WASHINGTON (AP) — ABD Başkanı Donald Trump, Irak'ın yeni başbakanı Ali El-Zaidi'yi Salı günü Beyaz Saray'da ağırlıyor. Trump, siyasi geçmişi olmayan bu ismin başbakanlık koltuğuna oturmasına güçlü destek vermişti.
Siyasi altyapısı bulunmayan iş insanı Ali El-Zaidi, geçen yılki parlamento seçimlerinin ardından aylarca süren başbakanlık krizinin ardından Irak'ta uzlaşı adayı olarak ortaya çıktı. Zaidi'nin Nisan ayında resmen başbakan adayı olarak atanmasının ardından Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada bunun 'uluslarımız arasında muazzam yeni bir bölümün başlangıcı — daha önce hiç görülmemiş refah, istikrar ve başarı' olduğunu söylemişti.
Ancak Trump'ın Irak'taki yeni liderlik konusuna ilgisi ve müdahalesi bu açıklamadan çok daha önce başlamıştı.
Irak'ın baskın parlamento bloğu olan ve İran'la müttefik Şii partilerden oluşan Koordinasyon Çerçevesi, başlangıçta eski Başbakan Nuri El-Maliki'yi destekleyeceğini açıklamıştı. Trump yönetimi, Maliki'yi Tahran'a fazla yakın görüyordu. ABD Başkanı, Maliki'nin atanması halinde Irak'a yardımı keseceğini açıkça duyurmuş ve 'eğer yardım için oradaysak, Irak'ın başarı, refah veya özgürlük şansı sıfırdır' ifadelerini kullanmıştı.
Salı günkü görüşmelerde İran meselesinin önemli bir yer tutması bekleniyor. Irak, ülkede faaliyet gösteren İran destekli milis ağını silahsızlandırması yönünde baskı altında. Bu milislerden bazıları, ABD ve İsrail'in Şubat ayında İran'a karşı başlattığı savaşın ardından ABD üslerine ve diplomatik tesislerine saldırılar düzenlemişti. Irak hükümeti resmi olarak devlet dışı silahlı gruplara Eylül ayı sonuna kadar silah bırakma çağrısı yapmış olsa da, en güçlü milislerin bazıları bunu yapma niyetinde olmadıklarını açıkladı.
Trump yönetiminden bir yetkili, Oval Ofis toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada, ABD'nin Irak'ın İran destekli milisleri silahsızlandırma çabalarına bağlı olarak 'bilinçli' kararlar alacağını söyledi. Yetkili, Zaidi'nin ziyareti öncesinde yönetimin stratejisini tartışmak üzere isminin gizli kalması koşuluyla konuştu.
Chatham House düşünce kuruluşunun Irak Girişimi direktörü Renad Mansour, 'ABD'nin Zaidi üzerinde silahsızlandırma konusunda önemli bir baskı kuracağını' ve Zaidi'nin buna 'ama istihbarat, teknik ve silahlı desteğe ihtiyacım var' diyerek yanıt vereceğini öngördüğünü belirtti.
Mansour, 'Irak hükümetinin bu grupların peşine düşmesi halinde, grupların da hükümetin peşine düşeceği bir senaryo var. Ve bu senaryonun Irak hükümetini endişelendirdiğini düşünüyorum' dedi.
Ali El-Zaidi, Trump'ın desteğini almasına rağmen, başkanlığını yaptığı El-Cenub İslam Bankası'nın 2024 yılında Irak merkez bankası tarafından kara para aklama ve İran'a fon aktarımıyla mücadele kapsamında ABD baskısıyla dolar işlemleri yapması yasaklanan finans kurumları arasında yer alması dikkat çekiyor.
Zaidi, göreve geldiğinden bu yana yolsuzlukla mücadeleyi ön plana çıkardı. Hükümeti, eski Başbakan Muhammed Şiya El-Sudani'ye bağlı bazı isimler de dahil olmak üzere yolsuzlukla suçlanan çok sayıda eski ve mevcut milletvekili ile hükümet yetkilisini baskınlarla gözaltına aldı.
Irak başbakanının Washington heyetinde çok sayıda Iraklı iş insanı ve hükümet yetkilisi yer alıyor. Zaidi'nin ofisinden yapılan açıklamada, ziyaretin amacının 'ekonomik ve kalkınma ortaklıklarını güçlendirmek, yatırım çekmek, ABD şirketlerinin altyapı projelerindeki rolünü genişletmek' ve petrol zengini ülkenin enerji sektörünü geliştirmek olduğu belirtildi.
