu gösteren 2024 ve 2025 yıllık İngiltere okuryazarlık anketlerinin sonuçlarına atıf yapıyor. Düşüş özellikle 11-16 yaş arası erkeklerde belirgin.
Aynı zamanda, University of Cambridge Psikiyatri Bölümü'nden Profesör Barbara Sahakian liderliğinde yürütülen ve aynı dergide yayımlanan 10 binden fazla genci kapsayan araştırmaya göre, yaşamın erken döneminde okumaya başlayan kişilerde daha sonra dikkat ve hafızanın iyileşmesi, akademik performansın güçlenmesi, ruhsal sorunların azalması ve daha sağlıklı yaşam tarzı gibi faydalar görüldü.
Bu daha sağlıklı alışkanlıklar arasında daha fazla uyku almak ve ekran karşısında daha az zaman geçirmek yer aldı.
Araştırmacılar katılımcıların beyin görüntülerini incelediğinde, küçük yaşta zevk için okumaya başlayanların beyin yüzey alanı ve hacminin, bilişsel işlevlerde önemli rol oynayan bölgeler de dahil olmak üzere hafifçe daha fazla olduğunu da tespit etti.
Okumanın okuryazarlık becerilerinin gelişimiyle açık bir bağlantısı olsa da, derlemeye dahil edilen çalışmalar faydalarının matematik performansına da uzanabileceğini gösteriyor. Okuma ve matematik dil becerileri, hafıza ve yürütücü işlevler gibi benzer bilişsel süreçlere dayanıyor.
Araştırmalar yetişkinler için de, özellikle iyi oluş açısından faydalar saptadı. Bunlar arasında stresin azalması, daha iyi rahatlama, daha fazla empati ve başkalarını daha iyi anlama yer alıyor.
2024'te yapılan bir çalışma, kurgu okumanın sadece beş dakikayla stresi yüzde 20'ye kadar azaltabildiğini, aynı zamanda konsantrasyon ve problem çözme becerilerini iyileştirdiğini ve okuyucuların kendilerini daha az yalnız hissetmesine yardımcı olduğunu buldu.
Beyni uyarıcı boş zaman etkinlikleri, özellikle okuma, yaşlı yetişkinlerde bilişsel gerilemenin yavaşlaması ve demans riskinin azalmasıyla da ilişkilendirildi.
Neurology dergisinde yayımlanan 2006 tarihli bir çalışma, 55 yaş ve üzeri yaklaşık 5.500 yetişkini kapsadı ve okuma gibi etkinliklere sık sık katılan kişilerde beş yıllık takip süresince bilişsel gerileme oranlarının önemli ölçüde daha düşük olduğunu buldu.
JAMA'da yayımlanan başka bir çalışma, 65 yaşında 801 katılımcıyla yürütüldü ve gazete, dergi ve kitap okumanın Alzheimer hastalığı geliştirme riskini yüzde 33 azalttığıyla ilişkili olduğunu buldu.
Çoğu çalışma nedensellik kanıtlamak yerine ilişki saptamış olsa da, araştırmacılar nedensel bir ilişkinin kanıtlarının artık ortaya çıkmaya başladığını söylüyor.
Çalışmalar okumaya odaklı müdahalelerin ardından beyinde yapısal değişiklikler buldu. Beyin görüntüleme araştırmaları da okumayı beyin yapısındaki farklılıklarla ilişkilendirdi; bu farklılıklar arasında daha büyük hacim ve dil, öğrenme, duygusal düzenleme ve yürütücü kontrolde rol oynayan serebral korteks bölgelerindeki değişiklikler yer alıyor. Araştırmacılar ayrıca kilit dil ile ilgili beyin bölgelerinde daha büyük kortikal kalınlık da tespit etti.
Araştırmacılar, faydaların insanların ne okuduğuna veya nasıl okuduğuna bağlı olmadığını söylüyor. Bununla birlikte, bir kitap kulübü aracılığıyla ya da bir ebeveynin çocuklarıyla birlikte okuması gibi başkalarıyla birlikte okumanın ek faydalar sağlayabileceği belirtiliyor.
Araştırma, İngiltere merkezli hayır kurumu The Queen’s Reading Room ile iş birliği içinde yürütüldü.
