Hong Kong'un sömürge sonrası ilk lideri Tung Chee-hwa, Çin yönetimine geçişin ilk yıllarında Asya finans krizi ve demokrasi talepli protestolarla başa çıkmaya çalışmış, 89 yaşında hayata veda etti.
Ofisinden yapılan yazılı açıklamaya göre Tung, Salı günü ailesinin yanında huzur içinde son nefesini verdi.
Deniz taşımacılığı alanında bir iş insanı olan Tung, 1997 yılında İngiliz sömürge yönetiminin sona ermesinin ardından Pekin yanlısı seçkinlerden oluşan bir heyet tarafından bölgenin ilk lideri seçilene kadar pek siyasi deneyime sahip değildi.
Pekin yönetimi, Tung'u Komünist liderliğin talimatlarına harfiyen uyacak sadık bir isim olarak görüyordu. Ayrıca 1980'lerde küresel bir durgunluk sırasında Çin devlet bankaları, ailesinin zor durumdaki deniz taşımacılığı şirketi Orient Overseas Container Line'ı kurtardığı için Tung'un Pekin'e minnettar olduğu düşünülüyordu.
Yönetimin devredildiği ilk yıllar oldukça hassas geçiyordu. Hong Kong'un sivil özgürlüklerini ve İngiliz geçmişinden kalan diğer mirasları koruması, Pekin'in ise siyasi değişim gibi konularda son sözü söylemesi gereken "tek ülke, iki sistem" formülü henüz test edilmemişti.
Tung, çalışma disipliniyle övülüyor ve uzun mesai saatleri nedeniyle "7-11" lakabını alıyordu; ancak büyük krizler kapıya dayandığında sergilediği beceriksiz siyasi tavırlar ve kararsızlığı popülaritesini zedeledi ve ona çok da iltifat sayılmayacak "Yaşlı Aptal Tung" lakabını kazandırdı.
Tung, 1997 yılında göreve başladıktan kısa bir süre sonra Hong Kong, virüsün insanlarda görülen ilk vakaları olan kuş gribi salgınıyla sarsıldı. Zengin şehrin ekonomisi aynı zamanda tüm Asya'yı kasıp kavuran bir finans krizinin de ağır darbesini yedi.
Tung'un bu iki krize verdiği tepkiler geniş çapta eleştirildi ve medyaya duyduğu derin güvensizlik, imajını düzeltme çabalarını baltaladı. Ayrıca sık sık yaptığı politika hataları, kendisini halkın alay konusu haline getirdi.
Tüm bu çalkantılı ilk dönemine rağmen Tung, 2002 yılında Pekin yanlısı seçim komitesi tarafından rakipsiz olarak yeniden seçildi.
Göreve başladıktan bir yıl sonra Tung, bu kez ciddi bir sınavla daha karşı karşıya kaldı. Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) Hong Kong'u vurdu, neredeyse 300 kişiyi öldürdü ve ekonomiyi harap etti. Tung hükümeti, yetersiz ve hantal bir kriz yönetimi sergilemekle suçlandı.
Yine 2003 yılının ilerleyen aylarında Tung, yerel olarak Madde 23 mevzuatı olarak bilinen bir yıkıcılık karşıtı yasa önererek daha fazla eleştiri oklarını üzerine çekti. Birçok kişi bunu sivil özgürlüklere yönelik bir tehdit olarak gördü ve tahminen yarım milyon insan bu yasaya karşı sokaklara dökülerek yürüyüş düzenledi. Hükümet daha sonra bu yasayı rafa kaldırdı.
Hong Kong halkı, 2004 yılında şehrin lideri ve tüm yasama organı için doğrudan seçim talebiyle devasa bir protesto daha düzenledi. Tung, bu talebi reddeden Çin'in komünist liderlerinin yanında yer aldı ve bu miting, demokrasi yanlısı destekçiler için yıllarca sürecek geleneksel bir eyleme dönüştü.
Bu geniş çaplı protestolar, Pekin'e Hong Kong kamuoyunun siyasi olarak daha fazla bölündüğü ve Tung'un kontrolü kaybettiği mesajını vermiş olabilir.
Tung, 10 Mart 2005'te görevden ayrıldığını resmen duyurdu ve bunun Pekin'den gelen bir baskıdan değil, kötüleşen sağlığından kaynaklandığında ısrar etti. Tung konuyla ilgili olarak, "Baş yönetici olarak göreve devam edersem, bunun altından kalkamam" ifadelerini kullanmıştı.
İstifasından önceki aylarda ortada görünür bir sağlık sorunu olmadığı için birçok kişi Tung'un bu açıklamasını şüpheyle karşıladı.
Hükümetin 2005 yılında yayımladığı bir biyografiye göre Tung, 29 Mayıs 1937'de Şanghay'da doğdu ve ailesi 1947'de, Komünistler anakarayı ele geçirmeden iki yıl önce Hong Kong'a taşındı. Ancak Tung, 2017 yılında Çin anakara medyasına verdiği demeçte aslında 7 Temmuz'da doğduğunu belirtti.
1960 yılında Liverpool Üniversitesi'nden deniz mühendisliği derecesi alan Tung, 1969'da Hong Kong'a dönmeden önce ABD'de General Electric ve ailesinin işletmesinde çalıştı.
Şehrin en üst görevinden ayrıldıktan sonra bir düşünce kuruluşu kuran Tung, 2019'daki büyük demokrasi protestoları ve ardından merkezi hükümetin yıkıcılığı suç sayan ulusal güvenlik yasasını dayattığı muhalefete yönelik baskı sürecinde de Pekin'e sadık bir isim olarak kaldı.
Protestoların Eylül 2019'da en şiddetli dönemini yaşadığı sırada, Pekin'de düzenlenen bir törende Çin lideri Xi Jinping tarafından ülkeye katkılarından dolayı onurlandırılan 42 kişiden biri oldu. Tung, "tek ülke, iki sistem" politikasının hayata geçirilmesine kendini adadığı için takdir edildi.
2020'de güvenlik yasasının yürürlüğe girmesinin ardından, bir zamanlar Tung'un liderliğine meydan okuyan devasa protestolar şehirde tamamen ortadan kalktı. Hong Kong, 2024 yılında Madde 23 mevzuatı olarak bilinen bir başka güvenlik yasasını daha çıkardı. Tung ise son birkaç yıldır hiçbir kamusal etkinlikte görünmedi.
