DUBAİ, Birleşik Arap Emirlikleri (AP) — İran'ın para birimi, Washington'un "ekonomik D-Day" olarak nitelendirdiği yeni yaptırımları duyurmaya hazırlandığı Pazartesi günü tarihi bir dip seviye gördü. ABD, bu yeni adımların daha önceki yaptırımlar ve ABD deniz ablukasıyla zaten ağır darbe almış İran ekonomisine ek bir baskı uygulayacağını belirtiyor.
Gayri resmi para piyasalarında işlemler açıldığında Rial, ABD doları karşısında 2,02 milyon seviyesine kadar geriledi. İran Merkez Bankası'nın resmi kuru dolar karşısında yaklaşık 1,5 milyon rial seviyesinde bulunuyor, ancak halkın büyük çoğunluğu işlemlerinde gayri resmi kuru kullanıyor.
Para birimi, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısından önce de baskı altındaydı; ülkede çift haneli enflasyon ve negatif büyüme yaşanıyordu. Ancak yaklaşık altı aydır süren savaş ekonomiyi çok daha ağır vurduğu için Rial yeni tarihi dip seviyelerini görmeye devam ediyor.
Tüm bu baskılara rağmen ABD Başkanı Donald Trump, İran'dan herhangi bir taviz koparamadı. İran, savaş başlamadan önce dünyada alım satımı yapılan petrolün beşte birinin serbestçe geçtiği kilit su yolu Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini sıkı bir şekilde kontrol etmeyi sürdürüyor. Savaş boyunca İran'ın saldırıları ve tehditleri bu deniz trafiğini ciddi şekilde sekteye uğrattı.
Öte yandan İran ve boğazın diğer kıyısındaki Umman'ın, söz konusu su yolunun ortak yönetimi için bir plan üzerinde anlaşmaya varmak üzere olduğu bildiriliyor. Bölge yetkilileri, bu plana göre gemilerin Basra Körfezi'ne İran kontrolündeki bir rotadan girip, Umman kontrolündeki bir rotadan çıkmasının öngörüldüğünü belirtiyor.
ABD Başkanı Trump ise Amerikan müttefiki Umman'a sert tepki göstererek, ülkenin "yoluna çıkması" halinde bombalanmakla tehdit etti.
İran'ın başkenti Tahran'da bir fırında çalışanlar, 18 Ağustos 2026 Salı günü geleneksel İran yassı ekmeği sangak hazırlıyor. (AP Fotoğraf/Vahid Salemi)
Bu gelişmelerin ardından Umman Dışişleri Bakanı'nın Salı günü yeni görüşmelerde bulunmak üzere İran'ı ziyaret etmesi planlanıyor.
İran ile yaşanan çıkmazı aşmak amacıyla ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Pazartesi günü halihazırda yürürlükte olanlardan çok daha sert yaptırımların açıklanacağını müjdeledi. Bu yeni paketin, İran'la ticaret yapmaya devam eden ülkelere yönelik ikincil yaptırımları da içereceği belirtildi.
Financial Times'ta Pazar günü yayımlanan bir köşe yazısında konuya değinen Bessent, "Başkan Trump, İran ekonomisini öyle bir vurdu ki Rial hiç bu kadar zayıf olmamış, enflasyon nadiren bu kadar yüksek seviyelere çıkmıştı" ifadelerini kullandı. Bessent yazısına şöyle devam etti: "Rejimin son sığınağı, saldırganlıkla uzlaşmanın kalıcı bir barış getireceğine hâlâ inanan korkmuş ülkelerin kendi kendine yarattığı yanılgıdan ibarettir."
Nitekim geçen hafta Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran'la olan tüm ticareti askıya aldığını duyurmuştu. Trump, bu açıklama yapılmadan bir gün önce BAE lideri Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirmişti.
BAE, uzun yıllardır İran'ın en büyük ticaret ortaklarından ve en önemli ithalat kaynağı konumunda. Aynı zamanda İranlı işletmeler için devasa bir yeniden ihracat ve finans merkezi işlevi görüyor.
Bessent'in bu açıklamalarının ardından İran'ın sert çizgiyle bilinen Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Mohsen Rezaei, X platformundan yaptığı paylaşımda sert bir uyarıda bulundu. Rezaei, herhangi bir ülkenin yeni Amerikan ekonomik önlemlerine vereceği desteğin "savaş eylemi" olarak değerlendirileceğini belirtti.
