Yunanistan, Doğu Libya parlamentosunun Türkiye-Libya deniz yetki anlaşmasını onaylama hamlesinin ardından, 2019'da imzalanan bu anlaşmayı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin gündemine taşıdı. Atina, bu adımla mutabakat muhtırasına karşı uluslararası alanda yürüttüğü diplomatik mücadeleyi artırdı.
Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta, Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis'in talimatıyla Güvenlik Konseyi üyeleriyle kapalı kapılar ardında yapılan istişarelerde konuyu gündeme getirdi.
Yunanistan bu ay Güvenlik Konseyi'nin dönüşümlü başkanlığını yürüttüğü için Balta ulusal sıfatıyla konuştu. Balta, Doğu Libya parlamentosunun bu kararının Doğu Akdeniz'de güvenlik ve istikrar açısından risk oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Yunanistan, Türkiye-Libya mutabakat muhtırasını yasa dışı sayıyor ve deniz yetki alanlarıyla ilgili bu anlaşmaya başından beri itiraz ediyor.
Şimdiye kadar tarafların görüşleri resmi mektuplar ve haritalar aracılığıyla BM'ye iletilmişti. Kıbrıs, Mısır ve İtalya da BM ile yazışmalar yoluyla konuya yanıt verdi. Güvenlik Konseyi'nin daimi üyesi Fransa ise muhtırayı 2020'den bu yana geçersiz sayıyor.
‘Coğrafya değişmez’
Kapalı kapılar ardındaki görüşmelere ilişkin bilgilere göre Balta, Güvenlik Konseyi üyelerine “coğrafya değişmez” dedi. Denizleri yöneten uluslararası hukukun tek taraflı kararlarla yeniden yazılamayacağını savundu.
Atina ayrıca Libya makamlarıyla iyi niyetle temas ettiğini ve deniz alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin görüşmelere katıldığını vurguladı.
Balta, Yunanistan'ın Libya'daki yabancı müdahalelerin sona ermesi yönündeki uzun süredir dile getirdiği çağrıyı yineledi. Atina'nın Güvenlik Konseyi'ndeki iki yıllık dönemde de savunduğu bu tutumda Balta'ya göre Libya, rekabet eden jeopolitik çıkarların sahnesine dönüşmemeli.
Yunanistan, Libya kurumlarının birleştirilmesine ve ülkenin siyasi sürecinin ilerletilmesine yönelik çabalara desteğini yeniden teyit etti.
Ancak Balta, bu hedeflerin üçüncü ülkelerin egemenliği ve egemen haklarına zarar verilerek gerçekleştirilemeyeceğini vurguladı. Libya'da istikrarın, sınırları dışında istikrarsızlık yaratılarak sağlanmaması gerektiğini de ekledi.
Atina uyuşmazlığı uluslararası gündeme taşıyor
Güvenlik Konseyi'ndeki bu hamle, Atina'nın uyuşmazlığı uluslararasılaştırma stratejisinin bir parçası. Atina, deniz sınırlarına ilişkin anlaşmazlıkların çözümünde yalnızca deniz hukukunun geçerli çerçeve olması gerektiğini savunuyor.
Avrupa Birliği de mutabakat muhtırasını reddetti. AB Dış Politika Şefi Kaja Kallas, muhtırayı geçersiz ve hukuki sonucu olmayan bir belge olarak niteledi. İsrail ve Mısır da anlaşmayı reddetti.
Atina'nın konuyu ay sonundan önce yeniden BM'ye taşıması bekleniyor. Ekim ayının sonunda New York'ta deniz güvenliği üzerine bir tartışma yapılacak. Yunan heyetinin bu konuyu Dışişleri Bakanı Gerapetritis aracılığıyla yeniden gündeme getirmesi bekleniyor.
