Yunanistan'da IFET olarak bilinen Farmasötik Araştırma ve Teknoloji Enstitüsü'nün ilaç harcamaları son beş yılda yıllık yüzde 46,8 oranında artıyor. Bu artışın başlıca nedeni, Yunan piyasasına henüz girmemiş ama Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ya da Avrupa İlaç Ajansı (EMA) gibi uluslararası kurumlardan onay almış yenilikçi ilaçların ithal edilmesi.
Bu ilaçlar IFET aracılığıyla ülkeye ulaşıyor ve hastalara bireysel paketler halinde dağıtılıyor. Dağıtım, Yunanistan'ın sağlık sigortası kurumu EOPYY üzerinden yapılıyor ve harcamayı EOPYY karşılıyor.
Her hasta için ayrı ayrı ithalat onayı gerekiyor. Bu onay, hekimin talebinin Elektronik Ön Onay Sistemi'ne (ΣΗΠ) iletilmesinden ve EOPYY'nin yetkili komitesinin onayından sonra veriliyor.
Buna karşılık, Yunanistan'da iç piyasada bulunmayan yaygın ilaçların bireysel paket harcamasındaki artış hızı yalnızca yüzde 6,4.
Bu sonuca, bu yıl Viyana'da 8-11 Kasım tarihlerinde düzenlenen ISPOR Avrupa farmakoekonomi kongresine sunulan bir araştırma ulaştı. Çalışma, kongreye sunulan çalışmaların en iyi yüzde 5'i arasında yer aldı.
Araştırmanın başında EOPYY Başkanı ve Müzakere Komitesi Başkanı Vasiliki-Konstantina Gogozotu vardı. Ekibinde EOPYY yöneticilerinden Hristina Georgi, Panagiotis Pateraki, Hara Kani, Panagiota Litsa ve Konstantinos Psychogios yer aldı.
Bu veriler, yenilikçi ilaçların harcama hızının analiz edilmesine, diğer ilaçlarla ilişkisinin incelenmesine ve hastaların ihtiyaç duyduğu tedavilerin devlet tarafından finanse edilmesine dair öngörüler yapılmasına olanak tanıyor.
Bu çalışmada, aynı kongrede sunulan diğer iki araştırmayla birlikte, EOPYY'nin sigortalılarının tedavisi için ödediği ve hastalara EOPYY eczaneleri üzerinden ulaşan ilaçlara ilişkin veriler ilk kez yer alıyor. Bu ilaçlar IFET tarafından satın alınmış olup nadir hastalıklara yönelik yenilikçi veya yetim ilaçlar.
Söz konusu ilaçlar, IFET'in ithalat kanalından geçen özel ve yeni teknoloji ilaçlar. Bunlar ya Avrupa İlaç Ajansı (EMA) tarafından henüz onaylanmadığı, yalnızca ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) onayını aldığı için bu kanala yöneliyor; ya da EMA onayına rağmen Yunanistan'ın clawback (ilaç firmalarının harcama aşımında devlete geri ödeme mekanizması) nedeniyle cazip bir pazar olmadığı için.
ISPOR'da sunulan üç araştırma, yenilikçi ilaçların harcama hızını analiz etme, diğer ilaçlarla ilişkisini inceleme ve mevcut tedavilerle çözüm bulunamayan hastaların ihtiyaç duyduğu tedavilerin devlet tarafından finanse edilmesine ilişkin öngörüler yapma imkânı sunuyor.
Artan harcamalar
İlk araştırmaya göre IFET'in özel yenilikçi ilaç ithalatına yaptığı harcama 2020'de 62,1 milyon eurodan 2025'te 308,7 milyon euroya yükseldi. Bu, yüzde 397,2'lik bir artış anlamına geliyor. Aynı dönemde EOPYY'nin karşıladığı sıradan ilaçlardaki harcama ise 1.499,3 milyon eurodan 2.436,8 milyon euroya çıktı; artış yüzde 62,5 oldu.
Bu tutarlar, IFET için yıllık ortalama yüzde 37,8, diğer karşılanan ilaçlar için yüzde 10,2'lik bir artışa karşılık geliyor. Bu oran, uluslararası düzeyde ilaç harcamalarındaki yıllık artışla uyumlu.
Aynı dönemde reçete sayısı yıllık yüzde 7,9, hasta sayısı ise yüzde 8,7 arttı. Bu tablo, yeni sağlık teknolojilerinin yüksek maliyetini gösteriyor.
