Bir paket sigara ne kadar pahalanacak ve fiyat artışlarının etkisini tüketiciler ne zaman hissedecek? Bu sorular bugün Avrupa'da birçok kişinin gündeminde. Konu, Brüksel'de toplanan AB maliye bakanlarının Euro Grubu ve Ecofin oturumlarında öne çıkıyor.
Tütün ürünlerine ilişkin kritik müzakereler bugün öğleden sonra Ecofin toplantısında yapılacak. İrlanda'nın AB dönem başkanlığı, asgari tüketim vergisi oranlarının yükseltilmesi ve tütün, elektronik sigara ile nikotin ürünleri için yeni ortak vergilendirme kuralları konusunda anlaşma sağlamayı umuyor.
Peki değişiklikler ne anlama gelecek? Birkaç olası senaryo var. Ancak Avrupa Komisyonu'nun ilk önerisine göre 13 euroluk sigara paketi aşırı bir tahmin değil, makul bir tahmin olarak değerlendirilebilir. Bu değerlendirmeyi, Yunanistan'ın Planlama ve Ekonomik Araştırmalar Merkezi'nin (KEPE) konuya ilişkin analizi de destekliyor. Analize göre sigaranın ortalama fiyatı altı katına, yani yüzde 569,6 oranında artabilir.
Ancak aynı çalışma, yasal sigara tüketimindeki düşüşün kaçakçılık ve kamu gelirleri üzerinde ciddi bir etkisi olabileceğinin de altını çiziyor.
Tüm bunlar nedeniyle 27 üye devletin bugün yeni asgari vergi eşikleri üzerinde anlaşmaya varması kolay görünmüyor. Her ülkenin yapması gereken ayarlamanın ölçeği ve bunun uygulanacağı süre konusunda da uzlaşmak zor.
İrlanda Köprüsü'ne Rağmen Çıkmaz
Pazartesi günkü görüşmeler sıfırdan başlamıyor. İrlanda Dönem Başkanlığı, vergilerin yapısı, asgari vergi düzeyleri ve uygulama kurallarındaki görüş ayrılıklarını kapatmak için yeni uzlaşma metinleri sundu. Süreç, bakanlara siyasi bir anlaşma zemini sunmak amacıyla teknik müzakereleri ve daimi temsilciler arasındaki görüşmeleri kapsıyor.
Resmi gündeme göre bugün uzlaşma paketi, ortak bir tutum belirlemek amacıyla bakanların önüne getirilecek. Ancak oybirliği gerektiği için anlaşmaya varmak hâlâ zor.
Yunanistan, ayarlama döneminde daha fazla esneklik talep ediyor. Ani bir vergi yükünün tüketimi yasal piyasadan uzaklaştırıp yasa dışı piyasaya kaydırabileceği konusunda uyarıyor. Yunan tarafı ayrıca bunun Yunan ekonomisinin rekabet gücü ile ülkenin tütün sektöründeki yatırım ve ihracat üzerindeki olası sonuçlarına da dikkat çekiyor.
İtalya ve Romanya da kaçakçılık ve düşük gelirli tüketiciler üzerindeki ek yük konusunda endişelerini dile getirdi.
Tütünün yanı sıra ağızdan alınan nikotin ürünleri de tartışmalı bir diğer konu. Diğer ülkelerin de kendi öncelikleri bulunuyor.
Fransa Örneği
KEPE çalışmasının ötesinde, vergi artışına karşı en güçlü argüman, önerilen artışın en ateşli destekçilerinden biri olan Fransa'dan geliyor.
KPMG'nin 2026 yılı haziranında yayımlanan raporuna göre Fransa'da kaçak sigaralar 2025 yılında toplam tüketimin yüzde 41,4'ünü oluşturdu. Bu oran 2024'te yüzde 37,6'ydı. Başka bir deyişle kaçak sigaranın payı yalnızca bir yılda yüzde 10 arttı. Bu sırada piyasaya tahminen 20,5 milyar kaçak sigara girdi.
Aynı yıl, 2025'te yasal yerli sigara satışları yüzde 8,7 düştü. Ancak kaçak sigara satışları bu boşluğu doldurduğu için toplam tahmini tüketim yalnızca yüzde 0,7 azaldı.
Bu tablo, yasal piyasadaki düşüşün sigara içiminde eş değer bir azalma anlamına otomatik olarak gelmediğini gösteriyor. Her hâlde, Ecofin toplantısı bir anlaşmanın önünü açamazsa kararlar altı ay daha ertelenebilir ve bu, bir sonraki AB dönem başkanlığına kadar sürebilir.
