Yunanistan'da ruh sağlığı sorunu olan kişilerin kaldığı özel sektördeki yatılı bakım evleri, pansiyonlar ve korumalı dairelerle EOPYY ile yeni sözleşmeler yapılacak. Bu değişiklik, kapsamı kurumdan topluma geçiş (αποασυλοποίηση) çerçevesinde olan sağlık sistemi finansmanını değiştiriyor. Yeni düzenlemeye göre birimlere yapılacak ödemeleri doğrudan EOPYY yapacak. Sağlık Bakanlığı da gerekli ödenekleri EOPYY'ye aktaracak.
Finansman değişikliği, bu birimlerin işleyişiyle ilgili yeni günlük bakım ücretlerini de getiriyor. Ancak bu ücretler fiilen Nisan 2027'den itibaren uygulanacak. O tarihe kadar pansiyonlar, geçen Ağustos ayındaki ücretlerle ödeme almaya devam edecek. Bu durum, ilgili hesaplaşma yapılıncaya kadar sürecek.
Düzenlemeler, Sağlık Bakanlığı ile Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanlığı'nın ortak kararında yer alıyor. Karar, ruh sağlığı hastalarına bakan korumalı birimlerin ödemelerine ilişkin geçiş hükümleri öngörüyor. Ayrıca bu birimlerin 1 Ocak 2027'den itibaren imzalamaları gereken yeni sözleşmelerin uygulanmasını düzenliyor.
Bu birimlerde kalan hastalar, yerel Geçiş Yönetimi Komitesi'nin ya da savcılığın karar verdiği kişilerden oluşuyor.
Birimler
Yatılı bakım evleri, pansiyonlar ve korumalı daireler, yeni günlük bakım ve yemek ücretinden yararlanabilecek. Bunun için birimlerin kuruluş ve işletme iznine sahip olması, EOPYY ile sözleşmeli olması ve Epidemiyolojik Gözetim ve Tedavi Yönetimi Bilgi Sistemi ile tek bir kurum içi planlama sistemine zorunlu olarak bağlanıp birlikte çalışması gerekiyor. Ayrıca özel hukuk tüzel kişilerinin Ruh Sağlığı Birimleri Kaydı'nda (Μητρώο Μονάδων Ψυχικής Υγείας) kayıtlı olmaları şart.
Kalanlar
Bu yapılarda kalan hastalar, yerel Geçiş Yönetimi Komitesi'nin ya da savcılığın bu birimlere geçiş kararı verdiği kişilerdir ve şu gruplardan oluşur: Ciddi ruhsal bozuklukları ve ciddi psikososyal sorunları olan, psikogeriatrik bakım ve rehabilitasyona ihtiyaç duyan yetişkinler; demans, Alzheimer ve ilgili bozuklukları olan kişiler; zihinsel engeli ve ikincil ruhsal bozuklukları olan kişiler; ciddi ruhsal bozuklukları ya da zihinsel engeli ve eşlik eden ciddi organik sorunları olan kişiler; yaygın nörogelişimsel bozukluklar, yani otizm spektrum bozuklukları olan kişiler; son evre demansı olanlar; ciddi ruhsal bozuklukları ve uyarılmış davranışları olan, nüks nedeniyle geçici ya da kalıcı olarak artırılmış izleme ve bakıma ihtiyaç duyan kişiler; hastanede kalırken uygun birimlere ya da korumalı dairelere geçiş hazırlığı yapılan ruhsal bozukluğu olanlar; destekleyici bir aile ya da çevre ortamı bulunmayan ve işlevsellik düzeylerine göre kademeli destek ve bakıma ihtiyaç duyan ruhsal bozukluğu olanlar; ruhsal bozukluğu, zihinsel engeli ya da otizmi ve ikincil ruhsal bozuklukları olan, öz bakım ve kendine yeterlilik becerileri artmış ama tam olmayan kişiler.
Çocuklar ve gençler arasında ciddi ruhsal bozuklukları ve ciddi psikososyal sorunları olanlar, nörogelişimsel bozuklukları, zihinsel engeli ve ikincil ruhsal bozuklukları ya da otizm spektrumunda bulunanlar yer alıyor. Bunların yanında gizli dönem ya da ergenlik öncesi yaşta, ihtiyaçlarını karşılamayan bozuk ailelerden gelen çocuklar, suç niteliğinde ya da kural ihlali davranışı gösteren gençler, ruhsal bozuklukları olan gençler ve ciddi bozuk ortamlardan gelen gençler de bu kapsama giriyor.
