Yunanistan ile Kıbrıs'ı birbirine bağlaması planlanan denizaltı elektrik kablosu Büyük Deniz Ara Bağlantısı (GSI) için deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlamasına yaklaşıldığı bildiriliyor. Fransız kablo üreticisi Nexans, uluslararası sularda çalışmaya başlamak için izin talebinde bulunuyor.
Gelişme, projenin büyük bir Fransız yatırımı ve diplomatik destekle yeniden ivme kazandığı bir dönemde geliyor. Ancak finansman düzenlemelerine ilişkin sorular ve Türkiye'nin itirazları uygulamayı hâlâ zorlaştırıyor.
ot.gr'nin haberine göre Nexans, deniz araştırmalarını onaylamakla yetkili komiteye başvuru yaptı. Başvuru değerlendiriliyor ve yaklaşık 15 gün içinde karar açıklanması bekleniyor. Onay çıkarsa, planlanan araştırma faaliyetlerini duyuran uluslararası kabul görmüş bir denizcilik güvenlik bildirimi olan NAVTEX’in yayımlanmasının yolu açılacak.
Araştırmaları Nexans’ın görevlendirdiği, jeofizik incelemeler konusunda uzmanlaşmış Next Geosolutions Europe yapacak. Fransa bayraklı Abeille Marengo gemisinin, Girit’in Heraklion kentindeki Korakia bölgesi ile Kıbrıs arasında önerilen kablo güzergâhı boyunca ön oşinografik ve batimetrik çalışma yapması bekleniyor.
Yunan sahil güvenlik, geminin araştırmalar için kullanımını 31 Aralık 2026’ya kadar onayladı. Habere göre çalışmanın amacı deniz tabanı koşullarını belirlemek ve yüksek gerilimli doğru akım kablosu için en uygun güzergâhı tespit etmek.
Son gelişme, projeyi yeniden canlandırmaya yönelik bir dizi adımın ardından geliyor. 5 Ağustos’ta Fransız altyapı yatırımcısı Meridiam, Yunanistan-Kıbrıs hattını geliştiren şirketin çoğunluk hissedarı olmak için anlaşma imzaladı. Yunanistan’ın Bağımsız Güç İletim Operatörü (IPTO) ise stratejik rolünü ve teknik liderliğini korudu. Anlaşma, gerekli deniz tabanı araştırmaları için Nexans ile proje şirketi arasındaki düzenlemelerle birlikte yapıldı.
Proje ayrıca önemli Avrupa desteği aldı. Avrupa Birliği 657 milyon euro tutarında sübvansiyon ödedi. Avrupa Yatırım Bankası ise tahmini bütçesi yaklaşık 2 milyar euro olan bir proje için finansman talebini kabul etti. IPTO ayrıca ağustos ayında, ara bağlantının İsrail’e uzatılması önerisi için Kıbrıs ve İsrail enerji düzenleyicilerine yatırım talebi sundu.
Ancak takvim, teknik, finansal ve diplomatik gelişmelere bağlı olmayı sürdürüyor. Türkiye, doğu Akdeniz’deki kabloyla ilgili faaliyetler konusunda kendisine danışılması gerektiğini savunuyor. Atina ise yetki alanındaki bölgelerde yapılacak çalışmaları onaylamanın Yunanistan’ın sorumluluğunda olduğunu belirtiyor. Bu nedenle NAVTEX’in yayımlanması önemli bir sonraki adım olsa da daha geniş uyuşmazlığı tek başına çözmüyor.
Finansal sorunlar da devam ediyor. Bildirildiğine göre Kıbrıs’ın projeye ödemesi gereken 50 milyon euroluk tutar hâlâ ödenmedi. Bu arada ABD, bölgesel enerji güvenliğini güçlendiren elektrik bağlantılarına destek verdiğini açıkladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun son Atina ziyareti sırasında Washington’ın bu tür projelere desteğini dile getirdiği bildirildi. Yunanistan Başbakanı Kyriakos Miçotakis ardından kablonun İsrail’e kadar uzatılabileceğini söyledi ve projenin Yunanistan’ın egemen haklarından ödün verilmeden ilerlemesi gerektiğini vurguladı.