Burada şunu da belirtmek gerekir: Bilimdeki ilerlemenin sunduğu çözümlerden yararlanma imkânı, bu tedaviye ihtiyacı olan tüm hastalar için her zaman mevcut değil. Çünkü hastaların Elektronik Ön Onay Sistemi'ne (ΣΗΠ) erişebilmesi her zaman kesin değil.
Daha fazla reçete ve hasta
EOPYY'nin ilaç alım harcaması yıllık yaklaşık yüzde 12 oranında arttı. 2020'de 1,561 milyar euro olan harcama, 2025'te 2,746 milyar euroya çıktı; bu da yüzde 75,8'lik bir artış demek.
Toplam reçete sayısı yüzde 47 arttı; 2020'de 1.638 milyon olan reçete sayısı 2025'te 2.407 milyona yükseldi. Ortalama yıllık artış hızı ise yüzde 8 oldu.
Dağıtılan toplam paket sayısı yüzde 38,7 arttı. 2020'de 2.989 milyon olan paket sayısı 2025'te 4.145 milyona çıktı. 2020-2025 yılları arasında her yıl ortalama yüzde 6,8 artış hızı korundu.
IFET üzerinden ilaç alan hasta sayısı yüzde 371,2 arttı; 924'ten 4.354'e yükseldi. Ortalama yıllık artış yüzde 36,3 oldu. Bu ilaçlar 2025'te toplam harcamanın yüzde 11,2'sini oluşturdu, ancak dağıtılan paketlerin yalnızca yüzde 2,3'ünü oluşturdu.
Yetim ilaçlar
EOPYY ekibi, Gogozotu başkanlığında, ikinci araştırmayı yine ISPOR'a sundu. Bu kez araştırmada EOPYY yöneticisi Anastasia Seimeni de yer aldı. Araştırma, EOPYY'nin 2025'te ΣΗΠ üzerinden yenilikçi ilaçlara harcadığı 308,7 milyon eurodan 174,4 milyon eurosunun, yani yüzde 56,5'inin nadir hastalıkların yetim ilaçlarına gittiğini tespit etti.
Hastaların erişimi evrensel olmadığı için giderek daha fazla hasta IFET aracılığıyla çözüm arıyor. IFET'in yetim ilaçlara yaptığı harcama, yenilikçi ilaç harcamasının yüzde 56,5'ine çıkarak 9,2 puan arttı. 2020'de bu oran yüzde 47,3'tü.
Ama hacim açısından artış çarpıcıydı.
IFET'in ithal ettiği ilaç miktarı son beş yılda yüzde 581,8 arttı. Paket sayısı 2020'de 13.699 ile neredeyse 14.000 iken, 2025'te 93.395 pakete, yani 100.000'e yaklaşan bir seviyeye çıktı.
Bunların yaklaşık 20.000 paketi (19.590 bireysel paket) 2025'te yetim ilaçlarla ilgiliydi. 2020'de bu sayı 5.524 bireysel paketti; artış yüzde 254,6 oldu.
Ürün çeşitliliği tarafında ise 2025'te 204 ticari adla ilaç ithal edildi; 2020'de bu sayı 128'di. Yaklaşık yüzde 60'lık bir artış var. Bunların 45'i yetim ilaçtı; 2020'de 28 idi. Burada artış yüzde 60'ı aştı.
İkinci araştırma, IFET'teki harcama artışının neredeyse yüzde 60'ının (yüzde 58,8) yetim ilaçlardan geldiğini ortaya koydu. Toplam 246,6 milyon euroluk harcama artışının 145 milyon eurosu yetim ilaçların ek alımlarına gitti.
IFET harcamasının yüzde 56,5'i yetim ilaçlara gitse de zaman içinde yetim ilaç paketlerinin oranı neredeyse yarıya indi: yüzde 40,3'ten yüzde 21'e düştü. Bunun nedeni, Enstitü'nün ithal ettiği daha fazla yenilikçi tedavi.
Üçüncü araştırmaya göre yetim ilaçların bireysel paket sayısı yüzde 54,8 azalmasına rağmen, bunların satın alma harcaması yüzde 41,1 arttı.
Diğer hastalıklara yönelik bireysel paketler ise yüzde 34,5 arttı; ancak bunlara yapılan harcama yüzde 64,3 arttı.
Bu durumda, hasta başına bireysel paketin maliyeti yetim ilaçlarda, 2025'te IFET'in diğer ithal ilaçlarına kıyasla 7,8 kata kadar çıkabiliyor. 2020'de yetim ve diğer ilaçların maliyet oranı üç katıydı.
