Bu yıl, Plastiras Gölü'nün oluşumunda iz bırakan trajedinin 67. yılı. Aralık 1959'da gölde yaşanan tekne kazasında Neochori'den 20 işçi hayatını kaybetti ve yerel toplum yas içine gömüldü.
Öğretmen ve Neochori Gençlik Kültür Derneği'nin başkanı George Karantonis, boğulanlardan birinin torunu. Karantonis dört yıldır bu faciayı araştırıyor. Tarihi ilk kez Atina-Makedonya Haber Ajansı'na (AMNA) anlatıyor. Daha önce kamuoyunun bilmediği belgelerden, tanıklıklardan, fotoğraflardan ve diğer materyallerden yararlanan Karantonis, trajediyi toplumsal hafızaya yeniden kazandırmaya yardımcı oldu.
1959'da iddialı Tavropos Barajı projesi, Nevropoli platosunu sulamaya başlamıştı. Yapay gölün sular altında kalmasının üzerinden iki aydan kısa bir süre geçtiğinde bölgede yeni bir tablo oluşmuştu. Yağmur suları tarım arazilerini, otlakları ve yolları su altında bırakmıştı.
Köyler ile Tsardaki üzerinden Karditsa arasındaki bağlantı kesildi. O dönemde Neochori'den bir sakin bir tekne satın aldı ve Tsardaki ile Neochori arasında her gün sefer yapmaya başladı. Böylece çevredeki yerleşimlerde yaşayanların ulaşımını sağladı. Nevropoli bölgesindeki hayat yeni bir döneme girmişti. Elektrik üretmek ve Karditsa ovasının tamamına, hatta ötesine içme ve sulama suyu sağlamak amacıyla kurulan gölün, bölgenin daha önce hiç görmediği ölçekte bir kazaya yol açacağını kimse tahmin edemezdi.
Aziz Nikolaos gününden önceki gece olan 5 Aralık 1959'da, çoğu gölde çalışan işçi olan 20 kişi, ailelerine hediye ve erzak taşıyarak Tsardaki bölgesinden yola çıktı. Karşı kıyıya geçmeyi planlıyorlardı. Bugün Neochori Botanik Bahçesi'nin bulunduğu yere geçip Aziz Nikolaos gününü evlerinde kutlamak istiyorlardı. Talihsiz teknedeki kişilerin hiçbiri yolculuğu tamamlayamadı.
Nevropoli sular altında kalınca, evlerine ulaşmanın en hızlı yolu tekneydi. Yol yoktu: mevcut güzergâhlar sularla kesilmişti, yenileri ise henüz yapılmamıştı.
Batı ve Doğu Nevropoli arasındaki iletişimi yalnızca tekneler sağlıyordu. O gün hava özellikle sertti. Tsardaki'de bir kafe ile bir bakkal dükkânı bulunuyordu ve gruba orada geceyi geçirmeleri öneriliyordu. Ama grup uyarılara kulak asmadı ve yola çıktı.
Yarı yolu bile geçemeden, aşırı yüklü tekne kuvvetli rüzgârlara ve sert hava koşullarına dayanamadı ve alabora oldu. Teknedeki 20 kişinin tamamı boğuldu. Tekne kaptanı dahil hiçbirinin yüzme bilmediği ortaya çıktı. Can yeleği ya da başka bir güvenlik önlemi yoktu ve su buz gibiydi. Kendini kurtarmaya çalışan yalnızca bir kişi oldu, ancak bu boşuna çaba oldu.
Cesetler, dalgıç ekiplerinin uzun süren aramasının ardından sonunda gölün dibinde bulundu. Haber tüm Yunanistan'ı sarstı ve bölge yas içine gömüldü. Kaza, tatlı sudaki en ölümcül tekne kazası olarak ülkenin tarihine geçti.
2019'da, Plastiras Gölü'nün yeni seçilen belediye başkanı ve yerel tarih yazarı Panagiotis Nanos'un girişimiyle, gölün oluşturulmasının 60. yılını anmak için iki günlük bir konferans düzenlendi. İlk gün ilk kurbanlara ayrıldı. Nanos, AMNA'ya yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Tarih, bir bölgenin gelişimi için değerli bir kaynak. Gölün oluşturulma hikâyesi ve bu trajik kazanın kurbanları, memleketimizin kaderini değiştiren iddialı bir projenin parçası. Değerli fotoğraflar ve diğer materyaller topladık. Bunlar şimdi Botanik Bahçesi'nde kalıcı bir sergi oluşturuyor.
Bunlar bölgemizin tarımsal üretimine ve ekonomik hayatına dair kayıtlar. Platonun tarihi daha yakın dönemlerde Ulusal Direniş ve partizan hava alanıyla da damgalandı. Haksız yere kaybedilen 20 adamı bir yana bırakırsak, ki bunların 17'si Neochori'dendi, gölün yapımı yerel toplulukları verimli tarım arazilerinden mahrum bıraktı. Sakinler geçim kaynaklarını kaybetti ve bu da kitlesel göçe yol açtı.
Bugün Plastiras Gölü bir yaşam kaynağı, ekonomik ve turistik gelişim için sağlam bir temel ve bölgemizin kimliğinin ayrılmaz bir parçası. Haksız yere hayatını kaybedenlerin anısı yerel topluluklarımızda yaşamaya devam ediyor.
2027, Plastiras'ın bölgeye getirdiği ilk heyetin projenin ve gölün oluşturulmasının mümkün olup olmadığını değerlendirmek için ziyaret etmesinin 100. yılı olacak. Bu, başlangıçtı. Belediye, trajik kazaya ayrılmış bir bölümün de yer alacağı, nadir fotoğraflarla zenginleştirilmiş bir anma kitabı yayımlayacak.”
