Önemli sektörlerdeki işgücü açığı, Yunanistan'ı milyarlarca euroluk potansiyel ekonomik üretimden mahrum bırakıyor. Yabancı işçi getirme süreçlerindeki gecikmeler sürerken büyük şirketler de ülkede zaten yaşayan statüsü tanınmış mülteciler arasından işe alım yapmaya yöneliyor.
İnşaat, turizm, imalat ve tarım gibi ekonominin kilit sektörlerindeki boş pozisyonlar rekor sürede doldurulabilseydi Yunanistan'ın GSYH'si 5 milyar ila 5,5 milyar euro daha yüksek olabilirdi. Ancak bu ihtimal büyük ölçüde gerçekçi değil. İşgücü açığı yalnızca Yunanistan'ı değil, bütün Avrupa'yı etkiliyor. Son verilere göre Avrupa, önümüzdeki yıllarda her beceri düzeyinden yaklaşık bir milyon işçiye yıllık olarak ihtiyaç duyacak.
AB dışı ülkelerden işçi almadaki zorluk ve gecikmeleri aşmak için Yunanistan son bir yılda yeni bir düşük nitelikli işgücü kaynağına yönelmeye başladı: sığınma hakkı verilmiş ve ülkede yaşayan statüsü tanınmış mülteciler. İşverenler, altı aya kadar sürebilen işe alım prosedürlerinden yakındıktan sonra bu gruba daha fazla ilgi gösteriyor. Bazı durumlarda, örneğin otellere alınan personel turizm sezonu bittikten sonra Yunanistan'a geliyor ve bu da tüm süreci boşa çıkarıyor.
Üçüncü ülkelerden işgücü getirmeyi işverenlerle buluşturan platform WorkInGreece.co, Amerikan Yunanistan Koleji'nin (ACG) The Demos Center birimiyle iş birliği içinde yakın zamanda bir etkinlik düzenledi. Etkinlikte yaklaşık 450 mülteci, Yunanistan'da faaliyet gösteren 10 büyük şirketin temsilcileriyle bir araya geldi: Nestlé, Pharmathen, DEMO, AKTOR Group, Costa Navarino, AB Vassilopoulos, Plaisio, KORRES, Melissa Kikizas ve WorkInGreece. Katılanlardan 250'si ikinci tur mülakata geçti.
WorkInGreece genel müdürü Vangelis Kanellopoulos, “Bizi şaşırtan katılımın bu kadar etkileyici olması değil, Yunanistan'da zaten işverenlerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir işgücünün bulunduğunu fark etmemizdi” dedi. Kanellopoulos, “Ücretleri asgari ücretten başlıyor. Ama eğitime istekliyseler ve kaynakçı, makine operatörü ya da turizm çalışanı olarak deneyimleri gibi belli niteliklere sahiplerse ya da ehliyetleri varsa, dört ila altı ay içinde terfi edip zam alabiliyorlar. İşverenlerin kuşkuları ve çekinceleri olması anlaşılır bir durum” diye konuştu.
“Bu yüzden önerimiz, işe önce dört ya da beş işçi alarak başlamaları, performanslarını değerlendirmeleri ve deneme iyi giderse işe almayı genişletmeleri. Olası çalışanlara gelince, toplantıdaki hava özellikle ilginçti. Kuşkuyla gelip gülümseyerek ayrıldılar; Yunanistan'da hayallerinin peşinden gitme fırsatlarının gerçekten olduğunu fark ettiler. Nitekim üçüncü ülkelerden işçi almaya yönelik başvuruların yüzde 50'si düşük nitelikli pozisyonlarla ilgili. Bu nedenle işverenlere tavsiyem, bu tür işlere ihtiyaçları varsa, sığınma hakkı verilmiş, Yunanistan'da yaşayan ve hemen çalışmaya hazır mültecilere yönelmeleri. Bu, yurt dışı işe alım gecikmelerinin büyük ölçüde sorumlusu olan konsoloslukların üzerindeki baskıyı da azaltır. Ancak şirketler sertifikalı nitelikleri olan uzman işçilere ihtiyaç duyarsa, kaçınılmaz olarak yurt dışından işçi almaya yönelik prosedürü izlemek zorunda kalacaklar.”
