Yunanistan, en güçlü süper bilgisayarı Daedalus'u hizmete aldı. Bu adım, ülkenin teknolojik kapasitesini genişletme ve Yunanca'ya uygun araçlar dahil yapay zekâ uygulamaları geliştirme çabalarında önemli bir aşama.
Atina'nın güneydoğusundaki Lavrio Teknoloji ve Kültür Parkı'na kurulan 58,9 milyon euroluk sistem; araştırmacılara, üniversitelere, işletmelere ve kamu kuruluşlarına hizmet vermek üzere tasarlandı. Sistem ayrıca, Avrupa'daki yapay zekâ geliştirme tesisleri ağının parçası olan Yunanistan'ın Yapay Zekâ Fabrikası PHAROS'a işlem gücü sağlayacak.
Ölçülen performansı 85,69 petaflop olan Daedalus, dünyanın en güçlü süper bilgisayarlarını listeleyen TOP500'de 31. sırada; enerji verimliliğine dayalı Green500 sıralamasında ise 23. sırada yer alıyor.
Aşağıdaki soru-cevaplarda sistemin yetenekleri, uygulama alanları, finansmanı ve Yunanistan için önemi anlatılıyor.
Daedalus nedir ve Yunanistan için neden önemli?
Daedalus, Yunanistan'ın yeni ulusal süper bilgisayarı ve ülkenin edindiği en güçlü bilgi işlem sistemi. Çok büyük miktarda veriyi işleyebilen ve karmaşık hesaplamaları son derece yüksek hızlarda yapabilen bir yüksek performanslı bilgi işlem (HPC) altyapısı.
Sistem, Yunanistan'ın bilimsel araştırma, yapay zekâ ve ileri teknoloji uygulamalarındaki kapasitesini artıracak. Ayrıca ülkenin Avrupa ve uluslararası süper bilgi işlem ekosistemindeki konumunu güçlendirecek.
Yatırım, Yunanistan'ın yerli teknoloji uzmanlığı geliştirmesine ve yurt dışındaki bilgi işlem kaynaklarına bağımlılığını azaltmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.
Daedalus ne kadar güçlü ve uluslararası sıralamada nerede?
Sistemin ölçülen bilgi işlem performansı 85,69 petaflop. Bu, saniyede yaklaşık 85,69 katrilyon kayan noktalı işlem anlamına geliyor.
Sistem, dünyanın en güçlü süper bilgisayarlarını listeleyen TOP500'de 31. sırada; enerji verimliliğini ölçen Green500'de ise 23. sırada yer alıyor.
Projenin sunumuna göre bu performans, Yunanistan'ı uluslararası süper bilgisayar sıralamalarında önemli bir yeri olan 14 ülke arasına yerleştiriyor.
Daedalus'tan ilk kullanıcılar ne zaman yararlanabilecek?
Sistemin teknik yapılandırması tamamlandıktan sonra erişim aralıkta kademeli olarak başlayacak.
Ulusal Araştırma ve Teknoloji Altyapıları (GRNET), ilgili çağrıları, erişim koşullarını ve başvuru talimatlarını duyuracak. Amaç, işletmeye geçişi düzenli ve teknik olarak güvenli biçimde yapmak.
Sistemi kimler kullanabilecek ve erişim nasıl sağlanacak?
Daedalus; üniversiteler, araştırma merkezleri, girişimler, küçük ve orta ölçekli işletmeler, sanayi ve kamu kuruluşları dahil olmak üzere Yunan ve Avrupalı bilim ve akademi camiasının kullanımına açık olacak.
Erişim, her projenin niteliğine göre GRNET, Avrupa Yüksek Performanslı Bilgi İşlem Ortak Girişimi (EuroHPC JU) ve PHAROS tarafından yürütülen çağrılar ve prosedürler üzerinden düzenlenecek.
