Yunanistan'da 2030 yılı sonrasında emeklilik yaşı sınırlarının yeniden düzenlenmesi ihtimali gündemdeki yerini koruyor. Nüfusun yaşlanması ve demografik eğilimler, emeklilik sisteminin sürdürülebilirliği üzerindeki baskıyı giderek artırıyor.
Hükümet, yaş sınırlarında hemen bir artış yapılması konusunda henüz nihai bir karar alınmadığını belirtse de, aktüeryal çalışmalar ve uluslararası kuruluşların tahminleri konuyu sürekli gündemde tutuyor. Halihazırda emeklilik yaşı sınırları iki ana eşikte sabitlenmiş durumda:
- 62 yaş, işçinin 40 yıl prim ödemiş olması koşuluyla (12.000 gün).
- 67 yaş, en az 15 yıl prim ödemiş olmak koşuluyla (4.500 gün).
Çalışma Bakanlığı kaynakları, yakın vadede bir artış planlanmadığını, Yunanistan'ın geçmiş dönemlerde bu sınırlarda büyük artışlar gerçekleştirdiğini belirtiyor. Özellikle 1 Ocak 2013 itibarıyla sınırlar 62 ve 67'ye yükseltilmiş, 4336/2015 sayılı yasayla da tüm ara yaş eşikleri yukarı çekilmişti.
Öte yandan sosyal güvenlik uzmanları, 2030 sonrasındaki olası değişikliklerin üç demografik göstergeye bağlı olacağına dikkat çekiyor:
- 65 yaş üstü nüfusun ekonomik olarak aktif nüfusa oranı (bağımlılık oranı): Bugün %39 olan bu oranın %60'a doğru ilerlemesi bekleniyor.
- Yaşlanma endeksi: Her 170 yaşlıya karşılık 100 çalışma çağındaki kişi düşüyor.
- Doğurganlık oranı: 2018'de 1,3 olan bu oran 2022'de 1,5'e yükselse de, yenilenme seviyesi olan 2,1'in oldukça altında seyrediyor.
Bu arada Yunanistan Aktüerya Kurumu'nun yakın tarihli bir çalışmasına göre, 2030 yılına gelindiğinde yasal yaş sınırları olan 62 ve 67'nin yaklaşık 1,5 yıl artması öngörülüyor.
Planlanan değişiklikler, aşağıdaki beş sigortalı işçi kategorisini etkilemeyecek:
- 19 Ağustos 2015 ile 1 Aralık 2021 arasında ve 1 Ocak 2022'den itibaren geçerli yaş sınırlarına göre herhangi bir fondan indirimli veya tam emeklilik hakkı kazanmış olan işçiler. Yani halihazırda her an emekli olabilecek durumda olanlar etkilenmeyecek.
- Engelli aile bireyi (çocuk, eş veya kardeş) bakımı kapsamında emekli olan işçiler.
- Özel sigortalı işçi kategorileri: Özel ve kamu sektöründe tehlikeli ve yıpratıcı işlerde çalışanlar.
- Üniformalı personel (asker, polis ve benzeri hizmetler): Emeklilik koşulları özel yasayla belirleniyor.
- Halihazırda 57 yaşında olup, 40 yıl prim (tanınan itibari yıllar dahil) tamamlayarak 62 yaşında tam emekli olma yolunda ilerleyenler.
