Yunanistan'ın 600 milyon euroluk mekânsal planlama programı, ülke genelinde arazi kullanımı ve imar için net kurallar koymayı amaçlıyor. Yüzlerce belediye bölgesini kapsayan çalışmalar, hazırlık ve inceleme aşamalarının çeşitli evrelerinde ilerliyor.
Ancak bir temel adım hâlâ tamamlanmadı: Yeni mekânsal planlara yasal güç kazandıracak tek bir cumhurbaşkanlığı kararnamesi bile çıkarılmadı.
Hangi bölgelerde konut alanlarının, işletmelerin ve yatırım projelerinin hangi koşullarda geliştirilebileceğini belirleyecek Yerel Mekânsal Planlar ile Özel Mekânsal Planlar henüz onay sürecini tamamlamadı.
Sonuç, mülk değerlerini ve arazinin nasıl kullanılabileceğini doğrudan etkileyecek. Şimdi asıl zorluk, yalnızca çalışmaları bitirmek değil; gerekli onayları almak ve yeni planlama kurallarını yürürlüğe koymak.
Yunanistan'ın Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı'na (RRF) yaklaşık 600 milyon euro finansmanla dahil edilen Konstantinos Doxiadis programının nihai raporuna göre, 595 belediye birimini kapsayan çalışmalar olumlu değerlendirme aldı.
Fonlama süresi ağustos ayının sonunda sona erdi, ancak yeni planların resmi olarak kabul edilmesi süreci tamamlanmadı.
Finansman Son Tarihleri ve Tamamlanmamış İşler
Programın ilerleyişi, AB kurtarma fonunun uyguladığı sıkı son tarihlerden etkilendi.
2025'te Yunanistan fonu kaybetme riskiyle karşı karşıya kalınca programın kilometre taşları revize edildi. Böylece Çevre ve Enerji Bakanlığı, çalışmaların büyük bölümünü tamamlamak için ek süre elde etti.
Orijinal programın yaklaşık yüzde 40'ını oluşturan kalan iş için Yunanistan, alternatif finansman kaynakları arayacağını taahhüt etti.
İki yıl önce Avrupa Komisyonu ile varılan bir anlaşma, programın son kilometre taşına ulaşmak için gereken koşulları da değiştirdi.
Anlaşmaya göre çalışmalar; halkın görüşüne açılmamış ve cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle nihai onay almamış olsa bile, Çevre ve Enerji Bakanlığı'nın ilgili biriminin sunulmasını ve incelemesini tamamlaması hâlinde bu kilometre taşına sayılabiliyordu.
Bu düzenleme, yerel topluluklarla yapılacak istişareler, çalışmalarda gerekli düzenlemeler ve yeni mekânsal planlama çerçevesini resmen oluşturmak için gereken sonraki onay prosedürleri için daha fazla zaman tanıdı.
Yerel ve Özel Mekânsal Planların yanı sıra program; transfer edilebilir imar haklarından yararlanabilecek alanları belirlemek, yerleşim sınırlarını tanımlamak ve belediye yollarını sınıflandırmak için ayrı çalışmalar da içeriyor.
Bu çalışmaların amacı, arazi geliştirme ve mekânsal planlama için daha net kurallar oluşturmaya yardımcı olmak.
Mekânsal Planlama Çalışmaları Yüzlerce Belediye Bölgesini Kapsıyor
Çevre ve Enerji Bakanlığı'nın 2026 yılının temmuz ayında hazırlanan son ilerleme raporuna göre, planlanan 227 Yerel Mekânsal Plan çalışmasının 221'i için sözleşme imzalandı.
Sözleşmesi imzalanan çalışmalar farklı uygulama aşamalarında ilerliyor ve 715 belediye birimini kapsıyor.
Raporu, Konstantinos Doxiadis programı kapsamında projeleri görevlendirmek ve uygulamakla sorumlu olan Yunanistan Teknik Odası hazırladı.
Kalan altı sözleşme ise 16 belediye birimini kapsıyor ve henüz imzalanmadı. Bu nedenle bunların Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı'ndan fon alması beklenmiyor.
Bu sözleşmeler Megalopolis, Oropos, Peristeri, Kuzey Kinuria, Agrinio ve Kissamos belediyelerini ilgilendiriyor.