Tazminat, EOPYY sigortalısı, sigortasız ya da mali durumu yetersiz olan ve AMKA (sosyal güvenlik numarası), kimlik, pasaport ya da mülteci veya ikincil koruma hakkı sahibi üçüncü ülke vatandaşlarına ait oturma izni gibi her türlü yasal ikamet belgesine sahip ruhsal bozukluğu olan kişiler için ödenecek. AB kurumlarına sigortalı olanlar da bu kapsamda yer alıyor.
Yeni günlük ücretler
Yatılı bakım evleri 8 türe ayrılıyor ve günlük bakım-yemek ücreti şöyle belirlendi:
A1 türü yatılı bakım evlerinde ciddi ruhsal bozuklukları ve ciddi psikososyal sorunları olan ya da zihinsel engeli ve ikincil ruhsal bozuklukları olan kişiler kalıyor. Bu birimlerde günlük bakım-yemek ücreti 107 avro.
A2 türü yatılı bakım evlerinde 65 yaşın üzerinde, psikogeriatrik bakıma ihtiyaç duyan ciddi ruhsal bozuklukları olan kişiler kalıyor. Günlük bakım-yemek ücreti 98 avro.
A3 türü yatılı bakım evlerinde organik psikosendromu, Alzheimer hastalığı ve ilgili bozuklukları olan kişiler kalıyor. Günlük bakım-yemek ücreti 110 avro.
A4 türü yatılı bakım evlerinde yaygın gelişimsel bozuklukları, yani otizm spektrum bozuklukları olan kişiler kalıyor. Günlük bakım-yemek ücreti 110 avro.
A5 türü yatılı bakım evlerinde son evre demansı olan kişiler kalıyor. Günlük bakım-yemek ücreti 75 avro.
A6 türü yatılı bakım evlerinde ciddi ruhsal bozuklukları ya da ağır zihinsel engeli ve eşlik eden ciddi organik sorunları olan kişiler kalıyor. Günlük bakım-yemek ücreti 107 avro.
A7 türü yatılı bakım evlerinde ciddi ruhsal bozuklukları ve uyarılmış davranışları olan, nüks nedeniyle geçici olarak (kısa süreli konaklama) ya da kalıcı olarak artırılmış bakıma ihtiyaç duyan kişiler kalıyor. Günlük bakım-yemek ücreti 145 avro.
A8 türü yatılı bakım evlerinde otizm spektrum bozuklukları ve uyarılmış davranışları olan kişiler kalıyor. Günlük bakım-yemek ücreti 145 avro.
Pansiyonlar üç kategoriye ayrılıyor. Uzun süreli kalış yapan yetişkinlerin kaldığı pansiyonlarda günlük bakım-yemek ücreti 102 avro. Toplumsal yeniden entegrasyon amaçlı yetişkin pansiyonlarında da ücret aynı şekilde 102 avro olarak belirlendi. Çocuk ve gençlerin kaldığı pansiyonlarda günlük bakım-yemek ücreti 125 avro.
Korumalı daireler de iki kategoriye ayrılıyor. Ruhsal bozukluğu olan ya da ikincil ruhsal bozukluklarla birlikte zihinsel engeli bulunan kişilerin kaldığı korumalı dairelerde günlük bakım-yemek ücreti 35 avro olarak belirlendi. Yaygın gelişimsel bozuklukları, yani otizm spektrum bozuklukları olan kişilerin kaldığı korumalı dairelerde ise günlük bakım-yemek ücreti 100 avro.
Bakım ücretinin kesilmesi
Yararlanıcı hastalık nedeniyle birimde kalmıyorsa ve bu durum 30 güne kadar sürerse bakım ücreti tamamen ödenir. Hastanede kalış 30 günü aşarsa yer boş sayılır. Bu durumda yeni bir yararlanıcı yerleşene kadar ücret yüzde 50 azaltılarak ödenmeye devam eder.
Yararlanıcı izin, akraba ziyaretleri (ayda 15 geceye kadar), tatiller (yılda 30 güne kadar) ve diğer planlı çıkış ve konaklamalar (ayda 2-5 güne kadar) nedeniyle birimin dışında kalırsa yer ayrılmış kalır ve bakım ücreti tamamen ödenir.
Yararlanıcı kişisel nedenlerle, uyum sağlayamadığı için ya da gerekçesiz olarak kendi kusuruyla birimden ayrılırsa yer, ayrılış tarihinden itibaren 15 gün süreyle ayrılmış kalır ve ücret yüzde 50 azalır. 15 günlük sürenin sonunda ücret ödemesi durur, yer boşalır ve yeni bir yararlanıcı yerleşir.
Yararlanıcının ölmesi durumunda bakım ücreti, ölüm kayıt belgesinde yazan tarihten itibaren kesilir. Yer boşalır ve belirlenen usule göre yeni bir yararlanıcı yerleşir.
