Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Yunanistan ile Kıbrıs arasında planlanan elektrik bağlantısı Büyük Deniz Enterkonnektörü'ne (GSI) Türkiye'nin itiraz etmediğini söyledi. Ancak Fidan, Ege'de istenmeyen bir statü değişikliğine yol açabileceğini belirttiği deniz araştırmaları için yazılı bildirim talep etti.
Fidan, Yunan gazetesi Ta Nea'ya verdiği röportajda Ankara'nın denizde araştırma yapan gemilerden, faaliyetlerini ve bölgelerin koordinatlarını ayrıntılı olarak içeren resmi bir yazılı bildirim istediğini söyledi.
Fidan, Avrupa Politika Merkezi'nde (EPC) yaptığı konuşmada şunları dile getirdi: “Kabloya itirazımız yok. Ancak denizde bir gemi araştırma yaptığında bize sadece sözlü değil, yazılı bildirim göndermesini istiyoruz.”
Fidan, bildirim şartının uyuşmazlık konusu deniz alanlarında yeni emsallerin oluşmasını önlemek için gerekli olduğunu savundu.
“Mevcut durumun bozulmasını da, tamamen yanlış bir şekilde emsal oluşturulmasını da istemiyoruz. Bu durum iki taraf için de daha büyük sorunlara yol açar” diyen Fidan, “Bu koşullarda itiraz etmiyoruz. Olumlu bakıyoruz” dedi.
Fidan, GSI'yı Övüyor ama Alternatif Enerji Hatlarını da Öne Çıkarıyor
GSI'yı ele alan Fidan, projenin Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Türk yetkililerin de yer aldığı görüşmelerde gündeme geldiğini söyledi.
Fidan, projeyi önemli bir girişim olarak nitelendirdi. Bununla birlikte Kıbrıs'a enerjinin Türkiye'den sağlanabileceği ihtimalini de öne sürdü.
Fidan'a göre Macron, Kıbrıs'ın yaklaşık 2 bin kilometre uzanan ve 2 milyar avronun üzerinde Avrupa fonu gerektiren bir elektrik bağlantısına bel bağlamak yerine, çok daha kısa mesafeden sağlanacak kaynaklardan yararlanabileceğini savunmuştu.
Fidan, Türkiye anakarasından yaklaşık 70 mil uzaklıktan su, elektrik ve doğal gaz sağlanabileceğini söyledi.
Fidan, bu tür düzenlemelerin Rum Kıbrıslılara, Türk Kıbrıslılara ve Kıbrıs'ın genel nüfusuna fayda sağlayabileceğini ileri sürdü.
GSI, Yunanistan ve Kıbrıs'ın elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı hedefliyor. Projenin daha geniş amacı ise enerji güvenliğini artırmak ve Kıbrıs'ın Avrupa elektrik ağıyla bağlantısını güçlendirmek.
Ancak proje, deniz araştırmaları ve Doğu Akdeniz'deki rakip iddialar etrafında gerginliklerle karşı karşıya.
Fidan, Türkiye'nin kablonun kendisine yönelik tutumunun projeye itiraz anlamına gelmediğini, ancak Ankara'nın araştırma operasyonlarına ilişkin resmi bildirim istediğinde ısrar ettiğini söyledi.
Fidan, Yunanistan'a Karşı “Savaş Nedeni” Kararını Savundu
Fidan, Türkiye'nin Yunanistan'a karşı uzun süredir sürdürdüğü “savaş nedeni” (casus belli) kararına da değindi. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 1995'te kabul ettiği bu karar, Yunanistan'ın Ege'de karasularını 6 deniz milinden 12 deniz miline çıkarma ihtimaline karşılık alınmıştı.
Karar, Yunanistan'da Atina'nın bu hakkı kullanması hâlinde bir savaş tehdidi olarak geniş ölçüde yorumlanıyor.
Fidan bu yorumu reddetti.
“Birçoğu bunu savaş tehdidi olarak görüyor. Bu Yunan versiyonu” diyen Fidan, Türkiye'nin kararı resmen savaş nedeni olarak nitelendirmediğini savundu.
Fidan, 1995 tarihli Meclis kararının bir yasa değil, Türk hükümetinin Yunanistan'ın Türkiye ile uyuşmazlığı çözmeden karasularını genişletmesini önlemek için gerekli tedbirleri alması gerektiğini belirten bir açıklama olduğunu öne sürdü.
Fidan, kararın Yunanistan'ın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni (UNCLOS) kabul etmesinin ardından alındığını söyledi. Bu sözleşme, kıyı devletlerinin 12 deniz miline kadar uzanan karasularını talep edebileceği yasal çerçeveyi sağlıyor.
Fidan, Türkiye'nin tutumunun mevcut durumu koruyarak barışın korunmasına yardımcı olduğunu savundu.
“Bu önleyici karar bugüne kadar barışın korunmasına katkı sağladı. Bir savaş tehdidi teşkil etmiyor” dedi Fidan.
Sözleri, Atina ile Ankara arasında Yunanistan'ın Ege'de karasularını genişletme hakkına ilişkin uzun süredir süren ihtilafın ortasında geldi. Bu hak uluslararası deniz hukukunda tanınıyor, ancak Türkiye uyuşmazlık bağlamında buna karşı çıkıyor.
Yunanistan ise uluslararası hukuka uygun olarak 12 deniz millik sınırı kullanma hakkını koruduğunu savunuyor.
Fidan ayrıca Yunanistan'ı, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile müzakereleri sürdürmeye çağırdı. Fidan, Erdoğan'ın ikili uyuşmazlıkları çözmek için gerekli siyasi yetkiye sahip olduğunu savundu.
“Yunanlı dostlarıma tavsiyem şu: O hâlâ oradayken fırsatı değerlendirsinler ve onunla iş birliği yapsınlar” dedi Fidan.
Fidan: Mavi Vatan İçin Kanun Teklifi Yok
Dışişleri Bakanı, Türkiye'nin tartışmalı Mavi Vatan doktrini çerçevesinde olası bir yasal düzenlemeye ilişkin haberlere de değindi. Doktrin, Ankara'nın çevresindeki denizlerdeki deniz çıkarlarını öne sürüyor.
Fidan, doktrine ilişkin bir kanun teklifinin şu anda hazırlandığı iddiasını yalanladı.
“Mavi Vatan için bir kanun teklifi yok” dedi.
Fidan, önerilen deniz parkı konusunun henüz görüşmeye açılmadığını da ekledi.
Yorumlar, Yunanistan ve Türkiye'nin Ege ve Doğu Akdeniz'deki sürekli anlaşmazlıklara rağmen rakip deniz iddiaları, enerji projeleri ve diyaloğu sürdürme çabaları arasında yol aramaya devam ettiği bir dönemde geldi.
