Yunanistan MerkezBankası Başkanı Yannis Stournaras'a göre, önceki on yılda yaşanan daralmanın ardından ülkedeki yatırım harcamaları belirgin biçimde toparlanarak gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 18'ine ulaştı; bu, son 16 yılın en yüksek düzeyi. Ancak resmi veriler, toparlanmanın eşit dağılmadığını, artışın önemli bölümünü gayrimenkul, kamu yönetimi, eğitim ve sağlık hizmetlerinin oluşturduğunu gösteriyor.
Yatırım, 2019'da GSYİH'nin yalnızca yüzde 11'ini oluşturuyordu. 2020-2025 döneminde brüt sabit sermaye oluşumu reel olarak yaklaşık yüzde 80 arttı. Bu artış, finansal krizin geride bıraktığı yatırım açığının kademeli olarak kapanmasına yardımcı oldu.
2025'te yatırımın büyümeye katkısı özel tüketimi geride bıraktı. AB'nin Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı (RRF) ve Avrupa yapısal fonlarından gelen kaynaklar, üretimin modernize edilmesine de destek vererek verimliliği artırma ve daha iyi ücretli işler yaratma fırsatları doğurdu.
Reel olarak 37,1 milyar euroluk yatırım
2020 sabit fiyatlarıyla ölçüldüğünde, Yunanistan'ın toplam yatırımı 2019'da yaklaşık 20,3 milyar eurodan 2024'te 34,1 milyar euroya çıktı. Yatırım 2020'de 20,6 milyar euroya, 2021'de 25,1 milyar euroya, 2022'de 30,6 milyar euroya ve 2023'te 32,6 milyar euroya yükseldi.
Toparlanma salgının ardından hızlandı ve sonraki yıllarda da sürdü; ancak büyüme, 2021 ve 2022'de kaydedilen hızın altında kaldı.
Yunan İstatistik Kurumu (ELSTAT), 2025'te yatırımın reel olarak 37,1 milyar euroya ulaştığını, yıllık artışın ise yüzde 8,9 olduğunu tahmin ediyor.
Son çeyrek rakamları da büyümenin sürdüğüne işaret ediyor. Kaynakta yer verilen verilere göre, 2026'nın ikinci çeyreğinde brüt sabit sermaye oluşumu bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,1, mevsimsellikten arındırılmış olarak bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 2,2 arttı.
Brüt sabit sermaye oluşumu; konut, bina, altyapı, makine, teçhizat ile yazılım ve araştırma-geliştirme gibi maddi olmayan varlıklara yapılan harcamaları kapsıyor. Sabit fiyatlı rakamlar, fiyat değişikliklerinin etkisini ortadan kaldırarak analistlerin gerçek yatırım hacmindeki değişimi değerlendirmesine imkân veriyor.
Yunanistan'da sektörlere göre yatırım, 2019-2023
ELSTAT verilerine göre brüt sabit sermaye oluşumu 2019'da 20,32 milyar eurodan 2023'te 35,69 milyar euroya çıktı. Bu, 15,37 milyar euroluk yani yüzde 75,7'lik artışa karşılık geliyor. Aşağıdaki döküm, yatırımın ekonominin on ana sektöründe nasıl değiştiğini gösteriyor.
- Tarım, ormancılık ve balıkçılık
- Sanayi, enerji ve madencilik
- Ticaret, ulaşım, turizm ve yiyecek-içecek hizmetleri
- Bilgi ve iletişim
- Finans ve sigorta faaliyetleri
- Gayrimenkul faaliyetleri
- Mesleki ve idari hizmetler
- Kamu yönetimi, eğitim ve sağlık
- Sanat, eğlence ve diğer hizmetler
Yatırım artışında gayrimenkul ve kamu hizmetleri başı çekiyor
Sektör dökümü, yatırım büyümesinin Yunan ekonomisinin tüm kesimlerine eşit biçimde yaramadığını ortaya koyuyor.
