Yunan dijital hak örgütü Homo Digitalis, 4 Kasım Çarşamba günü Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (ΑΠΔΠΧ) iki ayrı başvuruda bulundu. Örgüt, İç İşleri Bakanlığı'nın yaklaşık 40 bin kamu çalışanını değerlendirmek için yapay zekâ sistemleri kullanmasının incelenmesini istiyor.
Homo Digitalis, dijital çağda insan haklarını teşvik etmeyi ve savunmayı temel amaç edinen Yunanistan'daki ilk sivil kâr amacı gütmeyen şirket (ΑΜΚΕ). Örgüt 2018 yılında kuruldu ve Avrupa Dijital Haklar Örgütü'nün (EDRi) Yunanistan'daki tek tam üyesi.
Örgütün aktardığına göre Yardımcı Bakan Vivi Haralambogianni, bakanlığın 2023 değerlendirme yılına ait ve “yüksek performans” olarak sınıflandırılan 39.394 değerlendirmeyi kontrol etmek için bir yapay zekâ aracı kullandığını açıkladı. Bildirildiğine göre bu süreç, çok sayıda kamu çalışanının değerlendirmesinin reddedilmesine yol açtı. Bu durum, işlemin yasal dayanağı, şeffaflık ve çalışanların bilgilendirilmesi ile kişisel verilerinin korunmasına ilişkin güvenceler hakkında soruları gündeme getirdi.
Şikâyet
İlk başvuru, bir kamu çalışanı adına yapılan şikâyete dayanıyor. Başvuru, Avrupa Birliği'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü'nün (GDPR) 80. maddesine dayanarak yapıldı. Şikâyet, özellikle bakanlığın çalışanın kişisel verilerine erişim talebine nasıl yanıt verdiği üzerinde duruyor.
Örgüt ayrıca kuruma, bakanlığın GDPR'den doğan yükümlülüklere uyumuyla ilgili daha geniş sorunları da sundu.
İkinci başvuruda Homo Digitalis, Kurumdan 39.394 çalışanın yapay zekâ ile değerlendirilmesi olayını resen incelemesini istiyor. Örgüte göre inceleme sistemik düzeyde yapılmalı. Çünkü uygulama çok sayıda kamu çalışanını ilgilendiriyor ve bu çalışanların bir kısmı, verilerinin yapay zekâ sistemleriyle işlendiği konusunda yeterince bilgilendirilmemiş olabilir.
Örgüt, Kurumun ayrıca yasallık, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uyulup uyulmadığını ve Veri Koruma Etki Değerlendirmesi yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğini de incelemesini istiyor.
Yükümlülüklere uyum
Yeni girişim, Düzenleyici Politikalar Araştırma Enstitüsü, Homo Digitalis ve kamu çalışanının 2026 yılının temmuzunda Ulusal Şeffaflık Kurumu'na yaptığı şikâyetin ardından geldi.
O şikâyetle bu kuruluşlar, dönemin yürürlükteki şeffaflık yükümlülüklerine uyulup uyulmadığının incelenmesini istemişti. Bu yükümlülükler arasında 4961/2022 sayılı yasada öngörülen algoritmik etki değerlendirmesi de yer alıyordu.
Kamu yönetiminde yapay zekânın kullanılması, çalışanların haklarına ilişkin güvenceleri yeniden gündeme getiriyor. Kurumdan, söz konusu durumda aracın yeterli bilgilendirme, şeffaflık ve kişisel veri koruma önlemleriyle birlikte kullanılıp kullanılmadığını incelemesi isteniyor.
