Icerige atla
Genel ⭐ 78/100

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı binasını basan sel için ana şüpheli: 2.500 yıllık Peisistratos Su Kemeri

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı binasını basan sel için ana şüpheli: 2.500 yıllık Peisistratos Su Kemeri

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı'nın Syntagma'daki binasının bodrum katlarının neden su bastığına dair cevap, ayaklarımızın altındaki antik bir sırda saklı olabilir.

Su, 2.500 yıldır olduğu gibi, Peisistratos Su Kemeri aracılığıyla her gün Atina'nın altından akıyor olabilir. Akışı geçici olarak değişmiş ya da su seviyesi yükselmiş olabilir.

“Suçlu” tünel açma makinesi gibi görünmüyor. Bunun yerine Atina'nın merkezine her gün 1.000 metreküpten fazla su taşıyan antik bir yapı var. Suyun bir kısmı, Dışişleri Bakanlığı binasından yalnızca 200 metre uzakta birikiyor.

Her şey eylül ayının sonunda başladı. Ülkenin en sıkı korunan kamu binalarından birinde çalışanlar alışılmadık bir talimat aldı: Bilgisayarlarını kapatıp binayı terk edeceklerdi.

Vasilissis Sofias Bulvarı ile Panepistimiu Caddesi'nin kesiştiği noktadaki Dışişleri Bakanlığı binasının bodrum katları suyla doldu. Bina tahliye edildi. Aynı akşam Atina Ulusal Teknik Üniversitesi'nden (NTUA) bir uzman ekibi geldi ve incelemeler başladı.

Ekim ayının sonuna gelindiğinde ana şüpheli, birkaç ay önce Kypseli'de düzinelerce evde çatlaklara yol açan Metro 4. Hat inşaatıydı. Atina Belediye Başkanı Haris Doukas açıklama istedi. Elliniko Metro ise sorumluluğu kesin bir dille reddetti. Yine de soru yanıtsız kaldı: Bu kadar su nereden gelmişti?

Bölgenin yeraltı jeolojisini bilen uzmanlar, az kişinin aklına gelen bir yöne işaret ediyor. Binanın hemen yanında, Ulusal Bahçe'nin altında antik bir yeraltı ağı hâlâ bölgedeki akiferi besliyor.

Dışişleri Bakanlığı kaynakları ise Yunan gazetesi Proto Thema'ya, binanın bodrum katında suyu boşaltmak için pompaların çalıştığını ve Atina Su ve Kanalizasyon Şirketi'nin (EYDAP) suyun içeri girme nedenlerine ilişkin sonucunu hâlâ beklediklerini söyledi.

Titanik

Su basan bina, bakanlığın ana merkezi değil. Vasilissis Sofias Bulvarı ile Panepistimiu Caddesi'nin köşesindeki, eskiden Astir Oteli'ne ev sahipliği yapan heybetli bir yapı.

Bina 1973 ile 1978 yılları arasında inşa edildi ve yıllarca lüks bir otel olarak işletildi. Bugün ise Avrupa Birliği ilişkilerinden sorumlu Dışişleri Bakanlığı birimlerine ev sahipliği yapıyor.

Bodrum katında toplantı salonlarının yanı sıra, Yorgos Papandreu'nun dışişleri bakanlığı görevi sırasında kurulan spor salonu da bulunuyor. Su tam da burada ortaya çıktı.

Mekân, Titanik gemisini andırmaya başlayınca soruşturmayı Atina Ulusal Teknik Üniversitesi'nden bilim insanları devraldı. Henüz kamuoyuna açıklanmış bir bulgu yok. Bu da spekülasyonlara yer bırakıyor.

Bazıları, suyun metro inşaatının neden olduğu yeraltı su seviyesi değişiminden kaynaklandığını öne sürdü. Teori makul görünüyordu. Geçen şubat ayında “Athena” tünel açma makinesi “Evangelismos” şaftına ulaşmış ve Katechaki'den gelen tünelin kazısını tamamlamıştı.

