ABD Uyuşturucu Uygulama İdaresi (DEA), Perşembe günü Adalet Bakanlığı'nın iç denetim birimine (Inspector General) başvurarak bir ihbarcının iddialarını soruşturmasını talep etti. İhbarcı, DEA ajanlarının yüz binlerce fentanil hapının New Mexico sokaklarına ulaşmasına bilerek izin verdiğini öne sürüyor.
Bu talep, AP'nin birkaç gün önce yayımladığı soruşturma haberinin ardından gündeme geldi. AP, ajanların 2023-2025 yılları arasında büyük sentetik opioid sevkiyatlarını defalarca takip ettiğini ancak daha büyük davalar kurma amacıyla müsadere yoluna gitmediğini ortaya koydu.
DEA Yöneticisi Terry Cole, Adalet Bakanlığı Genel Müfettişi'ne gönderdiği mektupta iç soruşturmanın zorunlu olduğunu savundu. Cole, "İddialar kamuoyunda geniş yankı uyandırdı ve DEA'nın operasyonel kararları, denetim mekanizmaları ile endişelere verdiği yanıtlar konusunda ciddi soru işaretleri doğurdu" dedi.
Cole, kamuoyuna yaptığı açıklamada ise talebinin DEA personelinin profesyonelliğine ya da bu süreçteki soruşturma kararlarına duyulan güvensizlik olarak algılanmaması gerektiğini vurguladı.
Cole, "Gerekli iyileştirmeler tespit edilirse DEA bunları hayata geçirecektir. Güçlü kurumlar, nesnel denetim ve kendini sürekli değerlendirme sayesinde ayakta kalır; bu onları zayıflatmaz" diye ekledi.
Mevcut ve eski DEA ajanları AP'ye, sahte ağrı kesicilerin takip edilmek üzere bırakılması anlamına gelen bu stratejinin fentanil salgınından derinden etkilenen bir eyalette halk güvenliğini tehlikeye attığını söyledi. Söz konusu yaklaşımın, Beyaz Saray'ın geçen yıl "kitlesel imha silahı" olarak tanımladığı bir uyuşturucudan toplumu korumaya yönelik Adalet Bakanlığı kurallarını da çiğnemiş olabileceğini öne sürdüler.
AP soruşturması, üç mevcut ve eski DEA ajanının ifadelerine ve hükümet belgelerine dayandı. Belgeler arasında DEA'nın 2023'te Albuquerque'deki bir mobil ev parkında gerçekleştirilen 74.000 hapın teslimatını izlediğine dair iç rapor da yer aldı. Ajanlardan biri olan David Howell, bu stratejiyle ilgili ciddi kaygılarını 2023'te yaptığı ihbarcı şikayetiyle ilk kez dile getirdi; itirazlarını kuruma bildirmeye devam ederek AP ile de uzun görüşmeler yaptı. Howell, konuyu "toplumumuzu zehirleyerek dava açma stratejisi" olarak nitelendirdi.
DEA, daha önce AP'ye yaptığı açıklamada "DEA'nın fentanilin toplumlara ulaşmasına bilerek izin verdiğini ileri süren kamuoyu açıklamaları asılsız olup gerçeklerle bağdaşmıyor" demişti.
DEA'nın iç denetim talebi, New Mexico Valisi Michelle Lujan Grisham'ın bir gün önce DEA'nın eylemlerinin eyalet yasalarını ihlal edip etmediğinin incelenmesi için başsavcıya başvurmasının hemen ardından geldi. Fentanilin ülkenin en ölümcül halk sağlığı tehditlerinden biri olmayı sürdürdüğü bu dönemde bir valinin federal kolluk kurumunu sorgulaması son derece olağandışı bir adım olarak değerlendirildi.
Vali Lujan Grisham yaptığı açıklamada, "Bu kararların ne kadar pervasız ve tehlikeli olduğunu anlatacak kelime bulamıyorum. Yanılmayın: DEA, bu haplar New Mexico topluluklarına ulaşırsa insanların öleceğini biliyordu ve yine de buna göz yumdu" dedi.
Adalet Bakanlığı ise açıklamasında New Mexico yöneticileriyle iş birliği yapmaktan memnuniyet duyacağını ve eyaleti güvende tutmaya kararlı olduğunu belirtti.
Bakanlık açıklamasında şu ifadelere yer verildi: "Kamu güvenliğini korumak, tekil işlemleri gerçekleşirken ele almaktan çok daha fazlasını gerektirir. Bu, arz kaynaklarını, suç faaliyetlerini yönlendiren kişileri ve tehlikeli uyuşturucuları topluluklarımıza sokan örgütleri tespit etmeyi zorunlu kılar."
Öte yandan New Mexico'lu Demokrat milletvekilleri Cole'a bir mektup göndererek DEA'nın eyaletteki taktikleri hakkında brifing talep etti.
ABD Temsilcisi Melanie Stansbury yaptığı açıklamada, "New Mexico halkı, aileleri parçalayan bir fentanil salgınının bedelini ödüyor ve yanıt hak ediyor. Aşırı doz ölümlerinin eyaletimizi yerle bir etmeye devam ettiği bu dönemde DEA, bu uyuşturucuları topluma ulaşmadan önce durdurmaya odaklanmalı" dedi.
