Belirsizlik zamanında ve savaşları yönetmeye çalışan, yeni bir enerji şoku, yüksek borçlanma maliyetleri ve bütçeler üzerindeki baskıyla boğuşan bir Avrupa’da Yunanistan için — Scope ve Moody’s’ten gelen çift yükseltmeyle — bir yükseltme sadece bir sürpriz değil. Güvenlik sinyali gönderiyor ve her şey kırılgan görünürken, hatta euro bölgesinin en büyük ekonomilerinin bile yeni destek önlemlerini, enerji müdahalelerini ve ardışık krizlerin sonuçlarını nasıl finanse edeceklerini piyasalara ve vatandaşlarına açıklamaları istendiğinde bir karşı nokta oluşturuyor.
Aynı anda gelse de yeni yükseltmelerin her birinin kendi önemi ve sembolizmi var. 16 yıldır Yunanistan’a karşı en şüpheci yabancı derecelendirme kuruluşu olan Moody’s artık diğerleriyle aynı hizaya geldi, notu Baa3’te tutarak görünümü İstikrarlı’dan Pozitif’e çevirdi ve olası bir ek yükseltme için kapıyı açtı. Bu, R&I’nin 17 Ağustos’ta ve Morningstar DBRS’nin 4 Eylül’de benzer yönde adım atmasının ardından bir ay içinde Yunanistan için üçüncü Pozitif görünüm değişimi oldu. Başka bir deyişle tüm derecelendirme kuruluşları Yunanistan’ın BBB kategorisinde “sağlam zeminde” olduğunu ve daha yukarı baktığını teyit ediyor.
Piyasalar bunun farkında olsa da, 2010’dan 2023’e kadar çöp kategorisinde olan bir ülkenin yatırım yapılabilirliğin “alt”ından kurtulup 15 yıl sonra yeniden kazandığı seviyeden sadece bir yıl sonra “her iki ayağını da sağlam bastırarak” bir kademe daha yukarı çıkması ve ilk aksaklıkta tekrar aşağı kayma riski olmadan bunu sürdürmesi ne anlama geliyor, çoğu kişi gözden kaçırıyor.
Bunun özü tam da “zor zamanlarda” yatıyor, çünkü mevcut durum paradokslarla dolu: 2009-2010’da “küçük” Yunanistan ekonomik olarak çökerken on yıl boyunca “devlerden” destek ve kurtarma isterken, şimdi o devler dizlerinin üzerine çökmüş durumda ve Yunanistan akıntıya kapılmadan dimdik ayakta duruyor.
Ama bu bile yeterli değil: Yunanistan’ın amacı sadece ayakta kalmak değil, yakınsamak ve daha yukarı çıkmak, uluslararası piyasalarda bir zamanlar bulunduğu “A kategorisi”ne geri dönmek.
İşte diğer yükseltme bunu yapıyor: Moody’s Yunanistan’ı diğer tüm derecelendirme kuruluşlarının zaten yerleştirdiği uluslararası egemen tahvillerin “pozitif görünümle BBB” rafına yerleştirirken, Almanya merkezli Scope Ratings iki yıl önce Yunanistan’ı yatırım yapılabilirliğe geri döndüren ilk büyük kuruluş olarak 2024’te verdiği BBB notunun bir kademe üzerine çıkarak notu BBB+’ya taşıdı ve görünümü İstikrarlı olarak korudu. Scope analistleri yükseltmeyi kamu borcunun hızlı düşüşü ve mali sürdürülebilirliğin güçlenmesi ile ekonominin dayanıklılığının ve orta vadeli büyüme beklentilerinin iyileşmesine bağlıyor. Şimdi önünde “A” olan bir sonraki dereceye bakıyor.
En zor değerlendirme
On yıl boyunca Yunanistan Troika ve Kurumların her üç yılda bir yaptığı değerlendirmelerden “ortalama altı” notlar almaya alışmıştı, şimdi ise piyasaların sürekli değerlendirmesinden rahatlıkla geçiyor.
Muhtemelen tesadüf değil, iki kuruluşun duyurduğu yükseltmeler Yunanistan Borsası’nın Stoxx, S&P DJI ve FTSE Russell tarafından gelişmiş piyasa olarak yeniden sınıflandırılmasıyla aynı zamana denk geldi. Hareket “taçlandırıldı” ve Cuma günü rekor işlem hacmiyle 4,26 milyar euroya fırlayarak borsanın 150 yıllık tarihinde en yüksek seviyesine ulaştı. Bu, kredi değerliliğindeki bir yükseltmenin yeni piyasalara doğru “sürü” halinde yatırımcıları nasıl çektiğini gösteriyor.
