Türkiye Dışişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, Yunanistan'ı 1923 tarihli Lozan Antlaşması'nı ihlal etmekle suçladı. Atina yönetiminin Batı Trakya bölgesinde sekiz azınlık okulunun faaliyetini durdurma kararı, Ankara'nın uzun süredir kullandığı 'Batı Trakya'daki Türk azınlık' ifadesini yeniden gündeme getirdi. Yunanistan bu terimi resmi olarak tanımıyor ve Lozan Antlaşması'ndaki terminolojiye dayanarak topluluğu 'Müslüman azınlık' olarak adlandırıyor.
Okul kapatmaları, Yunanistan Eğitim Bakanlığı'nın 2026-2027 eğitim yılı için Doğu Makedonya ve Trakya genelinde toplam 47 ilkokul, anaokulu ve azınlık okulunu kapatma kararının bir parçası. Yunan makamları bu adımı, kayıt verileri ve öğrencilerin bölgesel eğitim bölgelerindeki coğrafi dağılımına dayandırdı. Yunan yetkililer ayrıca kapatmaların yalnızca azınlık okullarıyla sınırlı olmadığını, genel öğrenci sayısındaki düşüş nedeniyle yapıldığını savunuyor.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, pazar günü yaptığı açıklamada kararı kınayarak Batı Trakya'daki Türk azınlık ilkokullarının sayısının 76'ya düşeceğini söyledi. Bakanlıktan yapılan açıklamada, 'Yunanistan'ın, öğrenci sayısının yetersiz olduğu gerekçesiyle Batı Trakya Türk Azınlığı'na ait sekiz ilkokulu daha kapatma kararını kınıyoruz' denildi.
Açıklamada ayrıca İskeçe'deki (Xanthi) 1. Türk Azınlık İlkokulu'na getirilen yeni kayıt kısıtlamaları da eleştirildi. Bu kısıtlamalar, 'azınlık toplumunun eğitim haklarının kademeli olarak aşındırılmasını hedefleyen sistematik uygulamalar' olarak nitelendirildi ve önlemlerin Lozan Antlaşması'nı ihlal ettiği savunuldu.
Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Üyesi ve eski Başbakan Yardımcısı Hakan Çavuşoğlu da konuya ilişkin açıklamalarda bulundu. Batı Trakya Türk azınlığına mensup olan ve kapatılması planlanan okullardan birinde eğitim gören Çavuşoğlu, kararı 'kişisel bir hayal kırıklığı' olarak nitelendirdi. Çavuşoğlu, 'Bu okulların kapatılması sadece bina kapılarının kilitlenmesi anlamına gelmiyor; Batı Trakya Türk toplumunun dili, kültürü, kimliği ve geleceği için ciddi bir müdahaledir' dedi. Azınlık eğitiminin Lozan Antlaşması'yla güvence altına alınmış temel bir hak olduğunu vurgulayan Çavuşoğlu, Yunanistan'ın azınlığın kurumsal yapısını sistematik olarak zayıflattığını savundu. Ayrıca İskeçe Merkez Türk Azınlık İlkokulu'nda bazı öğrencilerin kaydının idari engellerle iptal edilmeye çalışıldığını belirten Çavuşoğlu, 'Bir çocuğun ana dilinde eğitim alma hakkı evrensel insan haklarının ayrılmaz bir parçasıdır. Aileler bu hakkı kullanmakta özgür olmalıdır' ifadelerini kullandı. Çavuşoğlu, Atina'yı ayrımcı politikaları tersine çevirmeye ve azınlık korumalarıyla ilgili uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmeye çağırdı.
Türkiye, Yunanistan'ı azınlık haklarıyla ilgili uluslararası mahkeme kararlarına ve Avrupa kurumlarının tavsiyelerine uymaya çağırdı. Bakanlık, Atina'nın bu tür kararları uygulamaktan 'kaçınmaya devam ettiğini' öne sürdü. Bakanlık, bölgedeki haklarını savunmak için 'Türk azınlığın' mücadelesine destek vermeye devam edeceklerini belirtti.
Yunan makamları, Türkiye'nin bu açıklamasına henüz resmi bir yanıt vermedi. Batı Trakya'da, çoğu etnik Türk olduğunu belirten tahmini 120 bin Müslüman yaşıyor. Topluluk, 1923 Lozan Antlaşması kapsamında belirli dini ve eğitim haklarına sahip.
