Lavrio Teknoloji Parkı'nda pazartesi günü açılan ulusal süper bilgisayar Daidalos, dünyanın en güçlü 500 sisteminden biri. Makine, aşırı hava olaylarını ele almaktan yapay zekâ modellerinin geliştirilmesine kadar çok çeşitli alanlarda kullanılacak. Ayrıca üniversiteler ve şirketler için bilimsel araştırmalar da yapacak.
Daidalos'un işlem gücü 85,69 petaflops; bu, saniyede trilyonlarca kayan noktalı işlem anlamına geliyor. Sistem, dünya çapında yılda iki kez güncellenen Top500 listesinde 31. sıraya yerleşiyor.
Süper bilgisayarı ABD merkezli HP geliştirdi. Makine, Lavrio'daki eski Elektrik Santrali'nin tarihi binasında kurulan yeni Veri Merkezi'nde yer alıyor.
Açılışı Dijital Yönetişim ve Yapay Zekâ Bakanı Dimitris Papastergiou ile birlikte yapan yetkili, 58,9 milyon euroluk altyapının «bizi geleceğin bulvarlarına götürecek» olduğunu söyledi. Yetkili, bazı seslerin yalnızca elimizde olmayan parayı harcamak istediğini, ancak geleceğe yatırım yapmanın ne kadar önemli olduğunu hesaba katmadığını da belirtti.
Projeyi Ulusal Araştırma ve Teknoloji Altyapıları Ağı (GRNET A.Ş.) yürütüyor. Proje, Yunanistan'ın «Yunanistan 2.0» Ulusal Kalkınma ve Dayanıklılık Planı kapsamında hayata geçiriliyor. Finansmanını ise NextGenerationEU programı üzerinden Avrupa Birliği ile Ortak Girişim EuroHPC JU sağlıyor.
Süper bilgisayar, Hewlett Packard Enterprise (HPE) mimarisine dayanıyor. Sıvı soğutma sistemi kullanıyor ve NVIDIA GH200 hızlandırıcılara sahip.
Daidalos, Yapay Zekâ Fabrikası PHAROS'un çekirdeğini oluşturuyor. PHAROS, hesaplama altyapısını yapay zekâ uygulamalarının ihtiyaçlarıyla buluşturuyor.
Bakan Papastergiou, daha önce Yunanistan'ın resmi haber ajansı ΑΠΕ-ΜΠΕ'ye yaptığı açıklamada şunları söyledi: «Daidalos, yapay zekâ modellerini eğitebilen bir makine. Pek çok üniversite, araştırma kurumu ve işletme aklında bir fikir taşıyor ya da daha küçük ölçekte bir şeyler denedi. Ama artık bunları yapacak yere ihtiyaçları var.»
Kozani'de yeni sistem
Bakan, ikinci makineyle ilgili olarak şunları anlattı: «Ekim ayında Kozani'deki ikinci makinenin ihalesi başlıyor. Bu makine de aynı derecede güçlü olacak, ama asıl olarak bu modelleri çalıştırmak için kullanılacak. O zamana kadar modeller PHAROS'un altyapısında çalışabilir. Ancak ihtiyaçlar çoğalacağı için aynı güçte bir makine daha getiriyoruz.»
Papastergiou, başka makinelerin de bulunduğunu söyledi: «Pek bilinmeyen ama Atina Ulusal Teknik Üniversitesi'nin (Ulusal Metsovio Politeknik) yeni makinesi olan İkaros var. O da genel ekosistemin bir parçası olacak ve PHAROS'un çatısı altında yer alacak. Böylece Daidalos'u tamamlayıcı olarak bu topluluğa hizmet verebileceğiz.»
Süper bilgisayar, aynı anda çalışan ve tek bir sistem gibi birlikte hareket eden çok sayıda güçlü hesaplama biriminden oluşuyor. Bu sayede karmaşık hesaplamalar yapabiliyor ve büyük veri yığınlarını sıradan bir bilgisayardan çok daha kısa sürede işleyebiliyor.
Uygulamaya bağlı olarak haftalar ya da aylar süren bir iş, saatler veya günler içinde tamamlanabiliyor. Bu özellik, büyük yapay zekâ modellerinin eğitimi, bilimsel simülasyonlar, büyük ölçekli veri analizi ve çok sayıda senaryonun incelenmesi gereken uygulamalar için özellikle önemli.
Bugüne kadar büyük hesaplama gücüne ihtiyaç duyan Yunan araştırma ekipleri, üniversiteler ve şirketler çoğu zaman yurt dışındaki altyapılara erişim arıyordu. Daidalos'un işletilmesi, bu tür işlerin ülke içinde yapılmasının önünü açıyor. Böylece önemli hesaplama kaynakları gerektiren araştırma projeleri ve uygulamalar geliştirilebilecek.
Sivil koruma, sağlık ve sanayide uygulamalar
Sivil koruma ve iklim değişikliğinin incelenmesi alanında Daidalos, doğal afetler için yüksek çözünürlüklü simülasyonları destekleyebilir. Örneğin bir araştırma ekibi, rüzgâr hızı gibi parametreleri değiştirerek farklı hava koşulları altında bir yangının olası seyrini inceleyebilir. Hesaplama gücü, daha fazla senaryonun daha kısa sürede ve daha yüksek doğrulukla incelenmesini sağlıyor.
Sağlık alanında bir Yunan girişimi, röntgen ve bilgisayarlı tomografi gibi tıbbi görüntüleri analiz eden yapay zekâ modellerini eğitmek için bu altyapıyı kullanabilir. Bu tür uygulamalar büyük hacimli veri işlenmesini ve tekrarlanan test ve değerlendirme döngülerini gerektiriyor. Güçlü bilgisayar sistemleri bu süreçleri hızlandırabiliyor.
Benzer şekilde bir üniversite laboratuvarı, büyük Yunanca metin koleksiyonlarını işleyerek dilin kendine özgü yapısına daha iyi uyum sağlayan dil modelleri eğitebilir. Böylece, veri hacmi çok daha büyük dillere göre tasarlanmış genel çözümlerle yetinmek yerine ülkenin ihtiyaçlarına uygun uygulamalar geliştirilebilir.
Sanayide ise hesaplama gücü, ürünler ve üretim süreçleri için dijital ikizler (digital twins) oluşturmakta kullanılabilir. Şirketler gerçek üretime geçmeden önce farklı koşulları simüle edebilir, olası sorunları daha erken tespit edebilir ve tasarımı iyileştirerek süre ile maliyeti azaltabilir.
Uygulamalar arasında biyomedikal araştırmalar, fizik, kimya, yeni malzeme geliştirme, iklim modelleri, büyük ölçekli veri analizi ile kamu ve özel sektör için yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesi de yer alıyor.
Daidalos ve Pharos
Daidalos, Yunanistan'ın Yapay Zekâ Fabrikası PHAROS'unun hesaplama çekirdeğini oluşturuyor. İki altyapının rolleri farklı ama birbirini tamamlıyor. Süper bilgisayar gerekli işlem gücünü sağlarken PHAROS, bu gücün erişimini organize ediyor ve onu veri, araçlar, teknik bilgi birikimi, teknik destek ve iş birlikleriyle birleştiriyor.
Amaç, şirketlerin, üniversitelerin ve araştırma ekiplerinin mevcut kaynakları yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesi ve değerlendirilmesi için kullanabilmesi.
Bakanlığa göre PHAROS sayesinde Yunanistan, yeni nesil yapay zekâ uygulamaları geliştirmek için bu ölçekte altyapıya sahip 14 ülke arasına girdi.