Başvuru sahipleri önerilerini sunacak. Bu öneriler bilimsel veya teknolojik değerine, bilgi işlem gereksinimlerine ve kaynakların uygunluğuna göre değerlendirilecek. Belirli uygunluk kriterleri ve son başvuru tarihleri, sistem işletmeye alındığında duyurulacak.
Daedalus pratikte ne yapabilir? Somut örnekler var mı?
Uygulama alanları; sağlık ve biyomedikal araştırmalardan iklim bilimine, enerjiden ulaşıma, üretimden siber güvenliğe kadar uzanıyor.
Sağlık alanında araştırmacılar, hastalıkların erken teşhisini ve kişiselleştirilmiş tıp araçlarının geliştirilmesini desteklemek için uygun şekilde anonimleştirilmiş verilerle yapay zekâ modellerini eğitebilecek.
Sivil koruma alanında sistem, aşırı hava olaylarını daha iyi anlamak ve orman yangını risklerini değerlendirmek için karmaşık iklim simülasyonları çalıştırabilecek.
İşletmeler Daedalus ile yeni ürünleri ve üretim süreçlerini simüle edebilecek. Böylece üretim başlamadan önce test süresini kısaltıp tasarımları iyileştirebilecek.
Sistem ayrıca Yunanca'ya uygun araçlar dahil üretken yapay zekâ uygulamalarını ve büyük dil modellerini destekleyecek. Bunların eğitim ve kültür alanlarında kullanımı da söz konusu olabilecek.
Daedalus yalnızca yapay zekâ için mi kullanılacak?
Hayır. Daedalus, bilimsel ve teknolojik görevler için tasarlanmış genel amaçlı bir süper bilgisayar. Bu görevler olağanüstü yüksek bilgi işlem gücü gerektiriyor.
Yapay zekâ ana uygulama alanlarından biri olsa da sistem hesaplamalı fizik ve kimya, biyoloji, meteoroloji, iklim araştırmaları, enerji ve endüstriyel mühendislik alanlarını da destekleyebilecek.
Büyük veri kümelerini işleme ve karmaşık simülasyonları yürütme yeteneği, sistemi çok çeşitli disiplinlerdeki araştırmalar için uygun hale getiriyor.
Sıradan bir bilgisayardan ya da bulut hizmetinden farkı nedir?
Daedalus, çok sayıda işlemci ve bilgi işlem kaynağının aynı anda kullanılmasını gerektiren sorunları çözmek üzere tasarlandı.
Sıradan sistemlerin çok daha uzun süreceği ya da verimli biçimde yapamayacağı zorlu hesaplama ve simülasyonları pratik zaman dilimleri içinde tamamlayabilecek.
Standart bir bilgisayarın aksine çok daha büyük ölçekli iş yükleri için inşa edildi. Görevi, olağan sistemlerin kapasitesini aşan projeler için araştırmacılara ve işletmelere özel bilgi işlem kapasitesi sunmak.
Daedalus ile PHAROS Yapay Zekâ Fabrikası arasındaki ilişki nedir?
Daedalus, Yunanistan'ın Yapay Zekâ Fabrikası PHAROS'un bilgi işlem çekirdeği ve Avrupa'daki yapay zekâ geliştirme tesisleri ağının bir parçası.
Daedalus işlem gücünü sağlarken PHAROS bunu verilerle, teknik uzmanlıkla, yazılım araçlarıyla, eğitimle ve özel destekle birleştiriyor. Böylece araştırmacılar, üniversiteler, işletmeler ve kamu kurumları yapay zekâ uygulamaları geliştirebiliyor.
Öncelikli alanları sağlık, dil ve kültür ile sürdürülebilirlik.
Girişim, yerli yapay zekâ modelleri ve uygulamaları geliştirmek için koşullar yaratarak Yunanistan'ın teknolojik özerkliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Daedalus hangi teknolojiyi kullanıyor?
Sistem, Hewlett Packard Enterprise'ın (HPE) gelişmiş mimarisine dayanıyor. Zorlu bilgi işlem iş yükleri ve yapay zekâ uygulamaları için tasarlanmış NVIDIA GH200 hızlandırıcıları kullanıyor.
