370 milyon euro sübvansiyon verilmesine rağmen benzin ve motorin fiyatları 2 euro'nun üzerinde kalıyor, elektrik ise yüzde 20 arttı. Ek faturanın 1 milyar euro'ya yaklaşmasıyla birlikte yakıttaki yüzde 56'ya varan vergiler hükümet politikasının sınırlarını gözler önüne seriyor.
Enerji krizi geri döndü ve yakıt fiyatları yeniden Yunan kamuoyunun gündemini belirliyor. Başbakanın ısınma mazotunda 'ulusal müdahale' sözü vermesinin ardından hükümet, eylül sonuna kadar yaklaşık 200 milyon euro değerinde destek önlemleri hazırlıyor.
Asıl mesele bir litre benzin veya motorinin ne kadara mal olduğu değil; bir çalışanın maaşıyla kaç litre alabildiği. Bu ölçütte Yunanistan'ın durumu çok daha zor görünüyor.
Avrupa Komisyonu'nun 14 Eylül tarihli Haftalık Petrol Bülteni'ne göre Yunanistan, litre başına 2.158 euro ile AB'de altıncı en pahalı benzini alıyor — Avrupa ortalamasının yaklaşık 9.5 sent üzerinde ve sadece Danimarka, Hollanda, Almanya, Finlandiya ve Fransa'nın gerisinde. Motorin daha iyi durumda; litre başına 2.122 euro ile AB ülkeleri arasında 12'nci sırada ve ortalamanın yaklaşık 3.7 sent altında. Yani Yunanistan açık ara en yüksek yakıt fiyatına sahip değil — yüksek fiyatların olağanüstü düşük gelirle birleştiği bir tablo var.
Gelir açığı çarpıcı. Yunanistan'da ortalama brüt maaş yılda 17.954 euro (aylık yaklaşık 1.496 euro) — Fransa'nın 43.790 euro'su, Almanya'nın 53.791 euro'su ya da Danimarka'nın 71.565 euro'sunun çok altında. Satın alma gücüne etkisi belirgin: Aylık bir Yunan maaşı yaklaşık 675 litre benzin alırken, Fransa'da 1.200 litre, Almanya'da 1.230 litre, Hollanda'da 1.343 litre, Finlandiya'da 1.370 litre ve Danimarka'da 1.450 litre alınıyor.
Yunanistan'da 50 litrelik deposu doldurmak yaklaşık 108 euro tutuyor — bu ortalama aylık ücretin yüzde 7.2'sine denk geliyor. Danimarka'da aynı dolum mutlak olarak daha pahalı (128 euro) ama aylık ücretin sadece yüzde 2.15'ini yiyor. Bu fark özellikle Yunanistan'da araç kullanımının iş ve günlük yaşamla yakından bağlantılı olduğu düşünülünce önem kazanıyor.
Diğer AB ülkeleri farklı yanıt verdi: Malta fiyatları idari olarak dondurdu, İsveç akaryakıt vergilerini kesti, Kıbrıs ve Macaristan maktu vergileri AB tabanına indirdi, Slovenya vergi indirimiyle fiyat düzenlemesini birleştirdi, İspanya ise belirli meslekler için hedefli 20 sent sübvansiyon getirdi. Yunanistan daha dar bir yaklaşım izledi ve ağırlıklı olarak motorini sübvanse etti; benzin maktu vergisi litre başına 70 sentte kaldı — bu da AB asgari sınırı olan 35.9 sentin iki katı.
Sonuç olarak Yunanistan yüksek yakıt maliyetleriyle tek başına karşı karşıya değil ve her fiyat kategorisinde zirvede de değil. Ancak yüksek benzin ve motorin fiyatlarının düşük ortalama gelirle birleşmesi ülkeyi eşsiz derecede zor bir konuma itiyor — bu da tartışmanın sadece fiyatların 10 ya da 15 sent düşüp düşmeyeceğine odaklanmaması, fiyat ile gelir arasındaki daha derin uyuşmazlığa bakması gerektiği anlamına geliyor. Ve bazı tahminlere göre bu yıl ısınma yağının yüzde 70'e kadar yükselmesi halinde etki sürücülerle sınırlı kalmayacak; ısınma, ulaşım, işletme maliyetleri ve mal ve hizmet fiyatları genelinde dalga etkisi yaratacak.
