Yerel şarap üreticileri giderek daha öngörülemez hale gelen hava koşullarıyla karşı karşıya. Geç gelen donlar, uzun süren ortalamanın altındaki yağışlar ve yaz sıcak dalgaları hem anakarada hem de adalarda bağları tehdit ediyor.
Elbette bu sorunlar Akdeniz genelinde de yaşanıyor. Çoğu bilim insanına göre iklimdeki değişiklikler geleneksel üretim döngülerini bozuyor, hasatları öne çekiyor ve verimi düşürüyor. Öte yandan İsveç ve İngiltere gibi ülkelerde daha sıcak koşullar yeni fırsatlar doğurduğu için bağ alanları genişliyor.
Yunanistan'da şarap üretimi, 2026-27 şarap yılında 1,67 milyon hektolitreye ulaşması bekleniyor. Bu rakam, 2025-26 yılındaki 1,65 milyon hektolitreye kıyasla yüzde 1,31'lik bir artış anlamına geliyor. Yine de bu mütevazi toparlanmaya rağmen üretim, son beş yılın ortalamasının yüzde 7,89 altında kalıyor ve kayıtlara geçen en düşük üçüncü seviye olarak görünüyor. Tarihi en düşük seviye ise 2023-24 yılında 1,38 milyon hektolitre olarak kaydedildi.
Üretimin uzun süredir düşük seyretmesinde, özellikle ilkbahar donları başta olmak üzere değişken hava koşulları ile ekili bağ alanındaki daralma etkili oluyor. Üretim, 1993-2013 yılları arasında kaydedilen yıllık 3,58 milyon hektolitrelik ortalamanın çok altında kalmaya devam ediyor. Sınırlı üretime rağmen üzüm fiyatları da yüzde 30 ila 60 arasında düştü.
İkonik Santorini adası, bu zorluğun ne kadar büyük olduğunu gösteriyor.
Assyrtiko üzümüyle ünlü adanın bağları, uzun süren kuraklık ve yükselen sıcaklıklar nedeniyle ağır darbe aldı. Üç yılda yaklaşık yüzde 80 oranında düşüş yaşandı. Bazı eski asmalar giderek kuruyan koşullarda hayatta kalmakta zorlanıyor. 2026 hasadında yaklaşık 350 ton üzüm elde edildi. Bu miktar, zaten düşük olan önceki yılın seviyesinin yüzde 30 altında; 2022'de kaydedilen 2.500 tonun ise çok altında. Kuraklık ve mildiyö hastalığı zararı daha da artırdı.
Sorun yalnızca sıcak ve su kıtlığıyla sınırlı değil. Ani soğuk dalgaları, geç gelen donlar, şiddetli yağış ve sel de ürünü yok edebiliyor. Bu sezon Peloponnesos'taki Mantinia'da yaşanan don hasarı bunu açıkça gösterdi.
Bazı iklim projeksiyonlarına göre Yunanistan'da üzüm hasadı, 2041-2065 döneminde 40 güne kadar daha erken yapılabilir. Bu durum üzümün olgunluğunu, asitliğini, şeker düzeyini ve ortaya çıkan şarapların özelliklerini etkileyebilir.
Yunan Şarap Federasyonu Başkanı Theodoros Georgopoulos, etkilenen üreticiler için acil destek çağrısında bulunuyor. Bu destek; vergi indirimlerini, daha kolay finansmana erişimi ve doğal afetler nedeniyle üreticilere tazminat ödenmesini sağlayacak özel bir mekanizmayı kapsıyor.
Uzun vadede uyum sağlamak da gerekecek. Yunanistan'da 250'den fazla üzüm çeşidi bulunuyor ve bu, değişen koşullara daha uygun çeşitlerle denemeler yapma imkânı sunuyor. Örneğin Assyrtiko ve Moschofilero, Fransa ve İtalya'nın resmi üzüm çeşidi kataloglarına kaydedildi.
Georgopoulos ayrıca uygulamalı araştırmaları, sürdürülebilir yetiştiricilik eğitimini, toprak onarımına yönelik teşvikleri ve Korunan Menşe Adı (PDO) şaraplara ilişkin teknik şartnamelerde daha fazla esneklik sağlanmasını savunuyor. Sel ve orman yangınlarının ardından bağların korunmasına yönelik tedbirler de talep ediyor.
