Yunanistan'ın, Fransız «Abeille Marengo» gemisinin yapacağı araştırmalara ilişkin NAVTEX (denizcilere yönelik uyarı) ilanı için geri sayım sürüyor. Gemi, Nexans adına Yunanistan–Kıbrıs (GSI) elektrik bağlantı kablosu için araştırma yapacak. Yetkili kaynaklar in.gr'ye, kritik tarihlerin Ekim sonu ile Kasım başı arasında olacağını söyledi.
Kablo konusunda Gerapetritis–Fidan arasındaki gayriresmi diyalog
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, son günlerde Yunan gazetesi Ta Nea'ya verdiği yanıtta, Türkiye Savunma Bakanlığı'nın resmi tutumundan ayrıldı. Savunma Bakanlığı, Ankara'nın projeye izin vermesi gerektiğini savunuyor. Fidan ise şunları söyledi: «Daha önce, araştırma yapan gemiler bize belirli bir bölgede yapacakları belirli faaliyeti ve koordinatlarını sözlü değil, yazılı olarak bildiriyordu. Tek istediğimiz bu.»
Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis ise MegaNEWS radyosundaki açıklamasında, izin alınacak tek ülkenin Yunanistan olduğunu belirtti. Gerapetritis, Yunanistan–Kıbrıs elektrik bağlantısı için izin talebinin zaten yapıldığını söyledi. Ona göre Yunanistan izin verirse, araştırma ve döşeme hakkında bilgilendirme yapılabilir. Gerapetritis, bunun bir izin süreci olmadığının açıkça belirtileceğini ekledi.
Gordiyon Düğümü kesilecek mi?
Atina'nın, Türkiye'nin tehditlerine ilişkin «Gordiyon Düğümü»nü kesecek bilgilendirmeyi yapıp yapmayacağı belli değil. Proje AB desteğine sahip, ancak Fidan'ın açıklamaları temkinle karşılanıyor.
Türk kaynakları in.gr'ye, «Türkiye denizaltı kablo projelerine karşı değil ve uluslararası bağlantı altyapısının gelişimini engellemek istemiyor» dediklerini ancak şunu vurguladıklarını söyledi: «Türkiye'nin egemenlik hakları ve yetkisini ileri sürdüğü deniz alanlarında araştırma veya kablo döşeme faaliyetleri planlandığında, ilgili gemilerin bayrak devleti, bu faaliyetlere başlamadan önce gerekli iş birliği, koordinasyon ve çatışmaların önlenmesini sağlamak amacıyla diplomatik kanallar aracılığıyla Türkiye ile iletişime geçmelidir. Türkiye, bu yaklaşımın uluslararası hukuk ve devlet uygulamasıyla tamamen uyumlu olduğunu düşünüyor.»
Yani Türk kaynakları bilgilendirmeyi doğrudan Ankara'nın egemenlik hakları ve yetkisine ilişkin iddialarına bağlıyor. Bu yaklaşım, «Mavi Vatan» anlatısına uygun düşüyor.
Bilgilendirme aslında ne anlama geliyor?
Yunanistan'ın yalnızca Türkiye'yi değil, Suriye, Mısır ve İsrail gibi tüm kıyı devletlerini kapsayan çeşitli bilgilendirme senaryolarını değerlendirdiği bildiriliyor. in.gr de daha önce bu konuya değinmişti. Amaç, yalnızca Ankara'ya yapılacak bir bilgilendirmenin emsal oluşturmasını önlemek.
Öne çıkan ihtimaller, Fransa tarafından resmi bir diplomatik nota verilmesi ya da Yunanistan tarafından muhatabı belirtilmeyen bir duyuru yapılması. Ancak bazı analistlere göre proje Yunanistan tarafından izinlendiği için Fransa'nın Türkiye'ye yapacağı bir bilgilendirmenin anlamı yok.
Elbette, projeye ilişkin NAVTEX ilanlarının Yunanistan ve Kıbrıs tarafından yayımlanması da bilgilendirme sayılabilir.
Ancak Türkiye'ye yönelik bilgilendirme için bir formül bulunursa, Ankara'nın bu bildirime, izin istenmiş gibi bir ima içeren bir yanıt vermemesi gerekiyor. Bu sorun ancak diplomasi yoluyla kurulmuş iletişim kanallarıyla çözülebilir. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, projenin ilk araştırmalarından ve Ankara'nın daha önceki izin talebinden iki yıl sonra yapılacak bilgilendirmenin, Atina'nın dolaylı olarak Türkiye'nin iznini istediği izlenimini vermeyecek bir çözüm bulmak zorunda.
Hassas diplomatik adımlar gerekiyor
Bu nedenle adımların son derece dikkatli atılması gerekiyor. Üstelik bu, milli konuların oy avcılığında en öne çıkan başlıklardan biri haline geldiği bir seçim öncesi dönem.
Ayrıca bu bilgilendirme, Türkiye'ye bu tür projeleri yine de izinliyormuş gibi davranma hakkı veren dokunulmaz bir emsal haline gelmemeli.
Bu senaryo, kablonun jeopolitik «sorununa» çözüm sunuyor. Bu sorun, Kıbrıs Cumhuriyeti'nde de kaygı yaratmış görünüyor.
Bu arada Atina'nın, Kıbrıs hükümetinin açıklamalarını da yakından izlediğini hatırlatmak gerekir. Bunlar arasında Kıbrıs Enerji Bakanı Mihalis Damianos'un, «Kıbrıs'a elektrik gelmezse ödeme yapmayacağız» sözleri de yer alıyor. Bu açıklamalara şüpheyle bakılıyor.