Aynı etkinliğin ikinci gününde, WorkInGreece ve Amerikan Yunanistan Koleji (ACG) iş birliğiyle düzenlenen İşveren Forumu'nda konuşan BMMYK (Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği) Kalıcı Çözümler Görevlisi Petros Mastakas, mültecilerin güvende hissetmesinin ve yeni bir ülkede kök salma isteğinin önemini vurguladı. Mastakas, “Yeni bir vatan arıyorlar, çünkü Kongo ya da Sudan'da hayatları tehlikede ve hayatlarını kurtarmak istiyorlar. Ama bu insanlar yanlarında eğitim ve beceri getiriyor. Mültecilerin yaklaşık yüzde 40'ı orta öğrenimini tamamlamış. Öte yandan işverenler, insan doğasının bir parçası olan önyargıların yanı sıra zorluklarla da karşılaşıyor. Örneğin mülteciler, memleketlerinden belgeleri ibraz edemeyebiliyor. Mültecilerin büyük çoğunluğu kök salmak istiyor. Ve bunu, geleceği bulabilecekleri her yerde yapacaklar; İlia'nın çilek yetiştiren köylerindeki derme çatma barakalarda değil” dedi.
Ulusal ve Kapodistriyan Atina Üniversitesi'nde Kültürlerarası Sosyal Psikoloji Profesörü Vassilis Pavlopoulos da etkinlikte önyargı ve iş yeri davranışlarını ele aldı. Pavlopoulos, “İşverenlere mültecilerin iş yerine daha kolay uyum sağlaması için iki üç temel tavsiye verecek olsam şunlar olurdu: Aşağılayıcı davranışlardan kaçının. Kurallar belirleyin ve mülteciye güvende hissettirecek bir mentor atayın. Başta çok konuşmayabilirler; kısmen dil zorlukları kendilerini ifade etmelerini zorlaştırdığı için. Ama güvende hissetmeye başladıklarında iş yerinde inisiyatif alacak ve görüşlerini dile getirecekler. Bu da yavaş yavaş uyum sağladıklarının göstergesi” dedi.
Kimya üretim şirketi ELASTOTET'in genel müdürü Violeta Ioannidou da kendi deneyimini paylaştı. Ioannidou, “10 yıl önce şirketimiz büyüdüğü ve işçiye ihtiyacımız olduğu için Arnavut ve Pakistanlı işçi almaya başladık. Yurt dışı işe alım sürecinden geçtik ve tabii ki ciddi zorluklar yaşadık. İşçilerin gelmesi için bir buçuk yıl, ardından sosyal güvenlik numaralarını almaları için dört ay daha bekledik.
Bu nedenle mülteciler, potansiyel çalışanlar açısından ilginç bir kaynak oluşturuyor. Küçük sayılarla, kademeli olarak başladık. Altı Sudanlı işçi aldık. Bunlar için konaklama sağlamamız gerekiyordu; hayatlarında net bir gelecekleri yoktu ve Müslüman oldukları için karşı cinsle nasıl davranmaları gerektiğini öğretmemiz gerekiyordu. Bakıma ve biraz yol göstermeye ihtiyaçları vardı. Ama zamanla uyum sağladılar ve bugün davranışları ve performansları hakkındaki genel değerlendirmem olumlu” dedi.
WorkInGreece yöneticisi Panagiotis Petrakis ise ikamet izni olan mülteciler ile sığınmacılar arasında ayrım yaptı. Petrakis, “Bir mülteci geçici izin ve dolayısıyla geçici sağlık numarası (PAAYPA) almadan önce zorluklar yaşanıyor. Bu numara, 90 gün sonra çalışma hakkı kazanmalarını sağlıyor. Onlara gerekli bilgileri veriyor, süreç boyunca yol gösteriyor ve çoğu zaman iş mülakatı olan fabrikalara kadar eşlik ediyoruz” diye anlattı.
Yeni yasal düzenleme işe alımı hızlandırmayı amaçlıyor
Göç ve Sığınma Bakanlığı'nda Göç Politikası Genel Müdürü Athanasios Vitsentzatos, gecikmeleri ve bürokrasiyi azaltmayı amaçlayan son yasal düzenlemenin olumlu sonuçlarını anlattı.
