Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı kablosunda (GSI) sonunda ne oluyor? Türkiye'nin açıklamaları ne anlama geliyor?
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, NAVTEX (denizcilere yönelik uyarı mesajı) ve karşı NAVTEX konusunda SKAI muhabiri Manolis Kostidis'in sorusunu yanıtladı. Fidan, 'her şey normal, her şey yolunda' dedi.
Fidan'ın ılımlı bir ton tutturmak istediği görülüyor. Bu mesaj Atina'da da olumlu karşılandı. in.gr'ye konuşan yetkili kaynaklar böyle anlattı.
Şu ana kadarki veriler, Türkiye'nin en azından şimdilik durumu kızıştırmak istemediğini doğruluyor. Ancak koşullar değişirse durumun da değişebileceği not ediliyor.
Paris'ten Ankara'ya diplomatik nota
in.gr'ye konuşan aynı kaynaklara göre Ankara, Atina'dan ya da şirketten değil, Paris'ten bir nota verbale (diplomatik nota) aldı. Kaynaklara göre şirketin Türkiye ile diyalog açma yetkisi de yok. Notada projeyle ilgili bilgilendirme yapılıyor ve bu bilgilendirmenin yetki tanınması anlamına gelmediği açıkça belirtiliyor.
Öte yandan Yunan diplomasisi için, Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın Fransız 'Abeille Marengo' gemisinin deniz tabanı araştırmalarına ilişkin NAVTEX yayımlarken yaptığı açıklama ve Türkiye'nin karşı NAVTEX'i, Atina'nın teyidi anlamına geliyor: Projeye izin verebilecek tek ülke Yunanistan'dır. Türk açıklamasında, Türkiye'den alınması gereken rıza sürecinin uluslararası deniz hukukunun yerleşik hükümlerine uygun olarak henüz tamamlanmadığı belirtiliyor. Karşı NAVTEX'te ise Türk makamlarının söz konusu araştırma faaliyeti için izin vermediği, mesajın yetkisiz bir istasyondan yayımlandığı ifade ediliyor.
Zaten Yunan Dışişleri Bakanlığı'nın açıklaması, projenin resmi duyurusu niteliğinde.
Bu arada Türk diplomatik kaynakları cumartesi günü, kablo ve NAVTEX ile ilgili ortaya çıkan sorunun çözüldüğünü söyledi.
Projenin engellenmesi Türkiye'nin çıkarına değil
Atina'daki diplomatik kaynaklar şunu not etti: "Türkiye'nin iç yönetimi bizi ilgilendirmez. Yunanistan tek ruhsat veren ülkedir. Uluslararası hukuka uygun olarak görevini yerine getirdi ve bunu yapmaya devam edecek."
Yetkili kaynaklar, Ankara'nın açıklamalarını bu aşamada projenin sorunsuz ilerlemesine izin verme eğilimi olarak okuyor. Ancak bunun yalnızca Yunanistan-Türkiye ilişkileriyle değil, uluslararası ortamla da bağlantılı olduğunu vurguluyorlar.
Kaynaklara göre Türkiye, şu anda Avrupa damgası taşıyan bir projeye karşı çıkmak ve Fransa ile doğrudan karşı karşıya gelmek istemiyor. Aynı zamanda İsrail'deki siyasi tablonun değişmesi ve Arap partilerinin olası bir hükümet koalisyonuna girmesi de Ankara'yı bu aşamada projeyi sekteye uğratmaktan alıkoyan bir etken. Türkiye'nin uluslararası diplomasi masalarında oynamak istediği rol de gerilimi tırmandırmasına izin vermiyor.
Türk Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında görülen rahatsızlık Yunanistan'ı rahatsız etmiyor. Atina, korunması gereken iç dengeleri de göz önünde bulunduruyor. Atina hem açıklamayı hem de NAVTEX'i "beklenen" olarak nitelendiriyor. Atina'ya göre bu açıklamalar Türkiye'nin bilinen tutumlarını yansıtıyor, ancak tonu yükseltmemeleri, sahada daha fazla bir adım atılacağına işaret ediyor.
Türkiye'de tek bir güç merkezi yok
in.gr'ye konuşan kaynaklara göre Fidan, şu anda bu konuda liderlik rolünü üstlenmiş görünüyor. Fidan'ın açıklamaları da "olması gerektiği gibi" olan açıklamalar.
Atina ayrıca Türkiye'de tek bir güç merkezi bulunmadığını kabul ediyor. Bu nedenle Dışişleri Bakanlığı'nın yanına, daha sert bir çizgi izleyen Milli Savunma Bakanlığı'nı koyuyor.
Taraflar bekleme tutumu sergiliyor. Atina ise her senaryoya hazır olmaya devam ediyor.
Diplomatik kaynaklar ise in.gr'ye, Atina-Ankara arasında temel konularda iletişim kurulabilmesi ve her fırsatta gerginlikle karşı karşıya kalınmaması için bir modus vivendi (birlikte yaşama düzeni) bulunmasının gerektiğini vurguladı.
Aynı kaynaklar, dengelerin hassas olduğunu ve medyadaki havanın savaşçı olduğunu belirtti. Bu nedenle konunun raydan çıkmaması için dikkatle yönetilmesi gerektiğini not etti. Yetkililerin açıklamaları aksini yapmaya çalışıyor gibi görünse de iletişim kanallarının işlediği anlaşılıyor.
Fransız gemisi ise olağanüstü bir durum olmazsa pazartesi günü Girit'teki Herakleion limanından ayrılmaya hazırlanıyor. Programa göre gemi, çalışmalarına 2024'te durdurduğu yerden devam edecek.
