Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman salı günü yeniden bir araya geldi. Rum tarafı, iki toplum arasındaki diyaloğu ilerletmeyi ve güveni artırmayı amaçlayan belirli önlem paketlerini masaya yatırdı.
Görüşme, BM'nin kontrolündeki eski Lefkoşa Uluslararası Havalimanı alanında yer alan BM İyi Niyet Misyonu ofislerinde gerçekleşti. Görüşme, BM Genel Sekreteri António Guterres'in kişisel temsilcisi Maria Angela Holguin'in 29 Ekim'de Kıbrıs'a gelişinden iki gün önce yapıldı.
Üç Temel Öneri
Diplomatik kaynaklara göre, Rum tarafının sunduğu toplam 19 öneriden üçü tartışmaya damga vurdu.
Birinci öneri geçiş noktalarıyla ilgili. Hristodulidis, çıkmaza çözüm bulmak ve vatandaşların günlük hayatını kolaylaştıracak, iki tarafın da kabul edebileceği bir anlaşmaya ulaşmak için yeni, alternatif bir öneri sundu.
İkinci paket, Gazimağusa'daki çitlerle çevrili Varosha (Maraş) kenti ile doğrudan ticaret konusunu kapsıyor. Hristodulidis, önerinin iki taraf için de birden fazla fayda sağlayabileceğini vurguladı ve toplumun bütününü hedefleyen cesur güven artırıcı önlemleri hayata geçirme isteğini yineledi.
Üçüncü alan, Rum tarafının görüşmelerin metodolojisine yaklaşımıyla ilgiliydi. Bu konu, sürecin sonraki adımlarını düzenlemek açısından kritik kabul ediliyor.
Hükümet pazartesi günü, Varosha önerisinin reddedilme nedenleri üzerinde durmak yerine, bu önerinin Kıbrıslı Türk tarafça nasıl kabul edilebilir hale getirilebileceğine dair ayrıntılı görüşmeler çağrısında bulundu. Hükümet sözcüsü Konstantinos Letymbiotis, planın iki toplum için hemen somut faydalar sağlayabileceğini söyledi. Hristodulidis de pazartesi günü önerinin masada kaldığını ve 2005'teki önceki bir girişimden farklı olduğunu belirtti.
Daha Geniş Toplantılar
İki lider, ikili görüşmelerinin ardından iki toplumlu Gençlik ve Kültürel Miras Teknik Komiteleri üyeleriyle birlikte bir araya geldi. Rum tarafının girişimiyle Sivil Toplum Danışma Organı üyeleriyle de görüştüler. Bu görüşmeler, yakınlaşma sürecinde halkın katılımının önemini de ortaya koydu.
Önceki görüşmelerini 20 Ekim'de yapan iki lider, güven artırıcı önlemleri, müzakerelerin metodolojisini ve Kıbrıs sorununun özüne ilişkin konuları ele almıştı. Ayrıca çevre ve kültürel miras eşyalarının değişimi konularındaki girişimlerle ilerlemeyi kararlaştırdılar.
Ara Bölge Endişeleri
Salı günkü görüşme, Hristodulidis ile BM Genel Sekreterinin Özel Temsilcisi ve Kıbrıs'taki BM barış gücü UNFICYP'in başkanı Khassim Diagne arasında pazartesi günü yapılan görüşmenin ardından gerçekleşti. Hristodulidis, hükümetin ara bölgede Kıbrıslı Türk tarafının statükoyu ihlal ettiği ve ihlale teşebbüs ettiği yönündeki artan endişesini dile getirdi. Bu tür olayların durdurulması çağrısında bulundu.
Sembolik Bir Hediye
Liderler toplantıya geldiğinde BM, her birine birer şişe zeytinyağı sundu. Bu zeytinyağı, müzakere mekânının girişinde 15 Ekim 2009'da dönemin Cumhurbaşkanı Demetris Hristofyas ile dönemin Kıbrıslı Türk lideri Mehmet Ali Talat tarafından dikilen iki zeytin ağacının ürünüydü.
Ağaçlar, BM destekli yoğun doğrudan görüşmeler turundan önce, iki liderin barış ve yeniden birleşme konusundaki ortak bağlılığının bir işareti olarak dikilmişti. Törende 40'tan fazla Rum ve Kıbrıslı Türk örgütün temsilcileri hazır bulundu. Temsilciler, liderlere uzlaşma ve yeniden birleşme çabalarını destekleyen bir karar metni sundu. 2019'da Dünya Barış Günü'nü anmak için dönemin BM Özel Temsilcisi Elizabeth Spehar, iki ağacın arasına bir anma plaketi açtı.
Sonraki Adımlar
Hristodulidis, cuma günü Holguin ile görüşecek. Hristodulidis, Erhürman ve Holguin'in katılacağı üçlü görüşme 9 Kasım'a planlandı. BM, yıllardır süren tıkanıklığın ardından müzakerelerin anlamlı biçimde yeniden başlaması için koşulları oluşturmaya çalışıyor.