On ana sektörden yalnızca ikisi, 2019-2023 arasındaki toplam artışın yüzde 52,6'sını oluşturdu.
Gayrimenkul faaliyetleri en büyük mutlak artışı kaydetti. Bu sektörde yatırım 2019'da 1,94 milyar eurodan 2023'te 6,01 milyar euroya çıkarak 4,07 milyar euro arttı. Bu, yüzde 209,6'lık büyümeye karşılık geliyor ve gayrimenkul alanındaki yatırımın ne kadar güçlü genişlediğini gözler önüne seriyor.
En büyük ikinci artışı kamu yönetimi, eğitim ve sağlık hizmetleri kaydetti. Bu alanlardaki yatırım 4,32 milyar eurodan 8,34 milyar euroya çıkarak 4,02 milyar euro, yani yüzde 92,9 arttı.
İki sektör birlikte, toplam 15,37 milyar euroluk artışın yaklaşık 8,09 milyar eurounu oluşturdu.
Sanayi, enerji ve madencilik de hesaba katıldığında yatırımın daha da yoğunlaştığı görülüyor. Bu alanlarda yatırım 2,66 milyar euro arttı; üç sektörün birlikte katkısı, 2019-2023 arasında toplam yatırım büyümesinin yaklaşık yüzde 70'ine ulaştı.
Kalan yedi sektör ise diğer yüzde 30'luk kısmı oluşturdu.
En hızlı yüzde artışı inşaatta
Yüzde değişiklikleri, ekonomi genelindeki farklılıkları daha da görünür kılıyor.
İnşaat, en büyük oransal artışı kaydetti; sektörde yatırım 2019'da 172 milyon eurodan 2023'te yaklaşık 750 milyon euroya çıkarak yüzde 336,1 sıçradı. Ancak düşük başlangıç düzeyi nedeniyle sektör, toplam yatırım artışına görece olarak az katkı yaptı.
Gayrimenkul ise güçlü yüzde büyümesini, yatırımdaki en büyük mutlak artışla birleştirdi.
Sanayi, enerji ve madencilik yüzde 68,9 büyüdü, bilgi ve iletişim yatırımı yüzde 75,8 arttı. Mesleki ve idari hizmetlerdeki artış yüzde 68,1 olurken sanat, eğlence ve diğer hizmetlerdeki yatırım yüzde 43,3 yükseldi.
Diğer büyük sektörlerdeki kazanımlar daha sınırlı kaldı. Ticaret, ulaşım, turizm ve yiyecek-içecek hizmetlerindeki yatırım yüzde 39,5 arttı. Tarım, ormancılık ve balıkçılık ise yalnızca yüzde 29,5 büyüyerek toplam yatırım büyüme oranının belirgin biçimde gerisinde kaldı.
Finans ve sigorta sektörü, on ana sektör içinde gerileme kaydeden tek sektör oldu. Yatırım 2019'da 933,1 milyon eurodan 2023'te 757 milyon euroya inerek yüzde 18,9 azaldı.
Toparlanma belirli alanlarda yoğunlaşıyor
Rakamlar, Yunanistan'ın önceki on yılın uzun süreli daralmasının ardından yatırımı yeniden inşa etmede kayda değer ilerleme kaydettiğini gösteriyor. Ancak yeni yatırımların dağılımı son derece eşitsiz.
Gayrimenkul, kamu yönetimi, eğitim ve sağlık ile sanayi, enerji ve madencilik, artışın büyük bölümünü oluşturuyor. Tarım ve bazı hizmet sektörlerindeki kazanımlar daha sınırlı kalırken finans ve sigorta faaliyetlerinde gerileme yaşandı.
Yunanistan'ın önünde, yatırım büyümesini sürdürürken bunu ekonominin geneline yaymak, üretim kapasitesini güçlendirmek ve uzun vadeli verimlilik artışını desteklemek gibi bir zorluk bulunuyor.
