Pazartesi günü Lefkoşa'da Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman arasında üç saat süren görüşmede, bölünmüş adada iki yeni geçiş noktası açılması konusunda anlaşıldı. Görüşme, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres ile yapılacak yeni görüşmelerin de önünü açtı. İki lider, önümüzdeki haftalarda Guterres ile görüşme konusunda uzlaştı. Bu gelişme, 2017'den bu yana fiilen tıkanmış durumda olan Kıbrıs sorununda müzakerelerin yeniden başlayacağı umudunu artırdı.
BM Genel Sekreterinin Kıbrıs özel temsilcisi María Ángela Holguín'in gözetiminde yapılan görüşmede, kültürel miras, çevre iş birliği, eğitim ve acil müdahale konularında da anlaşmalar sağlandı. En somut gelişme, adanın bölünmüş iki tarafındaki toplulukları birbirine bağlayacak iki geçiş noktasının açılması. Bu geçiş noktaları Louroujina-Lympia ve Kambos-Karavostasi. BM, iki geçiş noktasının aynı anda açılacağını bildirdi, ancak henüz bir tarih açıklanmadı. Konu uzun süredir iki taraf arasında anlaşmazlık kaynağı olduğu için pazartesi günkü anlaşma, yerel topluluklar açısından özellikle önemli.
Liderler ayrıca Kültürel Miras Teknik Komitesi aracılığıyla arşiv malzemesi alışverişi yapmayı, ortak çevre projelerini ilerletmeyi ve iki toplumlu bir eğitim programı olan Imagine'i yeniden başlatmayı kararlaştırdı. Diğer önlemler arasında acil durumlar için hızlı müdahale mekanizması kurulması ile Maronit kiliselerinin ve bir Ermeni manastırının onarılması yer alıyor.
Sırada Guterres ile Görüşme Var
Pazartesi günkü görüşmeden önce Hristodulidis, Holguín'in sunduğu tüm önerileri kabul ettiğini ve Kıbrıslı Türk tarafından da olumlu yanıtlar beklediğini söylemişti. Cumhurbaşkanı, BM önerilerinin Rum tarafının sunduğu 19 öneri arasında zaten bulunduğunu savundu. Ayrıca diplomatik çabanın güven artırıcı önlemlerin ötesine geçtiğini, olası bir çözümün hem sürecini hem de içeriğini ele aldığını vurguladı. Görüşmenin ardından Hristodulidis, görüşmelerin iyi geçtiğini belirterek varılan anlaşmalardan memnun olduğunu dile getirdi.
Dikkatler şimdi Guterres ile planlanan görüşmeye çevrildi. Bu görüşmenin, pazartesi günkü toplantıda kaydedilen ilerlemenin müzakerelerin yeniden başlamasına yol açıp açmayacağını belirlemesi bekleniyor. Lefkoşa, varılan anlaşmaların genişletilmiş 5+1 konferansının önünü açmasını umuyor. Bu konferansa iki Kıbrıs toplumu, Yunanistan, Türkiye, İngiltere ve Birleşmiş Milletler katılacak.
Erdoğan İki Devlet Çözümünü Yeniden Destekledi
Ancak Lefkoşa'daki diplomatik ilerleme, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, on yıllardır BM öncülüğünde yürütülen barış çabalarının dayandığı çerçeveye yönelik yeniden itirazlarıyla aynı döneme denk geldi. Azerbaycan'dan dönüşte gazetecilere konuşan Erdoğan, iki devletli çözüm için desteğini yineledi. Adada iki ayrı devletin varlığının artık bir gerçeklik olarak kabul edilmesi gerektiğini savundu. Erdoğan, Kıbrıs sorununu çözmeye yönelik önceki yaklaşımları zaman ve enerji kaybı olarak nitelendirdi. Yalnızca Türkiye'nin tanıdığı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni (KKTC) uluslararası toplumun tanımaya çağırdı.
Erdoğan'ın açıklamaları, Kıbrıs'ın bölünmüşlüğünü çözmeye çalışan tarafların önünü tıkayan temel anlaşmazlığı bir kez daha gözler önüne serdi.
BM destekli çözüm çerçevesi, iki bölgeli ve iki toplumlu bir federasyon öngörüyor. Bu model adayı federal bir siyasi yapı altında yeniden birleştirecek. Ankara'nın iki ayrı devlet konusundaki ısrarı ise bu yaklaşımla doğrudan çelişiyor.
Pazartesi günü ortaya çıkan karşıt mesajlar, Lefkoşa'da kaydedilen ilerlemenin sınırlarını ortaya koydu. İki Kıbrıslı lider pratik önlemler konusunda anlaşmaya varıp daha ileri diplomatik temasa bağlılık gösterirken, Türkiye'nin çözümün biçimine ilişkin tutumu değişmedi.
