Yunanistan Ulusal Engelli Konfederasyonu (ESAmeA), yayımladığı son basın açıklamasında engellilerin barınma konusunda genel nüfusa göre çok daha kırılgan bir durumda olduğuna dikkat çekti. Açıklamanın başlığı, "Maricarmen Yunanistan'da: Engellilerin tahliyesi her gün yaşanan bir olay" şeklinde.
Başlık, Madrid'de yaşayan 87 yaşındaki engelli Maricarmen Abascal'ın tahliye edilmesiyle gündeme gelen ve geniş yankı bulan olaya atıfta bulunuyor. Abascal'ın vakası büyük bir dayanışma hareketi ve geniş katılımlı gösteriler başlattı; bu gelişmeler Pedro Sánchez hükümetini kasımda erken seçim ilan etmeye yöneltti. Maricarmen dün Madrid'deki bir hastanede hayatını kaybetti.
Miçotakis, birkaç gün önce To Vima'nın konferansında yaptığı konuşmada Sánchez hükümetinin "bu krize karşı tamamen başarısız olduğunu ve çöktüğünü" söyledi. Ancak seçim kararının, Miçotakis'in partisi Yeni Demokrasi'nin kardeş partisi milletvekillerinin ve aşırı sağın, tahliyelerin 2030'a kadar dondurulmasına yönelik hükümet önerisine karşı oy vermesinin ardından alındığını söylemedi.
Yunanistan Başbakanı'nın bu oldukça seçici siyasi değerlendirmesi, ESAmeA açıklamasının merkezinde yer alan asıl meseleye göre sönük kalıyor. Yunanistan engelli hareketi için "Maricarmen'in hikâyesi uzaktaki başka bir ülkeyle ilgili sıradan bir hikâye değil. Engellilerin, kronik ve/veya nadir hastalığı olan kişilerin ve ailelerinin her gün yaşadığı bir gerçekliktir."
Tahliyeler ve icra satışları
Basın açıklamasında, barınma sorunları nedeniyle ESAmeA'nın "Birlikte Talep Ediyoruz" destek hizmetine başvuran engelli ve kronik hastalığı olan kişilerin somut örneklerine yer veriliyor.
Açıklamada "Atina'da yalnız yaşayan bir kanser hastası, 800 euroluk bir kredi kartı borcu nedeniyle tek ve birincil konutunu açık artırmada kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldı. ESAmeA'nın ve 'Birlikte Talep Ediyoruz' hizmetinin müdahalesi üzerine satış iptal edildi ve kişi evinde kalmayı sürdürdü" deniliyor.
"Tripoli'den bir engelli, borçları nedeniyle icra yoluyla evini kaybetti ve taşınmaz bir yatırım fonu tarafından satın alındı. ESAmeA ve 'Birlikte Talep Ediyoruz' hizmetinin müdahalesinin ardından fon, kişinin evde kalmasına izin verdi."
ESAmeA, onlarca kişinin "Evia, Halkidiki, Attika, Girit... ülkenin her yerinden" destek hizmetine başvurduğunu ve her gün sokağa düşme riskiyle karşı karşıya olduklarını bildiriyor.
Endişe veren istatistikler
Sorunun daha geniş çerçevesi ve ayrıntılı dökümü, ESAmeA Engelli Gözlemevi'nin 23 Eylül'de yayımlanan "Konut Yoksulluğu ve Engellilik" başlıklı istatistik bülteninde yer alıyor.
Araştırmacılara göre, "kurtarma paketi sonrası dönemde gerçekleşen büyüme, engelliler pahasına eşitsizlikleri büyütüyor görünüyor" ve "çalışma çağındaki ağır engelli vatandaşların yarısı yoksulluk ve toplumsal dışlanma riski altında kalmayı sürdürüyor."