Ayrıca doğrudan sıvı soğutma sistemi kullanıyor. Bu sistem, bilgisayar bileşenlerinden ısıyı verimli şekilde uzaklaştırıyor ve soğutma için gereken enerjiyi azaltıyor.
Gelişmiş işlemciler ile özel soğutma teknolojisinin birleşimi, enerji tüketimini sınırlarken yüksek performansı desteklemek üzere tasarlandı.
Daedalus nerede kurulu ve hangi tesisler destekliyor?
Süper bilgisayar, GRNET'in Atina'nın güneydoğusundaki Lavrio Teknoloji ve Kültür Parkı'nda, eski bir elektrik istasyonunun yerinde kurulan yeni veri merkezinde bulunuyor.
Endüstriyel miras olarak tanınan tarihi bina yaklaşık 1.500 metrekarelik alanı kaplıyor ve modern bir yüksek teknoloji tesisine dönüştürüldü.
Veri merkezinin kurulu elektrik kapasitesi 6,3 MVA. Tesis, Uptime Institute ile bağlantılı erişilebilirlik ve güvenilirlik gereksinimlerini karşılayacak şekilde tasarlandı. İşletimi GRNET'in güvenlik politikalarını izliyor.
Sistemin enerji verimliliği nasıl sağlanıyor?
Enerji verimliliği, Daedalus'un tasarımında merkezi bir konuydu. Bu durum, sistemin Green500'deki 23. sıradaki yerine de yansıyor.
Doğrudan sıvı soğutma sistemi, yılın büyük bölümünde serbest soğutmaya (dış hava ile soğutma) olanak tanıyan yerel iklim koşullarıyla birleşiyor. Böylece çalışma sıcaklıklarını korumak için gereken enerji azalıyor.
Lavrio Teknoloji ve Kültür Parkı'ndaki iki megavat zirve (MWp) kapasiteli fotovoltaik park da tesisin elektrik ihtiyacını kendi kendine tüketim yoluyla karşılamaya katkı sağlıyor.
Halk Daedalus'u ziyaret edebilecek mi?
Tesis, gerekli güvenlik şartları çerçevesinde ziyaretleri kabul edecek şekilde tasarlandı.
Bilgi işlem ekipmanına erişim, kurulumun teknik gereksinimleri nedeniyle kontrollü kalacak. Düzenlenen ziyaretlere ilişkin bilgilerin, çevredeki çalışmalar tamamlandıktan sonra açıklanması bekleniyor.
Daedalus'u kim yönetiyor?
Ulusal Araştırma ve Teknoloji Altyapıları (GRNET), sistemin işletiminden ve yönetiminden sorumlu. Kuruluş, Avrupa'daki EuroHPC ekosistemi içinde Dijital Yönetişim ve Yapay Zekâ Bakanlığı'na bağlı olarak faaliyet gösteriyor.
Altyapının güvenliğini, erişilebilirliğini ve verimli kullanımını sağlamak için uzman personel altyapıyı izleyecek.
Proje ne kadara mal oldu ve nasıl finanse edildi?
Projenin toplam bütçesi, katma değer vergisi dahil 58,9 milyon euro. Proje GRNET tarafından iki aşamada hayata geçirildi.
Hewlett Packard Enterprise, KDV dahil 41 milyon euroluk sözleşmeyle bilgi işlem ekipmanının, depolama sistemlerinin ve yazılımın tedarikini ve kurulumunu ile eğitim hizmetlerini üstlendi.
MainSys SA ise KDV dahil 17,9 milyon euroluk sözleşmeyle elektromekanik altyapıdan ve Lavrio veri merkezinden sorumlu oldu.
Proje, Yunanistan'ın Ulusal Kurtarma ve Dayanıklılık Planı olan Yunanistan 2.0 kapsamında finanse edildi. Finansman, AB'nin NextGenerationEU programı ve EuroHPC Ortak Girişimi'nden gelen kaynaklarla sağlandı.
