BOSTON – The National Herald'ın daha önce duyurduğu gibi, Ekümenik Patrik Bartholomeos ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında 16 Haziran 2026 Salı günü Ankara'da yapılan görüşmede, Patrikhane'yi ilgilendiren bir dizi konu ele alındı. Görüşmede en büyük ağırlık Heybeliada Ruhban Okulu'na verildi.
Fener ve Atina'daki kaynaklara göre, Erdoğan Ruhban Okulu meselesini yine YÖK'e havale etti. Bu kez farklı olan şey ise Erdoğan'ın geçmişte defalarca yaptığı gibi "mütekabiliyet ilkesi"nden söz etmemesiydi. Bir başka deyişle, "Türkiye Ruhban Okulu'nu açarsa, Yunanistan Trakya konusunda karşılık olarak ne verecek?" sorusunu gündeme getirmedi.
En azından şimdilik okulun yeniden açılması için herhangi bir takvim bulunmadığı vurgulanıyor. Bunun temel nedeni, okulun hangi işletme çerçevesinde faaliyet göstereceğinin netleşmemiş ve üzerinde anlaşmaya varılmamış olması. Geçmişte de YÖK ile görüşmeler yapılmış ancak bir sonuç alınamamıştı. Aslında okulun 1971'de kapanmasının temel nedeni de buydu: Patrikhane'ye bağlı bir yükseköğretim kurumu olarak devam etmek yerine YÖK'e bağlanmak istenmesi.
Okul yeniden açılırsa, eski yapısına benzemeyecek. Eskiden bağımsız ve özerk bir ilahiyat semineri olarak faaliyet gösteren okul, öncelikli olarak din adamı yetiştiriyor, bunların çoğu bekâr oluyor ve Patrikhane ile Türkiye'deki kiliselerde görev yaparak metropolitlik makamına yükselebiliyordu.
Yeniden açılması halinde okul, bir Türk üniversitesi bünyesinde "bölüm" statüsünde iki yıllık bir yüksek lisans programı olarak işleyecek. Bu da öğrencilerin (çoğunun Türkiye'den gelmesi gerekecek) önce Yunanistan, Amerika'daki Holy Cross (Boston) veya başka bir tanınmış ilahiyat kurumunda temel ilahiyat eğitimini tamamlaması, ardından Heybeliada'ya yüksek lisans için gitmesi anlamına geliyor.
The National Herald'ın edindiği bilgiye göre, ortada ayrıntılı bir stratejik plan ya da bir yol haritası bulunmuyor; her şey henüz akışkan ve büyük ölçüde söylem düzeyinde. Konuyu bilenler arasında hakim görüş, sürecin henüz çok erken, neredeyse başlangıç aşamasında olduğu ve hedefin aslında Patrik Bartholomeos için "kişisel" olduğu yönünde. Patrik, otuz beş yıl önceki tahta çıkış konuşmasında bile okulun yeniden açılacağını duyurmuştu. Oysa gerçeklik hâlâ çok farklı ve acımasız.
Ayrıca, Heybeliada'daki Aya Triada Manastırı kompleksinin (Ruhban Okulu'nun bulunduğu bina) armatör Athanasios Martinos'un finansmanıyla on milyonlarca avro harcanarak tamamen yenilendiği belirtiliyor.
Okul ne zaman açılırsa açılsın, yapısı veya şekli ne olursa olsun, işletme giderlerinin Yunan Devleti'nden talep edileceği ifade ediliyor. Aynı zamanda Patrikhane, dünyadaki Rum diasporası başpiskoposluklarından, metropolitliklerinden ve patrikhaneye bağlı manastırlardan, ayrıca bireysel Arhonlardan ve hayırseverlerden bağış toplamaya başlayacak. The National Herald'ın daha önce özel olarak duyurduğu gibi, geçen Kasım ayında Papa XIV. Leo'nun İznik ve Fener ziyareti sırasında da benzer bir durum yaşanmıştı.
Patrik Bartholomeos'un Erdoğan ile görüşmesinde gündeme getirdiği bir diğer konu ise, Patrikhane yetki alanındaki bazı din adamlarına Türk vatandaşlığı verilmesi ve yıllar önce başvurduğu halde hâlâ onay bekleyenlerin başvurularının hızlandırılması oldu.
The National Herald'ın özel haberine göre, bu din adamları arasında Patrik Bartholomeos'un potansiyel halefi olarak belirleyebileceği bir isim de bulunuyor. Bu durumda, Türkiye doğumlu din adamları tamamen devre dışı kalacak.
Iconium Metropoliti Theoleptos'un vefatının ardından, Türkiye doğumlu yerli din adamlarının sayısı sadece yediye düştü. Bu sayı, Türkiye doğumlu metropolitlerden oluşan bir "ενδημούσα Σύνοδος" (ikamet eden sinod) oluşturmaya yetmiyor.
Patrik Bartholomeos'un yerine kimin geçeceği konusunun İstanbul'da ihtiyatlı ve gizli bir şekilde, Yunanistan'da ise daha açık ve endişeyle tartışıldığı belirtiliyor. 86 yaşındaki Patrik Bartholomeos'un genel olarak sağlık durumunun iyi olduğu söyleniyor.