Bu bulgular somut rakamlara da yansıyor. Engellilerde konut maliyeti yükü oranı yüzde 34,3; bu oran, AB'nin ağırlıklı yüzde 9,9'luk ortalamasının neredeyse 25 puan üzerinde. Son 12 ayda kira veya konut kredisi taksitlerini ödeyemeyenlerin oranı ise yüzde 47,7; bu oran 2021'e göre yüzde 16'lık bir artışa işaret ediyor.
Engellilerin yaklaşık yüzde 44,6'sının vadesi geçmiş borcu bulunuyor; Avrupa ortalaması yüzde 10,1 seviyesinde. Enerji yoksulluğu göstergeleri de aynı ölçüde karamsar: Yüzde 25,2'si evini yeterince ısıtamıyor, yüzde 47'si ise gerekli enerji verimliliği iyileştirmelerini yapamadığını söylüyor.
Son olarak 2025'te engellilerin yüzde 70,5'i evlerinde gerekli erişilebilirlik düzenlemelerini yapamadı. 2021'de bu oran yüzde 58 idi.
Çok katmanlı sorunlar
ESAmeA'nın açıklamasında, "Engelli bir kişinin bulunmadığı bir hane için ödenebilir olabilecek kira, daha düşük gelire sahip ve aynı zamanda engellilik nedeniyle daha fazla ihtiyaç ve gideri olan bir hane için tümüyle karşılanamaz hale gelebilir" deniyor.
ESAmeA Genel Sekreteri Vasilis Koutsianos, in.gr'ye verdiği demeçte bu "daha fazla ihtiyaçların" erişilebilir bir konut ya da park yeri gibi gereklilikleri içerebileceğini, bu durumun da mevcut seçenekleri kaçınılmaz biçimde daralttığını anlatıyor.
Sorunun boyutu ise bunun da ötesine geçiyor. ESAmeA, "icra satışlarının ardından evlerini kaybeden engelli vatandaşlardan, tahliye tehdidiyle karşı karşıya kalan engelli çocuklu ailelerden ve önemli kira artışları nedeniyle yeni konut aramak zorunda kalan engellilerden" söz ediyor. Bu kişiler, herhangi bir koruma bulunmadığı için uygun fiyatlı ve erişilebilir bir konut bulup bulamayacaklarını da bilmiyor.
Koutsianos'a göre, en azından açıklamalar düzeyinde değil uygulanan tedbirler baz alındığında, engellilere özel tasarlanmış bir konut politikası bulunmuyor. Kendisi ve konfederasyon, konut yardımlarının artırılmasını, birincil konutların korunmasını, sosyal konut yapılmasını ve bu grupta borç geri ödeme maliyetleri genelde daha yüksek olduğu için mahkeme dışı borç yapılandırmalarında engellilere yönelik özel tedbirler alınmasını talep ediyor.
Mahkeme dışı yapılandırmaların temel sorunlarından biri, taksitlerin taşınmazın emlak vergisi değerine değil rayiç bedeline göre hesaplanması. Bu durum, bankaların, kredi takip şirketlerinin ve yatırım fonlarının insafına düşen çoğu borçluyu zorlarken, engelliler ve aileleri için yük daha da ağırlaşıyor.
ESAmeA, önerilerini yaz döneminde ulusal konut stratejisi istişare sürecinde sundu; ayrıca Başbakanlık, Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile Sosyal Uyum ve Aile Bakanlığı'na mektuplar gönderdi.
Barınma krizinin farklı boyutlarından doğrudan ve acil biçimde etkilenen engelli sayısının tam olarak hesaplanması mümkün değil. Koutsianos'a göre ESAmeA'ya başvuran onlarca kişi, sorunun yalnızca bir kısmını temsil ediyor.
in.gr'ye anlattığına göre kendisi de 2020'de Kozani'den Atina'ya taşındığında erişilebilir bir konut bulmakta ciddi güçlük yaşadı. O günden bu yana durumun belirgin biçimde kötüleştiği düşünülüyor.
Ana görsel: Merhum Theofilos Tzochounidis, 2023'te Halkidiki'deki evinden tahliye edilme girişimlerinden biri sırasında.