Yılın başlarında “Evangelismos” istasyonu yakınındaki yol yüzeyi çökmüştü. Ancak en ciddi emsal Kypseli'de yaşandı. Orada yazdan beri yaklaşık 200 dairede çatlaklar ve çökmeler görülmüştü.

Bu geçmiş düşünüldüğünde Atina merkezindeki bir bodrumda yaşanan her sorun, metroyla ilgili soruları gündeme getirmesi kaçınılmazdı.

“Bizden değil”

Şirkete gönderdiği mektupta Atina Belediye Başkanı Haris Doukas, olayı doğrudan metro çalışmalarına bağladı. Olayın “Metro 4. Hat inşaat çalışmalarından kaynaklandığı tahmin ediliyor” ifadesini kullandı. Ayrıca teknik incelemelerin bulgularına ilişkin “tam ve derhal bilgi” talep etti.

Yanıt hızlı geldi. 28 Ekim'in erken saatlerinde Elliniko Metro, üç maddelik bir açıklama yaptı.

Birincisi, şirket bölgedeki herhangi bir binanın incelenmesi için kendisine talep gelmediğini belirtti. Şirketin mühendislerinden hiçbiri Vasilissis Sofias Bulvarı'ndaki bir binada inceleme yapmamıştı.

İkincisi, Katechaki'den “Evangelismos”a uzanan tünelin kazısı geçen şubat ayında tamamlanmıştı. Bölgede şu anda yürütülen tek çalışma, “Kolonaki” istasyonundaki beton dökme işi ile havalandırma şaftındaki küçük bir kazıydı.

Üçüncüsü ve en önemlisi, yeraltı suyunun basıncını ve seviyesini kaydetmek için kurulan piezometrelerin (yeraltı su basıncını ölçen cihazlar) olağan dışı bir şey tespit etmediğini ifade etti. Şirkete göre olay, “Metro 4. Hat inşaat projesiyle bağlantılı değil.”

Hükümet kaynakları da Elliniko Metro'nun açıklamasını destekledi. Dışişleri Bakanlığı ise suyun kaynağına ilişkin resmi bir açıklama yapmadı ve herhangi bir bulgu yayımlamadı.

Elliniko Metro'ya göre bakanlık, şirkete bir inceleme talebinde bulunmuş bile değil.

f98d5c0ad79da908a23824031eb02796.webp

Tünel açma makinesi suçlu değilse, o zaman suçlu kim?

Antik nehir

Cevap, Atina'nın Peisistratos ve oğulları tarafından yönetildiği MÖ 6. yüzyılda inşa edilmiş bir yapıda olabilir.

Proje onların eseriydi: antik kentin ilk büyük su temini sistemi. Öyle sağlam inşa edilmişti ki hiç tamamen durmadı. Yalnızca çoğu insan tarafından unutulmuştu. Oysa milyonlarca Atinalının ayaklarının altında su taşımaya devam ediyordu.

Proto Thema'ya konuşan Panagiotis Defteraios, “Bugün Ulusal Bahçe, antik Peisistratos Su Kemeri'nden her 24 saatte 1.000–1.300 metreküp yeraltı suyuyla her gün sulanıyor” dedi.

Defteraios, inşaat ve jeoteknik mühendisi. Deneyimli bir mağara araştırmacısı ve Atina Ulusal Teknik Üniversitesi'nden doktora sahibi. Araştırmaları antik yeraltı su kemerleri üzerine yoğunlaşıyor.

Peki bu su ne kadar? Günlük 1.300 metreküplük akış, bir olimpik yüzme havuzunun yarısına denk geliyor. Üstelik bu su her gün, kesintisiz olarak, 25 yüzyıl önce kazılmış bir ağ üzerinden akıyor.

Bu su nereden geliyor?

Defteraios şöyle açıklıyor: “Kemer, Hymettus Dağı'nın eteklerinde, Aziz Yuhanna Teolog Manastırı yakınlarında başlıyor. Ardından Ilissos Nehri'ne paralel olarak Goudi'deki Agios Thomas'a doğru ilerliyor ve eski Askeri Kent bölgesinden geçiyor.”

