Homeros'un Odysseia'sını okuyanlar, Odysseus'un on yıl boyunca dönmek için savaştığı vatanı İthaka'yı hep bir ada olarak hayal etti. Şimdi iki akademisyen, antik çağlardan beri süregelen bu varsayımın yanlış olduğunu savunuyor. Onlara göre İthaka, Kefalonya adasının bir yarımadasıydı.
Cambridge Üniversitesi'nden Profesör James Diggle ve Aberdeen Üniversitesi'nden Profesör John Underhill, Homeros'un İthaka'yı hiçbir zaman ada olarak adlandırmadığını öne sürüyor.
Şairin, İthaka'yı tanımlarken sürekli olarak 'kara', 'vatan' veya 'bölge' anlamına gelen Yunanca kelimeler kullandığı, hatta uzun süredir denizle çevrili olduğu şeklinde yorumlanan pasajlarda bile bu terimleri tercih ettiği belirtiliyor.
Profesör Diggle, "Homeros'un İthaka'ya ada deme fırsatı pek çok kez olmuştur, ancak bunu asla yapmaz" dedi. "'Ada' (νῆσος/nisos) yerine Homeros veya karakterleri sürekli olarak 'kara' (γαῖα/gaia), 'vatan' (πατρίς/patris, πατρὶς αἶα/γαῖα/patris gaia) veya 'ülke/bölge/alan/yurt' (δῆμος/dimos) terimlerini kullanır. Oysa νῆσος da destanın heksametre ölçüsüne rahatça sığmaktadır."
Profesör Diggle, Homeros'un destanlarda sık sık 'İthaka'nın δῆμος'u ifadesini kullandığını belirterek şu örneği veriyor: "Örneğin Odysseus, on yıllık yolculuğunun sonunda vatanına ayak bastığında şöyle denir: 'Derken denizci gemi adaya yaklaştı. / İthaka'da Phorcys koyu vardır, / Denizin ihtiyarı: içinde iki burun...' Bu çeviri İthaka'nın bir ada olduğu izlenimi verse de Homeros aslında 'İthaka'nın δῆμος'unda Phorcys koyu vardır' yani 'İthaka'nın bölgesinde Phorcys koyu vardır' yazar. Bu da açıkça İthaka'nın, geminin yaklaştığı adanın bir parçası olduğunu gösterir."
Araştırmacılara göre bu büyük ada Kefalonya'dır ve daha spesifik olarak batı yarımadası Paliki'dir. Odysseus'un Kefalonyalıların lideri olarak bu bölgeye hükmettiği de anlatılır.
İş adamından araştırmacıya dönüşen Robert Bittlestone, 2005 tarihli Odysseus Unbound adlı kitabında ilk kez Paliki'nin Homeros'un alçak, batıya bakan ve adı geçen diğer üç adanın yakınında bulunan İthaka tanımına uyduğunu öne sürmüştü. Bu tanım, dağlık ve doğuya bakan günümüz İthaki adasına uymuyor.
Ancak sorun şuydu: Paliki'nin MÖ 1200 civarında, Geç Tunç Çağı'nda gerçek bir ada olması ve Kefalonya'nın geri kalanından, antik depremler ve heyelanlarla sonradan dolan bir kanalla ayrılması gerekiyordu.
Profesör Underhill, bu fikri jeolojik araştırmalarla 20 yıl boyunca test etti ve böyle bir kanalın hiçbir zaman var olmadığını buldu.
Jeoloji ve filoloji olmak üzere iki kanıt dizisi şimdi birbirini güçlendiriyor.
Paliki'de, Odysseus'un limanı olduğu öne sürülen Livadi Bataklığı adlı bir alanda yapılan son kazılar, buranın önemli bir Tunç Çağı yerleşimi olduğuna dair daha fazla kanıt sağladı.
Araştırmacılar, "Yer bilimleri, Homeros metinleri ve Strabon'u birleştiren zarif bir açıklamanın ortaya çıktığına ve bunun Robert Bittlestone'un Odysseus Unbound fikriyle tamamen uyumlu olduğuna inanıyoruz: Paliki, Homeros'un İthaka'sının bulunduğu yerdir" dedi.
Araştırma makalesi Antigone dergisinde çevrimiçi olarak yayımlandı.
