Yunanistan'ın yeni ulusal süper bilgisayarı Daedalus, 19 Ekim 2026'da hizmete girerek ülkenin yüksek performanslı bilgi işlem ve yapay zekâ alanındaki kapasitesinde önemli bir adım attı. Ölçülen performansı 85,69 petaflop olan, küresel TOP500 listesinde 31. sırada yer alan ve PHAROS AI Factory projesinde merkezi bir rol üstlenen sistem, 58,9 milyon euroluk bir yatırımla hayata geçirildi. Proje; bilimsel araştırmaları güçlendirmeyi, inovasyonu desteklemeyi ve ileri düzey yapay zekâ uygulamalarının gelişimini genişletmeyi hedefliyor.
Daedalus'un nasıl çalıştığını, kimlerin kullanabileceğini, neler başarabileceğini ve Yunanistan'ın altyapıyı nasıl geliştirdiğini anlatan 14 soru ve cevap aşağıda.
1. Daedalus nedir ve Yunanistan için neden önemli?
Daedalus, Yunanistan'ın yeni ulusal süper bilgisayarı ve ülkenin şimdiye kadar edindiği en güçlü bilgi işlem sistemi. Çok büyük hacimdeki veriyi işleyebilen ve son derece karmaşık hesaplamaları olağanüstü hızda yapabilen bir yüksek performanslı bilgi işlem (HPC) altyapısı.
Daedalus, Yunanistan'a bilimsel araştırma, yapay zekâ ve ileri teknoloji uygulamalarında yeni imkânlar sunuyor. Bu sayede ülkenin Avrupa ve uluslararası süper bilgisayar ekosistemindeki konumu güçleniyor.
2. Daedalus ne kadar güçlü ve dünya sıralamasında nerede?
Daedalus'un ölçülen bilgi işlem performansı 85,69 petaflop. Bu da sistemin saniyede yaklaşık 85,69 katrilyon hesaplama yapabileceği anlamına geliyor.
Sistem, dünyanın en güçlü süper bilgisayarlarını sıralayan küresel TOP500 listesinde 31., enerji verimliliğini ölçen Green500 sıralamasında ise 23. sırada yer alıyor.
Daedalus ile Yunanistan, süper bilgisayar sıralamalarında bu kadar güçlü bir konuma sahip dünyadaki 14 ülke arasına katılmış oldu.
3. İlk kullanıcılar Daedalus'a ne zaman erişebilecek?
Kullanıcılar, sistemin yapılandırmasının tamamlanmasının ardından aralık ayında kademeli olarak erişim sağlayacak. Ulusal Araştırma ve Teknoloji Altyapıları (GRNET) ilgili çağrıları, koşulları ve erişim talimatlarını duyuracak.
Amaç, altyapının düzenli ve teknik olarak güvenli bir biçimde çalışmaya başlamasını sağlamak.
4. Daedalus'u kimler kullanabilecek ve erişim nasıl işleyecek?
Daedalus; Yunan ve Avrupalı bilim ve akademik camiaya, üniversitelere, araştırma merkezlerine, girişimlere, küçük ve orta ölçekli işletmelere, sanayi kuruluşlarına ve kamu kurumlarına hizmet verecek.
Erişim, projeye göre GRNET, EuroHPC Ortak Girişimi ve PHAROS AI Factory tarafından çıkarılacak özel prosedür ve çağrılar doğrultusunda yürütülecek.
Başvuru sahipleri, bilimsel veya teknolojik değer, bilgi işlem ihtiyaçları ve kaynak uygunluğu esas alınarak değerlendirilmek üzere proje önerileri sunacak.
Yetkililer, işletme hizmetleri başladığında kesin uygunluk koşullarını ve son başvuru tarihlerini açıklayacak.
5. Daedalus pratikte neler yapabilir? Somut örnekler var mı?
Daedalus; sağlık ve biyomedikal araştırmalardan iklim bilimine, enerjiden ulaşıma, sanayiden siber güvenliğe kadar çok geniş bir alanda uygulamayı destekleyebilecek.
Sağlık: Araştırma ekipleri, hastalıkların erken tespitine yardımcı olmak ve kişiselleştirilmiş tıp araçları geliştirmek için uygun şekilde anonimleştirilmiş verilerle yapay zekâ modellerini eğitebilecek.
Sivil koruma: Araştırmacılar, aşırı hava olaylarını daha iyi anlamak ve orman yangını risklerini öngörmeye yardımcı olmak için karmaşık iklim modelleri çalıştırabilecek.
İş dünyası: Yunan şirketleri yeni ürünleri ve üretim süreçlerini simüle edebilecek. Böylece üretim öncesinde test süresini kısaltıp tasarımları iyileştirebilecek.
Daedalus ayrıca üretken yapay zekâ uygulamalarını ve büyük dil modellerini destekleyecek. Bu kapsamda Yunanca dil, eğitim ve kültür alanındaki olası kullanımlar da değerlendiriliyor.
6. Daedalus yalnızca yapay zekâ için mi kullanılacak?
Hayır. Daedalus, çok büyük bir bilgi işlem gücü gerektiren bilimsel ve teknolojik görevler için tasarlanmış genel amaçlı bir süper bilgisayar.
Yapay zekâ ana uygulamalarından biri olsa da sistem; hesaplamalı fizik ve kimya, biyoloji, meteoroloji, iklim araştırmaları, enerji, sanayi ve daha birçok alanda da destek verebilecek.
