Yunanistan'da yoksulluk ya da sosyal dışlanma riski altında yaşayan nüfusun oranı, Eurostat'ın 2025 yılına ait en güncel verilerine göre yüzde 27,5 oldu. Bu oran bir önceki yıla kıyasla 0,7 puan arttı. Artış küçük görünse de endişe verici.
Ülkenin makroekonomik büyümesi eşit bir toplumsal refaha dönüşemiyor ve çok hızlı ilerleyen bir Yunanistan yaratıyor.
Ulusal ortalama tek başına kronik sorunları ve zorlukları yansıtıyor. Asıl ve daha derin sorun ise haritaya bakıldığında ortaya çıkıyor. Ülkedeki yoksulluk coğrafyası homojen değil. Aksine ülkeyi ikiye bölüyor. Bölgeler arasındaki çarpıcı farklar, Yunan bölgeleri arasında neredeyse 20 puana varan uçurumlar oluşturuyor.
İki hızlı Yunanistan: Peloponnesos'tan Girit'e
Verilerdeki en çarpıcı ve aynı zamanda umut kırıcı nokta, bölgeler arasındaki büyük fark. Sosyal dışlanma listesinin zirvesinde yüzde 38,1 ile Peloponnesos yer alıyor. Onu yüzde 35,7 ile İyon Adaları ve yüzde 33 ile Orta Makedonya izliyor. Diğer uçta ise Girit (yüzde 18,2), Attika (yüzde 23,6) ve Epir (yüzde 25,3) çok farklı bir tablo çiziyor.
Peloponnesos'ta yoksulluk riskinin Girit'in iki katından fazla olması, bölgesel yakınlaşma politikalarının ya başarısız olduğunu ya da yalnızca kâğıt üzerinde kaldığını gösteriyor. Ekonomik faaliyet, yatırımlar ve nitelikli iş imkânları da eşit dağılmıyor. Bazı bölgeler, çoğunlukla güçlü turizm sayesinde ya da daha iyi planlama ile krizlerin şokunu atlatabiliyor. Öteki bölgelerde ise toplumsal doku giderek çözülüyor.
Sekiz yılda büyük değişimler
Kısa ve uzun vadeli eğilimlerin analizi daha da öğretici. 2024'e kıyasla en sert kötüleşmeler, sorunun zaten var olduğu yerlerde değil, yeni baskılarla karşılaşan bölgelerde yaşandı. Güney Ege'de gösterge yüzde 20,3'ten yüzde 27,5'e fırladı. Peloponnesos'ta 5,8 puan ve Epir'de 5,7 puanlık önemli artışlar kaydedildi. Öte yandan Batı Yunanistan ile Batı Makedonya önemli düşüşler kaydederek umut verici işaretler sundu.
Sekiz yıllık süreçte ise bu eğilimler yapısal değişim niteliği kazanıyor. Girit, 2018'den bu yana oranını 16,6 puan düşürerek etkileyici bir iyileşme gösterdi. Batı Yunanistan'da ise oran 13,2 puan azaldı.
Buna karşılık Peloponnesos aynı dönemde tam tersi yönde hareket etti ve 8,9 puanlık artış kaydetti. Doğu Makedonya-Trakya gibi bölgelerde ise sosyal dışlanma patolojik düzeyde yüksek seviyede kalmaya devam ediyor. Bu bölgede sekiz yıl boyunca hiçbir yılda oran yüzde 31'in altına inmedi.
Önümüzdeki dönemin sınavı
Yunan ekonomisi, makroekonomik göstergelerde genellikle olumlu bir tabloyla sunuluyor: büyüme, işsizliğin gerilemesi, mali disiplin. Ancak bu veriler, makroekonomik sağlığın kendiliğinden toplumsal refaha dönüşmediğini ve ülke genelinde adil biçimde dağılmadığını gösteriyor.
Ülkenin bütün bölgelerinde neredeyse her üç kişiden biri yoksulluk ya da sosyal dışlanma tehdidi altında olduğunda sorun yalnızca ekonomik olmaktan çıkıyor; derin biçimde siyasi ve kalkınmaya dair bir hal alıyor. Hedefe yönelik bölgesel kalkınma politikaları, yerel iş piyasalarının güçlendirilmesi ve yatırımların merkez dışına yayılması olmadan Yunanistan çok hızlı bir ülke olmaya devam edecek. Bu durumda refah birkaç bölgenin ayrıcalığı olarak kalacak, yoksulluk ise diğer bölgeler için coğrafi bir kader olacak.