Vitsentzatos, “Süreç konsoloslukta ciddi gecikmelere tabi. Bu yüzden bakanlık olarak vize düzenlenmesini kolaylaştırmada rol üstlendik. Aracı olarak sürece giren geçici istihdam ajanslarının katılımı da prosedürün güvenilirliğinin sorgulanmamasına yardımcı oldu” dedi.
Stratejik yatırım projeleri için de özel bir işe alım kategorisi getirildi. Bu kategoride hızlandırılmış prosedürlerle 500 kişiye kadar Yunanistan'a gelebiliyor. Büyük projeler için bu başvurulara öncelik veriliyor, daha az evrak isteniyor ve işçi başına 60.000 euroluk sermaye eşiğine tabi değil. Vitsentzatos'a göre bu yıl 95.000 işe alım başvurusu onaylandı; 2027 için de aynısı bekleniyor. İstatistikler durumun iyileştiğini gösteriyor. Örneğin bağımlı çalışma için verilen onaylar, 2025'te 15.111 iken 2026'da 30.000'e çıktı.
Yasal düzenleme aynı zamanda üniversite ve kolejlerde okuyan yabancı öğrencilere ve misafir profesörlere ikamet izni öngörüyor. Yüksek nitelikli öğrenciler için ise TEK vizesi ve yetenek vizesi veriliyor.
Çalışma Bakanlığı Genel Müdürü Konstantinos Agraphidas, işgücü açığı nedeniyle yalnızca Yunanistan'ın değil, bütün Avrupa'nın karşılaştığı zorlukların altını çizdi. Agraphidas, “Ülkemiz, kısmen nüfusunun azalması nedeniyle ciddi personel açığı yaşıyor. Aynı zamanda Avrupa, önümüzdeki yıllarda her meslekte yıllık bir milyon kişilik işgücü açığıyla karşı karşıya. Konu ekonominin her sektörü için son derece önemli” dedi.
2027 baharında beklenen bir Bakanlar Kurulu kararıyla, üçüncü ülkelerden işçi alımı için 95.000 işe alım pozisyonunun daha onaylanması bekleniyor. Bu pozisyonların çoğu nitelik gerektirmeyen tarım işçileri, mutfak yardımcıları ve garson yardımcılarına ilişkin. Yalnızca 2.000 pozisyon ise teknoloji ve son derece uzmanlaşmış mesleklerle ilgili. Agraphidas, “Yeni yasa kapsamında yurt dışı işe alım sürecine dahil edilen geçici istihdam ajansları, işverenlere işçi sağlayabiliyor. Bu da Yunanistan'ın ücret ve çalışma koşulları konusundaki güvenilirliğini güçlendirmeye yardımcı oluyor. Özel işe alım ajanslarının bunu garanti edemediği bir durum. Bu nedenle onlar sürecin dışında bırakıldı; çünkü işverenlerin gri bir alanda faaliyet göstermesini ve ülkenin itibarına zarar vermesini istemiyoruz” dedi.
Ernst & Young ortağı Maria Rigaki, gecikmelerden işverenlerin de bir miktar sorumlu olduğunu düşünüyor. Yunanistan'da zaten yaşayan mülteciler arasından nitelik gerektirmeyen işçileri işe alabilmelerine rağmen birçok şirketin bunun yerine Hindistan'dan işçi getirmeye odaklandığını belirten Rigaki, bunun sistemdeki darboğazları daha da artırdığını söyledi.
Rigaki, “Birlikte çalıştığımız bir şirket Meksika'dan işçi istedi ve tıkanıklık olmadığı için süreci bir haftada tamamladık. Ayrıca vergi kimlik numaralarının ve sosyal güvenlik numaralarının verilmesinin artık mutlaka otomatikleştirilmesi, konsolosluk personeline eğitim verilmesi ve işe alınan işçiler arasında üç yıllık çalışmanın ardından Yunanistan'da kalıp başka bir ekonomi sektörüne geçmek isteyenleri etkileyen sistemdeki boşluğa çözüm bulunması gerekiyor. İnsancıl bir yaklaşımla herkes uyum sağlayabilir. Yakın zamandaki bir deneyimi paylaşmak gerekirse, bir fabrikadaki meslektaşları gerçek adını telaffuz edemedikleri için Hintli bir işçiye Michalis adını verdi. Ona bisiklet aldılar ve kollarını açarak karşıladılar” dedi.
