Selanik'teki küçük işletmeler sırtını duvara dayamış durumda. Küçük işletmelerin neredeyse 10'da 9'u ya nakit akışının daraldığını ya da nakdinin tamamen kuruduğunu söylüyor.
Selanik Zanaatkârlar Odası'nın (BETH) Eylül-Ekim 2026 dönemine ilişkin yeni Ekonomik Barometre'sine göre zanaatkârların yüzde 60'ı sınırda, yüzde 29'u yetersiz nakde sahip. Yalnızca yüzde 11'i nakdinin çok iyi olduğunu belirterek endişe duymadığını söylüyor.
BETH araştırmasında nakit, yalnızca günlük işletme ihtiyaçlarını karşılayabilecek mevcut kaynaklar olarak tanımlanıyor: hammadde, maaşlar, kira ve faturalar.
Yani söz konusu olan, işletmenin önümüzdeki aylarda ayakta kalması için şart olanlar. Yatırım yapmak ya da uzun vadeli plan yapmak bu kapsamda değil.
Zanaatkârların yüzde 73'ü en fazla üç aylık nakde sahip. Yüzde 14'ünün dört ila altı aylık, yalnızca yüzde 13'ünün ise altı aydan uzun süreye yetecek nakdi var.
Küçük işletmeler neden nakit sıkıntısından kuruyor?
Araştırmada, «işletmenizin nakit sıkışıklığına yol açan başlıca etkenler nelerdir?» sorusuna katılımcılar iki yanıt seçebildi. Yüzde 44'ü ana neden olarak işletme giderlerindeki sürekli artışı gösterdi. Enerji, hammadde ve nakliye fiyatlarındaki artışlar küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) nakdini eritiyor. Günlük tahsilatlar kasaya girmeden buharlaşıyor.
İkinci sırada, birikmiş vergi ve sigorta borçları yer alıyor. İşletmelerin dörtte biri (yüzde 24) kamuya olan borçlarla boğuşuyor.
Yüzde 20'si başlıca nakit sıkışıklığı etkenleri arasında satış hacminin düşmesini ve piyasadaki zayıf talebi sayıyor. Yüzde 10'u ise müşterilerin ödemelerindeki gecikmeleri gösteriyor.
Yalnızca yüzde 2'si, mevcut kredilerin yüksek geri ödeme maliyetinin nakdini sıkıştırdığını söylüyor. Ancak bankalara borç taksitlerini ödemekte zorlanan küçük işletme oranının düşük olmasına sevinmeden önce bir noktayı hatırlamak gerekir: Bankacılık finansmanının musluğu, işletmelerin büyük çoğunluğu için kapalı. Atina Zanaatkârlar Odası'nın (BEA) benzer bir araştırmasına göre işletmelerin yüzde 77'si nakde ve finansal araçlara erişimde ciddi sorun yaşıyor.
Domino etkisi: olumsuz sonuçlar zincirleme yayılıyor
Piyasa bir zincir gibi işliyor. Bir halka kırıldığında ya da koptuğunda etkiler domino taşları gibi diğerlerine yayılıyor.
BETH araştırmasına göre, bir işletmenin nakit yetersizliğinden ilk olumsuz etkilenen taraf tedarikçileri. Katılımcıların yüzde 42'si hammadde tedarikçilerine ödemeleri geciktirdiğini, yüzde 24'ü ise vergi ve sigorta borçlarını ve primlerini ödemeden bıraktığını belirtti.
Çalışanlar açısından en endişe verici bulgu, işletmelerin yüzde 9'unun nakit yetersizliği yaşadığında personel maaşlarını geciktirmesi. KOBİ'ler özel sektör çalışanlarının yüzde 80'den fazlasını istihdam ediyor. Bu da yaklaşık 1,9 milyon ücretli çalışan anlamına geliyor. Küçük işletmelerin 10'da 3'ünde nakit yetersizliği olduğu kabul edilirse, on binlerce çalışan her an maaşsız kalma riskiyle karşı karşıya.
Umut verici olan ise işletmelerin yüzde 19'unun nakit sıkıntısı olsa bile hiçbir borcunu geciktirmemesi. Bu da KOBİ'lerin dayanıklılığına işaret ediyor.