7. Daedalus, sıradan bir bilgisayar ya da bulut hizmetinden nasıl farklı?
Daedalus, çok sayıda işlem kaynağını aynı anda kullanarak olağanüstü büyük ölçekte sorunları çözecek şekilde tasarlandı.
Pratikte sistem, zorlu görevleri geleneksel sistemlerden çok daha hızlı tamamlayabilir. Bu durum, aksi halde çok daha uzun sürecek ya da verimli şekilde yapılması zor olacak hesaplamalar için de geçerli.
8. Daedalus ile PHAROS AI Factory arasındaki ilişki nedir?
Daedalus, Avrupa ağındaki ilk yapay zekâ fabrikalarından biri olan Yunanistan'ın PHAROS AI Factory projesinin bilgi işlem çekirdeğini oluşturuyor.
Daedalus bilgi işlem gücünü sağlarken PHAROS bunu veri, uzmanlık, araçlar, eğitim ve uzman destekle birleştiriyor. Böylece araştırmacılar, üniversiteler, işletmeler ve kamu kurumları yapay zekâ uygulamaları geliştirebiliyor.
Girişim üç alana öncelik veriyor: sağlık, dil ve kültür ile sürdürülebilirlik.
Proje ayrıca yerli yapay zekâ modelleri ve uygulamaları için koşullar yaratarak Yunanistan'ın teknolojik özerkliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
9. Daedalus hangi teknolojiyi kullanıyor?
Sistem, Hewlett Packard Enterprise'ın (HPE) gelişmiş mimarisine dayanıyor. Zorlu bilgi işlem görevleri ve yapay zekâ uygulamaları için tasarlanmış NVIDIA GH200 hızlandırıcıları kullanıyor.
Ayrıca bilgi işlem bileşenlerinden ısıyı verimli şekilde uzaklaştıran ve soğutma için gereken enerjiyi azaltan doğrudan sıvı soğutma teknolojisini de kullanıyor.
10. Daedalus nerede bulunuyor ve onu hangi altyapı destekliyor?
Daedalus, Lavrio Teknoloji ve Kültür Parkı'ndaki tarihi eski Elektrik Santrali binasında yer alan GRNET'in yeni veri merkezinde kurulu.
Endüstriyel miras alanı olarak tescillenmiş, yaklaşık 1.500 metrekarelik bina modern ve yüksek teknolojili bir tesise dönüştürüldü.
Veri merkezinin kurulu kapasitesi 6,3 MVA. Merkez, uluslararası Uptime Institute'un erişilebilirlik ve güvenilirlik şartlarını karşılıyor ve GRNET'in güvenlik politikaları çerçevesinde çalışıyor.
11. Daedalus enerji verimliliğini nasıl sağlıyor?
Enerji verimliliği, Daedalus'un tasarımında temel önceliklerden biriydi. Sistem, küresel Green500 listesinde 23. sırada yer alıyor.
Sistem, yılın büyük bölümünde yerel iklim koşullarıyla birlikte serbest soğutma (free cooling) sağlayan gelişmiş doğrudan sıvı soğutma teknolojisini kullanarak soğutma için gereken enerjiyi azaltıyor.
Lavrio Teknoloji ve Kültür Parkı'nda ayrıca, tesisin enerji ihtiyacını karşılamaya yardımcı olmak üzere kendi tüketimi için çalışan 2 MWp gücünde bir fotovoltaik santral de işliyor.
12. Halk Daedalus'u ziyaret edebilecek mi?
Tesis, gerekli güvenlik şartlarına bağlı olarak ziyaretçileri ağırlayacak şekilde tasarlandı.
Daedalus yüksek özellikli bir bilgi işlem tesisi olduğu için ekipmanlarına erişim sınırlı ve kontrollü olmaya devam edecek.
Yetkililer, çevre alanındaki çalışmalar tamamlandıktan sonra organize ziyaretlerle ilgili bilgi verecek.
13. Daedalus'u kim yönetiyor?
Dijital Yönetişim ve Yapay Zekâ Bakanlığı'na bağlı bir kuruluş olan GRNET, Avrupa EuroHPC ekosistemi içinde Daedalus'u işletiyor ve yönetiyor.
Uzman personel işletimi destekliyor. Ayrıca güvenliği, erişilebilirliği ve altyapının verimli kullanımını sürdürmek için sistemi sürekli izliyor.
14. Proje ne kadara mal oldu ve finansmanı nasıl sağlandı?
Projenin toplam bütçesi KDV dahil 58,9 milyon euro. GRNET projeyi iki aşamada hayata geçirdi.
Hewlett Packard Enterprise, bilgi işlem ekipmanlarını, depolama sistemlerini ve yazılımları tedarik edip kurdu; eğitim hizmetlerini de sağladı. Bu sözleşmenin bütçesi KDV dahil 41 milyon euroydu.
Elektrik ve mekanik altyapı ile Lavrio'daki veri merkezinin inşaatı ise MainSys S.A. tarafından üstlenildi. Bu iş için KDV dahil 17,9 milyon euro bütçe ayrıldı.
Proje, Yunanistan'ın Ulusal Toparlanma ve Dayanıklılık Planı (Greece 2.0) kapsamında, NextGenerationEU'dan gelen AB kaynakları ve EuroHPC Ortak Girişimi'nin desteğiyle finanse edildi.