Megalopolis için sözleşme dosyası, taslak anlaşmanın onaylanması amacıyla Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı'nın koordinasyon makamına gönderildi. Oropos dosyası ise incelenmek üzere Sayıştay'a sevk edildi.
Diğer dört projede ise koordinasyon makamı belgeleri düzeltme ya da ek bilgi talebiyle geri gönderdi.
Mikonos ve Santorini Planları Halka Açık Danışmaya Yaklaşıyor
Özel Mekânsal Planlarda da ilerleme kaydedildi. Bu planlar, önemleri, imar özellikleri ya da belirli ihtiyaçları nedeniyle özel planlamaya ihtiyaç duyan alanlar için hazırlanıyor.
Sözleşmesi yapılan 18 çalışma toplam 100 belediye birimini kapsıyor. Bunların 15'i, yani 85 birimi kapsayan çalışmalar planlama makamından olumlu görüş aldı.
Bu 15 çalışmadan biri, değerlendirme için Çevre ve Enerji Bakanlığı'nın çevresel izin birimine iletildi.
Kalan üç çalışma ise daha erken hazırlık aşamalarında. Birinin alternatif planlama senaryolarıyla ilgili belediyeye sunumu sürüyor, diğer ikisi ise hâlâ başlangıç aşamasında.
Daha ileri aşamadaki çalışmalar arasında Mikonos ve Santorini'ye ait planlar yer alıyor. Her ikisinin de önümüzdeki dönemde halka açık danışma sürecine geçmesi bekleniyor.
Atina Bölgesinde Sekiz Belediye Danışma Bekliyor
Atina'yı da içine alan Attika bölgesindeki sekiz belediye için Yerel Mekânsal Planlarla ilgili halka açık danışmaların da kısa süre içinde başlaması bekleniyor.
Bu belediyeler şunlar: Galatsi, Nea Ionia, Nea Filadelfeia-Nea Chalkidona, Iraklio Attica, Metamorfosi, Lykovrysi-Pefki, Agia Paraskevi ve Papagou-Cholargos.
Daha geniş mekânsal planlama çerçevesini tamamlamayı amaçlayan ayrı çalışmalarda da ilerleme kaydedildi.
Bunlardan biri belediye yollarının sınıflandırılmasıyla ilgili. Bu sınıflandırma, belirlenmiş planlama bölgeleri dışındaki yol kenarındaki arsaların inşaata uygun olup olmadığını etkiliyor.
Kurtarma ve Dayanıklılık Aracı'nın fonlama süresi sona erdiğinde, 654 belediye birimini kapsayan yol sınıflandırma çalışmaları için tamamlama belgeleri verilmişti.
Diğer yedi çalışma, 268 belediye birimini kapsayacak şekilde devam ediyordu. 61 birimi kapsayan bir çalışma ise Çevre ve Enerji Bakanlığı'na sunulmuştu.
Yerleşim sınırlarını belirlemeye yönelik çalışmalar da sürüyordu. İki çalışma başlangıç aşamasındaydı, 10 çalışma ise hazırlığın ikinci aşamasına ulaşmıştı.
Bu arada 83 belediye birimini kapsayan ve transfer edilebilir imar haklarına uygun bölgeleri belirleyen bir çalışma bakanlığa sunuldu. Çalışmanın kısa süre içinde halka açık danışma sürecine girmesi bekleniyor.
Asıl Zorluk Nihai Onay
Çalışmalarda kaydedilen ilerlemeye rağmen programın başarısı, sonuçta bunların resmi olarak kabul edilmesine bağlı olacak.
Amaç, arazi kullanımını ve geliştirmeyi yöneten net kurallara sahip kapsamlı bir mekânsal planlama çerçevesi oluşturmak. Bu çerçeve, yatırım için öngörülebilir koşullar sağlayacak ve çevresel hassasiyeti olan alanları ya da özel konut değeri taşıyan bölgeleri riske atmadan mülk geliştirmeyi kolaylaştıracak.
Bu aşamaya ulaşmak için teknik belgelere, yerel topluluklarla kapsamlı istişareye ve cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle onaylanmadan önce önerilerin daha ayrıntılı incelenmesine ihtiyaç var.
Geriye kalan görev, çalışmaları uygulamada işe yarayabilecek geliştirme kurallarına sahip, tutarlı ve işlevsel bir mekânsal planlama çerçevesine dönüştürmek.