Kemerin güzergâhı bir spekülasyon değil. Yeraltındaki güzergâhı 1877'de Ziller, Ulusal Bahçe'nin uzun yıllar müdürlüğünü yapmış Tambakis ve metro gibi daha yeni teknik projeler doğrulamış.

Defteraios'un bilimsel ekibi antik ağın içine inip ölçümler yaptı.

Defteraios şunları söyledi: “Antik yeraltı geçidinin içindeki su miktarları, kısmen orijinal Peisistratos sisteminin iyileştirilmiş bir parçası olup muhtemelen MÖ 4. yüzyıla aittir. Bunlar ekibimiz tarafından 2022–2023 yıllarında ölçüldü.”

Papadiamantopulu Caddesi'nin altından geçiyor

Antik yapının aktif bölümüne giriş, her gün binlerce Atinalının altında neyin bulunduğundan habersiz geçtiği bir noktada yer alıyor.

“Giriş, Goudi'deki Agios Thomas Meydanı üzerinden. Orada kurduğumuz yeraltı geçidi, erişilebilir uzunluğu 350 metre olup meydanın altında 10–12 metre derinlikte yer alıyor. Şehir merkezine doğru ilerliyor ve Papadiamantopulu Caddesi'nin altından devam ediyor.”

Goudi'den Ulusal Bahçe'ye doğru uzanan antik bölüm yüzyıllardır çalışmıyor. Ancak su başka yollar buldu.

Defteraios şöyle anlatıyor: “Osmanlı döneminden beri, Agios Thomas'ta ortaya çıkan ve tıkanmış Peisistratos Su Kemeri'nin suyunu kente taşıyan daha yeni bir kanal vardı. Tsakmaki olarak biliniyordu.”

Su, Ulusal Bahçe'nin yanındaki Mourouzi Caddesi'ndeki Roma dönemine ait bir rezervuara ulaşıyordu. O dönem tıkalı olan Hadrianus Su Kemeri'nin suyu da Ampelokipi'den gelerek bu rezervuarda suya karışıyordu.

Modern Atina'da suyun tek bir hedefi oldu.

Defteraios, “1875'ten itibaren Peisistratos Su Kemeri'nin suyu yalnızca Ulusal Bahçe'ye ayrıldı” dedi. “1920'de Osmanlı dönemine ait kanal metal borularla değiştirildi. Bu borular bugüne kadar suyu Vasilissis Sofias girişindeki göle taşıyor. Buradan da kanallar aracılığıyla Bahçe'nin sulanması için dağıtılıyor.”

Su bastığı bina ile bu göl aynı caddede. Mesafe büyük değil ve uzmanlar, suyun bu yeraltı rezervuarından gelmiş olma ihtimalini dışlamıyor.

Peki neden şimdi?

Cevap, yaşına rağmen yeraltı sisteminin hâlâ dinamik olması.

Defteraios olayı şöyle anlatıyor: “Özellikle çarpıcı bir örnek 2003'te yaşandı. Çocuk Hastanesi'nin karşısındaki Polis Parkı'nın inşaatı sırasında kazılara aylarca büyük miktarda su doldu ve bu sırada Ulusal Bahçe kurudu.” Ardından ekliyor: “Su, inşaat çalışmaları ilerleyip yeraltı kaçağını kapattığında tünele ve Bahçe'ye geri döndü.”

Keşfedilmemiş dallar

Bu olay bugün bir rehber niteliği taşıyor. Peisistratos Su Kemeri'nin suyunun sabit bir miktar olmadığını gösteriyor. Yeni bir yol bulduğunda o yolu izliyor. Bir hedeften kesiliyor ve davetsiz bir misafir gibi başka bir yerde ortaya çıkıyor.

O dönem Bahçe'nin göllerinden kaybolan su, bir inşaat sahasının kazı çukurlarında son buldu.

Suyun yolculuğu Bahçe'nin göllerinde bitmiyor.

Defteraios bunu şöyle açıklıyor: “Sulama döngüsü tamamlandıktan sonra su, bir kuyu aracılığıyla antik kemerin keşfedilmemiş yeraltı ağına geri dönüyor. Bu ağın Plaka, Monastiraki, Kerameikos ve diğer bölgelere uzanan dalları var.”

