SANTORINI, Yunanistan — Santorini adasındaki bir bağda, şarap üreticisi Yiannis Boutaris, yaz güneşinin kavurucu sıcaklığına karşı üzümleri korumak için sepet şeklinde yetiştirilen kuru bir kouloura asmasını işaret ediyor. Bu asma 90 yıl boyunca hayatta kalmıştı, ancak sonunda sıcaklık ve kuraklığa yenik düştü.
Asmanın akıbeti, Santorini'de giderek büyüyen bir soruna dikkat çekiyor. 2023-2025 yılları arasında düşük yağış ve yakıcı sıcaklıklar, üzüm fiyatlarını artırdı, şarap üretimini ciddi şekilde düşürdü ve su kaynağıyla ilgili endişeleri yoğunlaştırdı. Bu durum, iklim değişikliğinin yazları daha sıcak, yağışları daha düzensiz hale getirmesiyle Yunanistan'ın büyük bölümünü etkiliyor.
Boutaris, "Son birkaç yılda yağmur eksikliği, bakım yetersizliğiyle birleşince bu eski bağlar gerçekten ölmeye başladı," dedi. Boutaris'in şaraphanesinin kendi bağları var ve ayrıca ölmekte olan asmaların bulunduğu bağ da dahil olmak üzere üzüm satın alıyor.
"Bizim şaraphanemiz için asıl mesele geleneği terk etmemek... ancak bağı yeni koşullara uyarlıyoruz," diye ekledi.
Antik Bağlar Yeni Teknikler Deniyor
Altıncı kuşak şarap üreticisi olan ve şu anda Kir-Yianni şarap ailesinin bir parçası olan Domaine Sigalas şaraphanesini yöneten Boutaris, yerel yönetimler ve bilim insanlarıyla birlikte pilot bir proje yürütüyor. Proje kapsamında evlerden ve otellerden gelen atık suların bağları sulamak için kullanılması hedefleniyor.
Yetkililer, Kaliforniya'da da uygulanan bu yöntemin, pahalı deniz suyu arıtma tesislerinden su almaktan daha sürdürülebilir ve enerji verimli olabileceğini söylüyor.
Boutaris ayrıca, sulamayı daha verimli hale getirmek için asmaları geleneksel dağınık düzende değil sıralar halinde dikmeyi ve atmosferik su hasadını test ediyor. Bu yöntem, havadaki nemi hidrojellerde toplayıp güneş panellerinden elde edilen ısıyla suya dönüştürüyor.
Yunanistan'da şarap üreticileri, arazi ve su için verilen daha geniş bir mücadelenin merkezinde yer alıyor. Yaz aylarında milyonlarca turist Santorini gibi adalara akın ettiğinde, çiftçiler, otel sahipleri ve havuz işletmecileri genellikle azalan su kaynağından pay almak için rekabet ediyor.
Santorini'nin ünlü Assyrtiko üzümünün üretimi, 2022'de 2.500 metrik tondan geçen yıl sadece 500 tona düştü. Şarap üreticileri, çiftçilere kg başına 10 avro (11 dolar) ödüyor. Bu fiyatlar, Champagne gibi varlıklı bölgelerde görülen seviyede. Daha az sıcak olan kuzey Yunanistan'da ise bir kilo sadece 80 sente gidiyor.
Selanik'teki Aristoteles Üniversitesi'nden bağcılık profesörü Stefanos Koundouras, "Santorini, 2023 ve 2024'te dramatik koşulların sınırına ulaştı," dedi. Sıcaklıkların 60 yılın en yüksek seviyesi olduğunu belirtti.
Koundouras, havalar ısınmaya ve kurumaya devam ederse, başta Akdeniz olmak üzere Avrupa genelinde şarap sektörünün daha az sürdürülebilir hale gelebileceğini söyledi. "Şarapların kalitesinde ve özel karakterinde şimdiden sorunlar görmeye başladık," diye ekledi.
Şarap üreticisi Yiannis Papaeconomou da altı yıllık asmaları için atık su projesinden yararlanmayı planlıyor. Buharlaşmayı azaltmak için asmaları toprak üstü yerine toprak altından sulayan bir sistem ve daha verimli sulama için kafesleme gibi başka teknikler deniyor. Papaeconomou, "Bu nedenle uyum sağlamalı ve yeni bir düşünce tarzıyla ilerlemeli, bir çıkış yolu bulmalıyız," dedi. — Reuters
