BANGKOK (AP) — İran savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açmak için geçici bir anlaşmaya varıldığı haberinin ardından küresel hisse senedi piyasaları Pazartesi gününe coşkulu bir başlangıç yaptı. Gelişmeyle birlikte petrol fiyatları varil başına 4 doların üzerinde değer kaybetti.
ABD borsalarının açılışına dair sinyaller veren vadeli işlemlerde S&P 500 endeksi yüzde 1,2, Dow Jones Sanayi Endeksi ise yüzde 0,9 oranında yükseldi.
Avrupa borsalarında da yeşil ışıklar yandı. Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,3 artışla 24.942,12 puana, Paris'te CAC 40 endeksi yüzde 1,1 yükselişle 8.444,00 puana ulaştı. İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,2'lik artışla 10.496,56 puanda seyretti.
Piyasalardaki bu iyimserlik, daha önce defalarca başarısızlıkla sonuçlanan girişimlerin ardından geldi. Yatırımcılar bu kez savaşın gerçekten bitebileceğine dair bahis oynadı. ABD Başkanı Donald Trump ön anlaşmayı onaylarken, İran limanlarına uygulanan ABD deniz ablukasının sonlandırılması talimatını verdi.
İran da anlaşmayı doğruladı ancak uygulamanın, Pakistan'ın Cuma günü İsviçre'de yapılacağını duyurduğu resmi imza törenine kadar başlamayacağını belirtti. İran'ın nükleer programı gibi daha geniş kapsamlı konulardaki müzakerelerin ise önümüzdeki 60 gün boyunca devam etmesi bekleniyor.
Pazartesi günü erken saatlerde uluslararası standart Brent petrolün varil fiyatı 4,37 dolar düşerek 82,96 dolara geriledi. ABD gösterge petrolü ise 4,53 dolar kayıpla 80,35 dolara indi.
Savaşın yarattığı aksamalar nedeniyle fırlayan petrol fiyatlarının ve bunun yansımasıyla artan benzin ile diğer birçok ürünün maliyetlerinin stabilize olması aylar alabilir. Enerji uzmanları, nakliye ve sigorta şirketlerinin petrol ve gaz arzının dünya ihtiyaçlarını karşılayacak kadar serbestçe akacağından emin olmak için anlaşmanın kalıcı olacağına dair güven duymak isteyeceğini belirtiyor.
SPI Asset Management'tan Stephen Innes bir raporunda, "Hürmüz'ün yeniden açılması bir rahatlama valfi, tam bir barış temettüsü değil. Piyasa bazı ham petrol paniklerini fiyatlamadan çıkarabilir ancak yine de bir manşet, bir imza ve fiilen uyum sağlayan bir rejim arasındaki boşluğu fiyatlamaya devam etmek zorunda" değerlendirmesini yaptı.
Yine de bu haber, Şubat ayının sonlarında çatışmalar başladığından beri sarsılan piyasalar için büyük bir rahatlama anlamına geliyor.
Asya borsalarında da ralli yaşandı. Tokyo'da Nikkei 225 endeksi, gösterge endeksin bir rekor daha kırarak yüzde 5 değer kazanmasıyla 69.317,50 puana yükseldi.
Alımlar özellikle yapay zeka ile ilgili teknoloji hisselerinde yoğunlaştı. Yapay zeka patlaması Japonya'da kazanımları yönlendiriyor; gösterge endeks son bir yılda yüzde 80'den fazla değer kazandı.
Monex baş stratejisti Takashi Hiroki, "Bu harika bir haber. Yabancı yatırımcıların alımları, Orta Doğu'daki durumla ilgili gerilimlerin azalacağı beklentisiyle piyasayı yönlendiriyor. New York ham petrol vadeli işlemlerindeki düşüş de bu olumlu havayı destekliyor" dedi.
Seul'de Kospi endeksi yüzde 5,2 sıçrayarak 8.545,98 puana ulaştı. Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 artışla 24.842,67'ye, Şanghay Bileşik Endeksi ise yüzde 1,6 yükselişle 4.096,47'ye çıktı.
Avustralya'da S&P/ASX 200 endeksi yüzde 1,3 artışla 8.922,90'a tırmandı. Tayvan'da Taiex endeksi yüzde 2,8, Hindistan'da Sensex endeksi ise yüzde 1,2 değer kazandı.
Geçen hafta Cuma günü ABD borsaları, Elon Musk'ın SpaceX şirketinin Wall Street'teki merakla beklenen halka arzında rekor bir yükseliş yaşamasıyla yükselişini sürdürmüştü.
SpaceX hisselerinin ilk gün işlemlerinde yüzde 19,2 sıçraması, yatırımcılar arasında yapay zekaya olan talebin hala güçlü olduğunu gösterdi. Bu yükseliş, roket üreten ve aynı zamanda yapay zeka şirketi xAI'yi de bünyesinde barındıran Musk'ın şirketinin toplam değerini 2,1 trilyon dolara taşıyarak onu Exxon Mobil, Bank of America ve Coca-Cola'nın toplamından daha büyük hale getirdi.
S&P 500, son 11 haftanın 10'uncu haftalık kazancını elde ederek yüzde 0,5 değer kazandı. Dow Jones endeksi 353 puan (yüzde 0,7) yükselirken, Nasdaq bileşik endeksi yüzde 0,3 artış kaydetti.
Bu hafta perşembe günü ABD Merkez Bankası (Fed) ve İngiltere Merkez Bankası faiz kararlarını açıklayacak. Salı günü ise Japonya Merkez Bankası'nın para politikası güncellemelerini duyurması bekleniyor. Kurumun, gösterge faiz oranını mevcut yüzde 0,75'ten yüzde 1'e yükseltmesi geniş çapta bekleniyor.
Bu gerçekleşirse, Japonya'da faizler son 30 yılın en yüksek seviyesine çıkmış olacak.
Pazartesi günü erken saatlerde döviz piyasalarında dolar, Cuma günkü kapanıştaki 160,12 yenden 160,10 yene geriledi. Euro ise 1,1578 dolardan 1,1611 dolara tırmandı.