Avrupa arka planı
Yükseltmelerin geldiği zamanlama da son derece kritik görünüyor. Sadece birkaç saat önce Dublin’de Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Valdis Dombrovskis, Avrupa’nın ardışık şoklara dayanmış bir ekonomi olduğunu ancak yeni baskılarla karşı karşıya olduğunu söyledi. AB’nin destek önlemleri konusunda mali katılığını haklı çıkarmak için uluslararası tahvil piyasalarındaki kargaşaya işaret etti, “egemen tahvil piyasasında yeniden fiyatlama”nın gelişmiş piyasalarda başlamış olduğunu ve yakında gelişmekte olanları da tehdit edeceğini belirterek, ülkelerin mevcut krizin ağır “faturasını” ödememesi için mali disiplin taahhüdünün sürdürülmesi çağrısında bulundu.
Valdis Dombrovskis’in mali temkinlilik üzerine yaptığı “vaaz” Yunanistan’a yönelik değildi. Fazlalıkları korumak ve mali yörüngeye bağlı kalmak, erken geri ödemeler ve kamu borcunun hızlı azaltılması, Scope ve Moody’s raporlarına göre Yunanistan’ın kredi notundaki yükseltmenin “anahtarları” oldu.
Fransa ve İtalya ile “yarış”
Çanlar kimler için çalıyor? Öncelikle Fransa ve İtalya için. Bir yandan Fransız 10 yıllık tahvili ile Alman tahvili arasındaki fark 100 baz puana genişledi, bu 2012’den bu yana ilk kez gerçekleşti. Gelişme gayriresmi Eurogrup toplantısının ardından düzenlenen basın toplantısını domine etti. 15 ila 17 yıl önce aynı soru Yunanistan hakkında defalarca soruluyordu.
Aynı zamanda İtalya’da Ekonomi Bakanı Giancarlo Giorgetti daha dramatik ifadeler kullandı: Jeopolitik gerilimler nedeniyle İtalya’nın yaklaşık 3 trilyon euro olan — Yunanistan’ın neredeyse 12 katı — kamu borcunun hizmet maliyetinin “alarm verici bir hızla” arttığı konusunda uyardı; İtalya sanayi ülkesi olarak Yunanistan’ın gayrisafi yurt içi hasılasının da kat kat üzerinde.
Yükseltmenin ertesi günü
BBB+’ya yükseltme Yunanistan’ın risklerden kurtulduğu anlamına gelmiyor. Ancak derecelendirme kuruluşlarının ülkenin mali yörüngesinde daha büyük bir dayanıklılık gördüğünü, uluslararası dalgalanmalara önceki kriz koşullarına dönüş olmadan dayanma kabiliyetinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Uluslararası ortam gelişmeyi daha da önemli kılıyor. Devletler destek önlemlerini finanse etmek ve krizlerin sonuçlarını emmek için para ararken, daha iyi bir kredi notu bir varlık haline geliyor. Piyasa güvenini güçlendirebilir ve borçlanma maliyetlerinin kritik bir faktör olduğu bir dönemde daha fazla güvenlik sağlayabilir.
Atina haberleri memnuniyetle karşıladı. Başbakan Kyriakos Mitsotakis Cumartesi günü sosyal medya paylaşımında “24 saat içinde gelen yeni çift yükseltme, yürürlükteki ekonomi politikasının doğruluğunu ve ekonomimizin istikrarlı ve sürekli ilerlemesini teyit ediyor. Yunanistan’ın siyasi ve ekonomik istikrar adası imajını vurguluyor, ulusal başarıya bir parça daha ekliyor” dedi. Maliye Bakanı Kyriakos Pierrakakis Cuma akşamı “uluslararası piyasaların test edildiği bir zamanda geldiği için büyük değeri var. Yunan ekonomisinin daha büyük dayanıklılık ve güvenilirlik kazandığını kabul ediyor. Avrupa ortalamasının üzerinde büyüme, artan yatırım ve reformlarda ilerleme ile güçlü mali performansı teyit ediyor” diye konuştu.
Yükseltme bu nedenle iki düzeyde işliyor. Sembol olarak 2009’a kıyasla Yunanistan’ın imajının tersine döndüğünü yansıtıyor. Esasen ise mali yörüngeyi, fazlalıkları, erken geri ödemeleri ve politikanın devamını ödüllendiriyor; siyasi ve ekonomik istikrarın daha fazla yükseltme için ön koşul olarak belirleniyor. Büyümenin sürdürülmesi ve borcun bu yıl gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 146,1’inden yüzde 136’ya indirilmesi de dahil olmak üzere Moody’s, mali disiplin, borç azaltımı ve reform ivmesinin sürdürülmesi halinde yatırım yapılabilir notun önümüzdeki dönemde daha da yükselebileceğine işaret ediyor.
Ancak 2026 derecelendirme döngüsü henüz tamamlanmadı: yıl 23 Ekim 2026’daki Standard & Poor’s raporuyla sona ererken Fitch’in gözden geçirmesi 6 Kasım 2026’da planlandı.
