Yunanistan Kırsal Kalkınma Bakanlığı, Akdeniz'i istila eden zehirli balon balıklarıyla mücadele için balıkçılara kilo başına 5,33 euro (yaklaşık 2,75 dolar) ödenmesini öngören bir pilot program başlatıyor. Yerel adıyla 'lagokefalos' olarak bilinen gümüş yanaklı balon balığı (silver-cheeked toadfish), Süveyş Kanalı üzerinden Kızıldeniz ve Hint-Pasifik bölgesinden Akdeniz'e giren istilacı bir tür. Program kapsamında yakalanan balıklar satılamayacak, yenemeyecek ve özel tesislerde yakılarak imha edilecek. Uygulama ilk etapta Girit ve Güney Ege bölgelerini kapsayacak.
Programın toplam bütçesi yaklaşık 1,7 milyon dolar olup Avrupa Birliği kaynaklarıyla ortak finanse ediliyor. Kırsal Kalkınma Bakanlığı'nın 25 Haziran 2026'da Tarım Bakanı Margaritis Schinas tarafından duyurulan programı, bölgesel yetkililer tarafından yönetilecek. Balıkçılar avlarını belirlenen limanlara teslim edip tarttıracak; devlet toplama, geçici depolama, nakliye, tartım, özel ekipman, dondurma ve nihai imha masraflarını karşılayacak. Balıklar limana indikten sonra dondurulacak ve yerel yönetim tesislerinde yakılacak.
Bakanlık, balıkçılara ödenen 5,33 euronun 'net' olduğunu, nakliye ve imha masraflarının bölgeler tarafından karşılanacağını vurguluyor. Kırsal Kalkınma Genel Sekreteri Spyros Protopsaltis, 'Balıkçıdan, aldığı ücretten nakliye, geçici depolama, soğutma veya yakma masraflarını karşılaması istenmiyor' dedi.
Programın yanı sıra Yunan hükümeti, balıkçıların işletme maliyetlerini düşürmek için geçici yakıt sübvansiyonları da açıkladı: Nisan ve Mayıs ayları için galon başına yaklaşık 69 sent, Haziran ayı için ise 52 sent. Ancak pilot bölge dışındaki balıkçılar, istilacı türün sınır tanımadığını belirterek programın sadece Girit ve Güney Ege'de başlatılmasını eleştirdi.
Bilimsel araştırmalar da bu endişeleri destekliyor. 2024 yılında Georgios Christidis liderliğinde yapılan ve Girit ile İyonya Denizi'ndeki 141 balıkçıyla görüşülen bir çalışma, Girit'teki küçük ölçekli balıkçıların gelirlerinin yaklaşık üçte birini bu tür yüzünden kaybettiğini ortaya koydu. Aynı çalışma, balıkçıların daha derin sularda avlanma, avlanma süresini kısaltma veya ekipman değiştirme gibi taktikler geliştirdiğini gösterdi.
Yunanistan bu konuda ilk de değil. Kıbrıs daha önce AB destekli benzer bir programla balıkçılara balon balığı avlama karşılığı ödeme yapmış ve balıkları kontrollü atık yönetimiyle imha etmişti. Uzmanlar, artan deniz suyu sıcaklıklarının bu türün Akdeniz'de yayılmasını kolaylaştırdığını ve tamamen yok edilmesinin artık mümkün olmadığını belirtiyor.
Programın uygulanması için bölgelerin planlarını 30 Eylül 2026'ya kadar sunması gerekiyor. Plan onaylandıktan sonra avlanma ve imha süreci başlayacak. Bu pilot uygulama, başarılı olması halinde diğer kıyı bölgeleri için de model oluşturabilir.
