Yunanistan, Türkiye'nin hukuka ve mantığa aykırı hareketlerini uluslararası kamuoyuna anlatmak için bir kez daha haritalara başvuruyor. Atina, Türkiye'nin fiilen coğrafyayı değiştirmeye çalıştığını savunuyor ve bu yüzden Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatına (Türkiye-Libya mutabakatı) karşı haritaları masaya koyuyor.
Dışişleri Bakanlığı da 2019'dan beri şunu net biçimde ortaya koyuyor: Coğrafyaya hâkim olmayan yabancı devlet temsilcilerine Türk iddialarının neden dayanaksız ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu anlatmak istiyorsan haritayı göstermen gerekiyor.
Miçotakis'in BM'deki haritası
Başbakan Kiryakos Miçotakis, Yunanistan'ın BM Güvenlik Konseyi dönem başkanlığında düzenlenen üst düzey açık oturumdaki konuşmasında şunları söyledi. Oturumun konusu “Uluslararası barış ve güvenliğin korunması: Yeni teknolojiler ve deniz güvenliği” başlığını taşıyordu. Miçotakis, “Türkiye ve Libya, sanki kıyıları arasında Yunan adaları yokmuş gibi aralarında bir deniz sınırı çizmeye çalıştı” dedi.
Miçotakis, “Coğrafya yeniden yazılamaz. Egemenlik hakları da haritaya keyfi çizgiler çekilerek silinemez” diye vurguladı.
Ayrıca şu uyarıyı yaptı: “Ortak kurallara saygı olmazsa, ‘bizim denizimiz’ (Mare Nostrum) rekabetçi iddiaların ve çıkar odaklı düzenlemelerin bir ormanına dönüşme tehlikesiyle karşı karşıya.”
Tunus
Miçotakis, konuşmasında bir benzetme de yaptı. “Hayal edin” diyen Miçotakis, “Yunanistan ile Tunus, aralarında Sicilya ve Malta hiç yokmuş gibi deniz yetki alanlarını sınırlandırmaya karar verseler. Bunu ciddi biçimde hukuka uygun sayar mısınız?” dedi.
Miçotakis ayrıca Yunanistan-Mısır münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlandırma anlaşmasından da söz etti. Bu anlaşmanın, Türkiye-Libya mutabakatının aksine, deniz hukukunun öngörülerine dikkat edilerek yapıldığını belirtti.
Gerapetritis – Rubio görüşmesinde haritalar
Haritaların masaya konduğu bir diğer görüşme, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun 7 Ekim'de Atina'yı ziyareti sırasında yapıldı.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, in.gr'nin daha önce yazdığı gibi, diplomatik kaynaklara göre Amerikalı meslektaşına Türkiye'nin provokasyonlarını, yasa dışı deniz parklarını ve Türk iddialarının tamamını anlattı. Gerapetritis, karşısındakinin coğrafyayı net görebilmesi için haritayı masada tuttu.
Biden – Miçotakis görüşmesi
Yunanistan, haritaları diplomatik masalarda ve uluslararası kuruluşlarda kullanan ilk ülke değil.
Mayıs 2022'de Miçotakis ile ABD Başkanı Biden arasındaki görüşmede de benzer bir yol izlendi. Miçotakis, özellikle Türk uçaklarının Yunan toprakları üzerindeki uçuşlarını ve yerleşik Yunan adalarını anlatmak için haritalar gösterdi. Bu haritalarda Türkiye'nin “Mavi Vatan” ideolojisi de yer alıyordu.
Dendias dışişleri bakanıyken de haritalar
Nikos Dendias da Dışişleri Bakanı olarak haritalarla dış politika yürüttü. Bu, Atina'nın Türkiye-Libya mutabakatının imzalanmasıyla ve Ankara'nın sahadaki provokatif tutumuyla uğraşmak zorunda olduğu bir dönemde gerçekleşti.
Haziran 2022'de Yunan Dışişleri Bakanlığı, 16 haritayı kamuoyuna açtı. Haritalar, Lozan Antlaşması'ndan 2022'ye kadar Türk provokatifliğinin gelişimini anlatıyordu. Haritalarda adaların silahsızlandırılmasına ilişkin iddialar, yasa dışı Türk-Libya mutabakatı ve “Mavi Vatan” da yer alıyordu.
Haritalar herkese açıktı. Atina, Türkiye'nin revizyonist tutumunun tamamını ortaya koyuyordu.
Güvenlik Konseyi'nde Yunanistan-Türkiye tartışması
Yunanistan'ın Güvenlik Konseyi oturumundaki açıklamalarına, beklendiği gibi Türkiye de yanıt verdi. Türkiye'nin Daimi Temsilcisi Ahmet Yıldız, Ankara'nın Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin tarafı olmadığını hatırlattı. Yıldız, bu konseyin deniz yetki alanlarını sınırlandıran bir mahkeme olmadığını savunarak “Bir harita bir iddiayı gösterebilir, ama onu yargılayamaz” dedi.
Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Aglaia Balta ise Türk iddialarına yanıt vererek Yunanistan'ın “sözde Türkiye-Libya deniz sınırlandırma mutabakatını” kesin biçimde reddettiğini yineledi. Balta, mutabakatın hem coğrafyaya hem de uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurguladı.
Türkiye'nin Mısır'a yaklaşma çabası
Türkiye, bir kez daha Mısır'ı kendi tarafına çekmeye çalışıyor. Amacı, Atina ile Kahire arasındaki MEB sınırlandırma anlaşmasını fiilen boşa çıkarmak. Türk Savunma Bakanlığı açıklamalarına göre Türkiye, Mısır'a Yunanistan ile yapılan herhangi bir anlaşmanın ötesinde 15.000 kilometrekare ek deniz alanı sunuyor.
Ancak Mısırlılar, Türkiye-Libya mutabakatına karşı tepkilerinden geri adım atmıyor. Onlar da egemenlik haklarının zedelendiğini görüyor.
Mısır, Yunanistan ile kısmi deniz sınırlandırma anlaşması yapmanın yanı sıra çeşitli adımlarla da bu haklarına karşı çıkmıştı. Libya Temsilciler Meclisi'nin mutabakatı onaylaması ise Mısır'ın yeni bir tepki turunu başlattı. Mısır Dışişleri Bakanı da son Ankara görüşmesinde Hakan Fidan'a tepkisini dile getirdi.
Analistler ise Mısır'ın Türkiye'ye bu kadar kolay taviz vermeyeceği görüşünde. Kahire, İsrail ile de Avrupa Birliği ile de iyi ilişkileri sürdürmek istiyor. AB ile ilişkileri de Atina'dan geçiyor. Kahire'nin Türkiye ile anlaşabilmesi için ise Yunanistan ile yaptığı anlaşmadaki kendi imzasını bozması gerekiyor.