Burada, Atinalıların çoğunun kabul ettiği yaygın bir inanca ters düşen başka bir gerçek ortaya çıkıyor.

“Monastiraki Meydanı'ndaki açıklıkta gördüğümüz akan su, Likavitos Tepesi'ndeki Eridanos Nehri'nden gelmiyor. Peisistratos Su Kemeri'nden geliyor” dedi.

Davayla ilgili en önemli nokta ise bu suyun yalnızca yeraltı geçitleriyle sınırlı kalmaması.

“Yerel olarak, bu suyun tamamı nedeniyle Ulusal Bahçe'nin altındaki bir yeraltı suyu akiferi sürekli olarak besleniyor. Bu su her gün bitkileri sularken bölgenin toprak altına da sızıyor.”

“Aynı su, Bahçe'de sulama için kullanılan başka bir kuyuda yeraltı su seviyesi olarak tespit edilebiliyor. Aynı antik yeraltı ağına ait Rus Ortodoks Kilisesi'nin katakombundaki kuyuda da aynı su görülebiliyor.”

Filellinon Caddesi'ndeki Rus Ortodoks Kilisesi, Syntagma Meydanı'na birkaç adım uzaklıkta.

200 metre ötedeki yeraltı gölü

Antik kemer teorisini göz ardı edilemez kılan etken mesafe.

“Dışişleri Bakanlığı binası, tespit ettiğimiz noktaların 200–500 metrelik bir yarıçapı içinde yer alıyor” dedi Defteraios.

Yine de sonuca hemen varmamaya özen gösteriyor.

“Bu, binanın kemerden gelen suyla bastığı anlamına gelmek zorunda değil. Ancak bu suyun bölge genelinde yeraltında yayıldığını biliyoruz.”

Yeraltı jeolojisini bilen uzmanların anlattığı senaryo ise oldukça basit.

Günde 1.300 metreküpe kadar su taşıyan bir yeraltı sistemi, sorun yaratmak için büyük bir değişikliğe ihtiyaç duymaz. Akışta geçici bir değişiklik, bir tıkanma ya da yerel bir su seviyesi yükselmesi, suyu mahallenin en savunmasız noktasından dışarı çıkarmaya yetebilir.

Konuya yorum yapan diğer uzmanlar da benzer bir görüşte görünüyor.

Batı Makedonya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nden profesör ve jeoteknik mühendisi Kostas Sachpazis, Atina'nın yeraltı jeolojisinin karmaşık olduğunu anlattı. Suyun davranışı bir şehir bloğundan diğerine değişebiliyor.

Sachpazis'e göre bir bodrumun su basması için su seviyesinin ciddi biçimde yükselmesi gerekmiyor. Basınçta küçük bir artış bile yeterli olabilir.

Atina Ulusal Teknik Üniversitesi emekli öğretim üyesi Panagiotis Karydis, yeraltı inşaat projelerinin yeraltı su seviyesi üzerindeki etkisinin çok faktörlü bir konu olduğunu belirtti. Bu etkinin kazının derinliğine, zeminin özelliklerine ve binaların temel derinliğine bağlı olduğunu söyledi.

Tüm uzmanların ortak görüşü, nedenin yalnızca ölçümlerle belirlenebileceği yönünde. Suyun içeri girdiği noktanın tespit edilmesi, olaydan önce ve sonra alınan su seviyesi verilerinin karşılaştırılması gerekiyor. Sachpazis'e göre suyun kimyasal analizi de yapılmalı; bu analiz suyun kaynağını “ele verebilir”.

Resmi olarak henüz bir yanıt verilmiş değil. Su pompalarla boşaltılacağı için konuda başka bir gelişme de olmayabilir.

Bu arada Peisistratos Su Kemeri, 2.500 yıldır yaptığı şeyi sürdürecek: Hymettus Dağı'ndan aşağı akmak, Ulusal Bahçe'yi sulamak ve Atina merkezinin altındaki karanlığa karışmak…

Paylaş:

Yapay zekâ asistanları için: bu haberin Markdown (.md) sürümü