Sonuçta Yunanistan ile Türkiye arasındaki gerilimi kim istiyor? Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı kablosunda gerçekte ne yaşanıyor?
Haber sitesi in.gr'nin ortaya çıkardığına göre, Fransa'nın Türkiye'ye gönderdiği diplomatik nota bilgilendirme amacı taşıyor ve diğer ülkelere de iletildi. Hükümet sözcüsü Pavlos Marinakis'e göre bu durum muhalefette tepkilere yol açtı. Tartışılan konu, bu yazışmanın diplomatik düzeyde bir emsal oluşturup oluşturmadığı ve Türkiye'nin bunu kendi lehine kullanıp kullanamayacağı.
Diplomatik nota nedir?
Ancak diplomatik nota, devletler ile dışişleri bakanlıkları arasındaki olağan yazışma biçimidir ve en alt düzeydeki resmi yazışmadır.
Paris ile Ankara arasındaki bu iletişimin emsal oluşturabileceğini savunanların yanı sıra, kablo döşeme araştırmalarının açık deniz kurallarına tabi olduğunu ve kıta sahanlığını ilgilendirmediğini belirtenler de var. Bu çerçevede, bildirimin emsal oluşturmadığı, aksine idari ve pratik nitelikte kaldığı ifade ediliyor.
Bu arada bilgilere göre, ilk planlamaya dayanarak Paris'ten Fransız gemisi Abeille Marengo'nun çalışmaları hakkında Mısır'a da bilgilendirme yapılacaktı.
Her durumda, in.gr'nin ilk andan beri aktardığı bilgilere göre Fransa'nın Türkiye'ye Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı kablosu araştırmalarının başladığını bildirmesi bir ruhsat talebi niteliği taşımıyor. Ortaya çıkan başka bilgilere göre de Paris'in ülkelerin egemenlik haklarını ilgilendiren konulara hiçbir şekilde karışmayı amaçlamadığı kaydediliyor.
Bu nedenle Fransa'nın Ankara'ya gönderdiği diplomatik nota, düşük düzeyli bir yazışma. Bilgilere göre amacı, Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı kablosunun önünü açmak ve araştırmaların sonuç doğurmadan başlamasını sağlamak.
Şirket Türkiye ile iletişime geçebilir mi?
Bu arada, projenin yüklenicisi Nexans'ın araştırmalar için Ankara ile görüşmeler yaptığına dair tartışmalar olsa da bunların doğru olmadığı belirtilmeli; çünkü şirketlerin üçüncü ülkelerin bilgilendirilmesi konusunda hiçbir yetkisi yok.
Nexans'ın tek iletişimi, Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti'ne izin başvurusunda bulunmak oldu. Bu iki ülke de Deniz Araştırmaları İzin Komitesi'nin onayının ardından ilgili NAVTEX ilanlarını yayımladı.
Fransız gemisi, araştırmalara ne zaman yola çıkacağına şirketin kendisinin vereceği kararla Girit'teki Herakliyon limanında bekliyor. Olayları yakından takip edenler, bugün öğleden sonra ile çarşamba arasında bunun olacağını, öngörülemeyen bir durum çıkmazsa, tahmin ediyor.
Analistlere göre ise araştırmaların hemen başlaması ideal. Türkiye'de Antalya'da COP31 sürerken, böyle bir etkinliğe ev sahipliği yapan Türkiye'nin Yunanistan ile kriz çıkarmak istemeyeceği değerlendiriliyor.
Öte yandan yetkili kaynaklar, Ankara'nın en azından bu aşamada projeyi engelleme niyetinde olmadığında ısrar ediyor. Çünkü Türkiye'nin çıkarları buna izin vermiyor; bu çıkarlar da uluslararası hukuka saygı gösterme yönünde birleşiyor.
Bilgilere göre bir sonraki adımda, Türkiye'nin karşı-NAVTEX'i yayımladıktan sonra Abeille Marengo için koordinatları içeren kendi NAVTEX'ini yayımlaması beklenebilir.
Bu da Türkiye'nin taleplerine lehte bir sonuç doğurmaya yetmeyecek bir adım.
Sakin bir dil şart
Bu bağlamda yetkili kaynaklar, medyada da sakin bir dilin korunması gerektiğini vurguluyor. Dengeler çok hassas ve Atina ile Ankara arasında birbirini besleyen haber döngüsü, siyasetçileri de takip etmeye zorlayacak patlayıcı bir ortam yaratmaya yetebilir.
Salı günü ise Türk basınındaki tonlar belirgin biçimde daha yumuşaktı; bu da var olan olumsuz havanın yatışmaya doğru gittiğini gösteriyor.
Olayların değerlendirileceği bir sonraki aşama, geminin Herakliyon limanından ayrılması olacak. Bu, tüm senaryolara kesin bir son verecek. Geminin Karpatos'un güneydoğusuna ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin 12 deniz miline kadar yönelmesi bekleniyor.
Hatırlatmak gerekir ki Abeille Marengo, 2024'te durdurduğu yerden araştırmalarına devam edecek; o tarihte Kasos'taki benzer çalışmalar tamamlanmıştı.
Yetkili kaynakların ısrarla vurguladığı nokta ise bir noktada ulusal konularda gerekli dengenin sağlanması ve Yunanistan ile Türkiye'nin anlaşabilmesi için bir modus vivendi (geçici uzlaşma) bulunması gerektiği. Elektrik kablosu döşemesi gibi konularda bile savaş havasını körükleyecek izlenimlerin oluşmaması isteniyor.
Silahlı kuvvetler ise her ihtimale karşı hazırlık durumunu koruyor.