Bankaların kapısı kapalı
Küçük işletmelerin büyük çoğunluğunun bankacılık finansman araçlarından dolaylı ya da doğrudan dışlanması, BETH araştırmasında da ortaya çıkıyor.
«Son bir yılda işletme sermayeniz için banka finansmanı talep ettiniz mi, sonuç ne oldu?» sorusuna işletmelerin neredeyse 10'da 4'ü (yüzde 37) reddedilme ya da yüksek faiz korkusuyla başvuruda bulunmadığını söyledi.
Yüzde 41 finansmana ihtiyaç duymadığını belirtti. Yüzde 11 başvurdu ve reddedildi. Yüzde 6'sının talep ettiğinden daha düşük bir tutar onaylandı. Yalnızca yüzde 5'inin başvurusu tamamen onaylandı.
Bu da pratikte işletmelerin yarısının banka finansmanına ihtiyaç duymasına rağmen bankaların kapısını çalmaya cesaret edemediği ya da çaldığında kapının kapalı olduğunu gördüğü anlamına geliyor.
Selanik'te zanaatkârlık işletmelerinin 10'da 4'ü kötü durumda
«İşletmenizin durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?» sorusuna BETH araştırmasına katılan zanaatkârların yüzde 45'i durumunu tatmin edici bulduğunu söyledi. Yalnızca yüzde 16'sı iyi durumda olduğunu belirtti. Yüzde 39'u ise net bir biçimde kötü durumda olduğunu söyledi.
Ciroda düşüş yaşadığını bildiren işletmelerin oranı da aynı düzeyde: yüzde 38. Yüzde 45'inin cirosu sabit kalırken yüzde 17'sinin cirosu arttı.
Önümüzdeki altı ay için yüzde 56 herhangi bir değişiklik beklemiyor. Yüzde 35 durumun kötüleşmesinden endişe ediyor. Yalnızca yüzde 9 iyileşme bekliyor.
Önümüzdeki iki ay için işletmelerin 10'da 9'u (yüzde 80) ne işe alım ne de işten çıkarma yapmayacak. Yüzde 7 personel çıkarmayı, yalnızca yüzde 5 yeni eleman almayı planlıyor.
Ekonomik konjonktür göstergesi, temmuz-ağustos dönemindeki 5,1 puanın ardından 4,8 puana geriledi. İşletmelerin iyimserlik ya da kötümserlik iklimini yansıtan gösterge 2026 başında 5,9 seviyesindeydi. Orta Doğu'daki savaş nedeniyle sert düştü. Mayıs ayında yeniden toparlandı ancak o tarihten bu yana düşüş eğilimini sürdürüyor.
Araştırma, BETH adına Interview adlı anket şirketi tarafından, BETH üyesi 405 işletmeden oluşan bir örneklem üzerinde yürütüldü.
Ülke genelinde KOBİ'lerde nakit durumu dip seviyede
Nakit sıkıntısını Yunanistan Zanaatkâr ve Tüccar Genel Konfederasyonu'nun (GSEVEE) Küçük İşletmeler Enstitüsü'nün (IME-GSEVEE) ulusal araştırmaları da ortaya koyuyor.
Özellikle 2026'nın ilk yarısını kapsayan en son rapor, küçük işletmelerin yüzde 21,8'inin sıfır nakde sahip olduğunu gösteriyor. Bu da küçük bir aksilik, örneğin geçici bir faaliyet durdurma ya da bir müşterinin siparişini iptal etmesi gibi durumların bile bu işletmeleri uçuruma sürükleyebileceği anlamına geliyor.
Yüzde 22,9'unun nakdi en fazla bir aylık. Toplamda Yunanistan genelindeki küçük işletmelerin yüzde 44,7'si günü gününe ya da en fazla ay ay idare ediyor.
Temmuz ayında yayımlanan Atina Zanaatkârlar Odası'nın (BEA) benzer bir araştırması, işletmelerin yüzde 77'sinin finansmana erişimde zorluk yaşadığını ortaya koydu. Araştırmaya göre işletmelerin yüzde 69'u son iki yılda hammadde maliyetlerinde önemli bir artış kaydetti. Yüzde 65'i ise enerji maliyetlerinin işletmesinin işleyişini belirleyici biçimde etkilediğini düşünüyor.
